در شرایطی که ناترازی انرژی به یکی از چالشهای جدی اقتصاد ایران تبدیل شده و حملات سایبری به تأسیسات زیرساختی نیز بر شدت آن افزوده است، پدیده استخراج غیرمجاز رمزارز به عاملی تشدیدکننده این بحران تبدیل شده است. بر اساس آمار ارائهشده توسط توانیر، از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از ۸۰۰۰ دستگاه ماینر غیرمجاز در کشور کشف شده که این تعداد حاصل بازرسی از ۶۷۰ مزرعه غیرمجاز است .
هر دستگاه ماینر غیرمجاز با مصرف حدود ۳ کیلووات برق، معادل یک کولر گازی است؛ با این تفاوت که برخلاف کولر، این دستگاهها بهصورت ۲۴ ساعته و بدون وقفه فعالیت میکنند و برای خنکسازی نیز برق اضافی مصرف میشود. مجموع مصرف این دستگاههای کشفشده به ۲۴ مگاوات میرسد که معادل مصرف ۸ مزرعه خورشیدی ۳ مگاواتی است. تأمین برق پایدار برای این تعداد ماینر، نیازمند راهاندازی یک نیروگاه ۳۵ تا ۴۰ مگاواتی است که بهصورت شبانهروزی به تولید برق اختصاص یابد .
۵ رکن کلیدی در مدیریت بحران استخراج غیرمجاز رمزارز
بر اساس گزارشهای بینالمللی، حدود ۹۵ درصد از ۴۲۷ هزار دستگاه ماینر فعال در ایران بهصورت غیرمجاز فعالیت میکنند و این صنعت زیرزمینی حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از کسری برق کشور را به خود اختصاص داده است . در ادامه، ابعاد مختلف این پدیده و راهکارهای مقابله با آن بررسی میشود.
۱. دزدی برق از شبکه سراسری: اکثر ماینرهای غیرمجاز با اتصال مستقیم از پشت کنتور و بدون ثبت مصرف، اقدام به استخراج رمزارز میکنند. تنها یکسوم از کشفیات مربوط به واحدهای صنعتی دارای کنتور است که از برق یارانهای سوءاستفاده کردهاند .
۲. هزینههای اقتصادی پنهان: هر کیلووات برق مصرفی در این بخش اگر بهصورت آزاد تأمین شود، حدود ۱۵ هزار تومان هزینه دارد؛ در حالی که ماینرهای غیرمجاز این برق را بهصورت رایگان یا با قیمت یارانهای مصرف میکنند .
۳. عواقب حقوقی برای متخلفان: واحدهای صنعتی متخلف با باطل شدن پروانه بهرهبرداری و قطع برق مواجه میشوند و پس از پرداخت جریمه، باید برق مورد نیاز خود را با نرخ آزاد از بورس خریداری کنند .
۴. پاداش گزارشدهی؛ ابزار نظارت مردمی: از ابتدای سال تاکنون ۴.۵ میلیارد تومان و در سال گذشته ۲۷ میلیارد تومان پاداش به گزارشدهندگان ماینرهای غیرمجاز پرداخت شده است. سامانه ۳۰۰۰۵۱۲۱ آماده دریافت گزارشهای مردمی است .
۵. شناسایی هوشمند مزارع غیرمجاز: توانیر با استفاده از تجهیزات پیشرفته و هوشمند، امکان شناسایی ماینرهای غیرمجاز را حتی در صورت اتصال پشت کنتور دارد و برخورد با متخلفان در دستور کار قرار دارد .
آیا برخورد قاطع با ماینرهای غیرمجاز، ناترازی انرژی را مهار میکند؟
با توجه به اینکه تنها ماینرهای کشفشده در سال جاری معادل یک نیروگاه ۴۰ مگاواتی مصرف برق داشتهاند و بر اساس برآوردهای بینالمللی، ۹۵ درصد از ۴۲۷ هزار دستگاه ماینر فعال در کشور بهصورت غیرمجاز فعالیت میکنند، میتوان گفت که حجم واقعی این پدیده بسیار فراتر از آمار کشفیات است . با توجه به برنامههای تشدید برخورد و پاداشهای گزارشدهی، انتظار میرود در ماههای آینده شاهد افزایش کشفیات و کاهش تدریجی این معضل باشیم. با این حال، مادامی که فاصله قیمت برق یارانهای و آزاد وجود دارد، انگیزههای اقتصادی برای استخراج غیرمجاز پابرجا خواهد بود و نیاز به راهکارهای ساختاری و اصلاح نظام تعرفهگذاری بیش از پیش احساس میشود .
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟