عباس علیآبادی در نشست مشترک با نمایندگان مجلس، تصویری دوگانه از وضعیت حوزه آب و برق کشور ترسیم کرد. از یک سو، آمار مدیریت ۲۰ هزار مگاوات ناترازی برق و رفع مشکلات هزار نقطه از شبکه، نشان از تلاش جدی وزارت نیرو برای مهار بحران دارد. از سوی دیگر، رشد ۳۰۰ تا ۴۰۰ درصدی ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر در حالی “کافی” دانسته نمیشود که همزمان ۱۲ استان کشور با کاهش بارندگی مواجهاند و تنها ۳۰ درصد از نیاز آبی کشور تأمین شده است.
آنچه این گزارش را از یک گزارش معمولی متمایز میکند، تأکید علیآبادی بر ناترازی آبی تهران و قم بهعنوان دو کلانشهر حیاتی و عدم امکان انتقال آب از استانهای پربارش است؛ موضوعی که نشان میدهد راهکارهای سنتی جابهجایی آب، دیگر پاسخگوی بحران نیست و چارهاندیشی در مصرف و تولید همزمان، به یک الزام راهبردی تبدیل شده است.
۵ راهبرد کلیدی وزارت نیرو برای گذر از بحران آب و برق
وزیر نیرو در این اظهارات، ضمن ارائه آماری از عملکرد وزارتخانه، به پنج محور اصلی برای مدیریت بحران اشاره کرده است. این راهبردها نشان میدهد که رویکرد وزارت نیرو، بر خلاف سالهای گذشته که عمدتاً بر افزایش تولید متمرکز بود، اکنون به سمت بهینهسازی مصرف، تنوعبخشی به سبد انرژی و مدیریت یکپارچه منابع آب و برق حرکت کرده است.
مدیریت سمت تقاضا با کاهش ناترازی: علیآبادی از مدیریت ۲۰ هزار مگاوات ناترازی برق خبر داده که با توجه به پیک مصرف حدود ۷۰ هزار مگاواتی کشور، یعنی حدود ۲۸ درصد از کل نیاز، از طریق برنامههای مدیریت مصرف، جابجایی بار و همکاری صنایع عمده محقق شده است. این مقدار مدیریت مصرف در شرایط عادی معادل خاموشی گسترده یا واردات قابلتوجه برق محسوب میشود که با همکاری بخشهای مختلف به ثمر نشسته است.
توسعه شتابان نیروگاههای تجدیدپذیر: رشد ۳۰۰ تا ۴۰۰ درصدی ظرفیت تجدیدپذیرها در حالی اعلام شده که سهم این نیروگاهها از کل تولید برق کشور هنوز به کمتر از ۲ درصد میرسد. برای تحقق هدف افزایش ۱۰ هزار مگاواتی نیروگاههای تجدیدپذیر تا پایان برنامه هفتم توسعه، نیاز به سرمایهگذاری بالغ بر ۱۲ تا ۱۵ میلیارد دلار است که بدون مشارکت گسترده بخش خصوصی و تسهیل فرآیندهای سرمایهگذاری، محقق نخواهد شد.
همکاری میانبخشی با مجلس: علیآبادی با اشاره به برگزاری نشست مشترک با کمیسیون امور داخلی و شوراهای مجلس، بر نقش نمایندگان بهعنوان رابط میان مردم و دولت در شناسایی نقاط بحرانی تأکید کرده است. این همکاری میتواند به تسریع در تصویب قوانین حمایتی نظیر مشوقهای سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر و اصلاح الگوی مصرف منجر شود.
مدیریت منابع آب با اولویت تهران و قم: اعلام وضعیت “بسیار نامناسب” آبی دو کلانشهر تهران و قم در حالی صورت میگیرد که این دو استان جمعیتی بالغ بر ۱۸ میلیون نفر را پوشش میدهند. با توجه به کاهش بارندگیها و افت شدید سطح آبهای زیرزمینی که در دشت تهران سالانه بهطور متوسط ۵۰ تا ۶۰ سانتیمتر کاهش مییابد، وزارت نیرو بهدنبال جایگزینی روشهای نوین تأمین آب نظیر شیرینسازی و بازیافت پساب است.
مدیریت مصرف آب با هدف تأمین ۳۰ درصدی نیاز: عدد ۳۰ درصدی تأمین نیاز آبی کشور تا پایان سال آبی، زنگ خطری جدی برای بخشهای کشاورزی (با سهم ۹۰ درصدی مصرف آب)، شرب و صنعت است. این ناترازی بهمعنای کسری حدود ۵ تا ۶ میلیارد مترمکعبی آب در سفرههای زیرزمینی است که جبران آن نیازمند سالها بارندگی فراتر از نرمال یا تغییر اساسی در الگوی کشت خواهد بود.
آیا توسعه تجدیدپذیرها میتواند پاسخگوی بحران همزمان آب و برق باشد؟
با وجود تأکید علیآبادی بر افزایش ۴۰۰ درصدی ظرفیت تجدیدپذیرها، واقعیتهای اقتصادی و اقلیمی نشان میدهد که برای جبران کسری ۲۰ هزار مگاواتی برق و ناترازی ۷۰ درصدی آب، نیاز به رویکردی فراتر از اقدامات فعلی است. نیروگاههای خورشیدی و بادی با توجه به نیاز آبی اندک (نزدیک به صفر در مقایسه با نیروگاههای حرارتی و برقآبی) میتوانند بهطور همزمان به کاهش مصرف آب در تولید برق و افزایش ظرفیت تولید کمک کنند، اما تحقق این هدف در گرو سرمایهگذاری سالانه حداقل ۲ تا ۳ میلیارد دلاری و حذف موانع بوروکراتیک است. در غیاب این سرمایهگذاری، تابستانهای پیشرو با چالشهای جدیتری مواجه خواهند شد و راهبردهای مدیریت مصرف، هرچند ضروری، بهتنهایی پاسخگوی بحران فزاینده نخواهند بود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟