بر اساس تازهترین آمار منتشرشده به نقل از وزارت راه و شهرسازی، برای ۷۶۳ هزار و ۷۰۳ واحد نهضت ملی مسکن پروانه ساختمانی صادر شده است؛ اما این عدد به معنای ساخت یا تحویل همین تعداد خانه نیست. پروانه ساختمانی فقط یکی از مراحل ورود پروژه به فرایند اجراست و سرعت نهایی تحویل به تأمین تسهیلات بانکی، آورده متقاضیان، آمادهسازی زمین، پیشرفت فیزیکی و تکمیل زیرساختها بستگی دارد.
در برخی گزارشهای بازنشرشده، از رشد ۵۳ درصدی صدور پروانه سخن گفته شده است؛ با این حال، اعداد منتشرشده در رسانهها یکسان نیست و مبنای این درصد نیز بهصورت شفاف توضیح داده نشده است. به همین دلیل، معیار قابل اتکاتر در شرایط فعلی، همان رقم اعلامشده برای تعداد کل واحدهای دارای پروانه است و درصد رشد باید پس از انتشار جدول رسمی وزارت راه اصلاح یا تأیید شود.
آخرین آمار پروانههای نهضت ملی مسکن چیست؟
خبرگزاری تسنیم به نقل از آمار وزارت راه و شهرسازی، تعداد واحدهای دارای پروانه ساختمانی را تا ابتدای شهریور ۱۴۰۵ معادل ۷۶۳ هزار و ۷۰۳ واحد اعلام کرده است. پیشتر نیز در اردیبهشت ۱۴۰۵ از صدور پروانه برای بیش از ۷۲۳ هزار واحد خبر داده شده بود.
| شاخص | عدد گزارششده | تاریخ گزارش | توضیح |
|---|---|---|---|
| واحدهای دارای پروانه | بیش از ۷۲۳ هزار واحد | ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ | آمار انباشته از ابتدای اجرای طرح |
| واحدهای دارای پروانه | ۷۶۳ هزار و ۷۰۳ واحد | ابتدای شهریور ۱۴۰۵ | رقم تازه منتشرشده به نقل از وزارت راه |
| افزایش نسبت به اردیبهشت | حدود ۴۰ هزار واحد | حدود چهار ماه | معادل تقریبی ۵.۶ درصد نسبت به رقم اردیبهشت |
| مبنای قدیمی مطرحشده در گزارشها | ۴۷۷ هزار و ۵۹۷ واحد | تا پیش از دولت چهاردهم | این عدد نباید بدون توضیح، «مدت مشابه سال قبل» نامیده شود |
مقایسه رقم شهریور با آمار اردیبهشت نشان میدهد حدود ۴۰ هزار پروانه جدید به مجموعه پروژهها اضافه شده است. این مقایسه از نظر زمانی روشنتر از ادعای رشد ۵۳ درصدی است، هرچند برای داوری نهایی همچنان باید گزارش تفصیلی و یکپارچه وزارت راه در دسترس باشد.
پروانه ساختمانی در نهضت ملی مسکن چه معنایی دارد؟
پروانه ساختمانی مجوز قانونی اجرای پروژه است، اما دریافت آن فقط یکی از حلقههای زنجیره ساخت مسکن محسوب میشود. یک پروژه ممکن است پروانه داشته باشد، اما بهدلیل نبود منابع مالی، تکمیل نشدن قرارداد بانکی یا آماده نبودن زمین، هنوز وارد عملیات مؤثر ساختمانی نشده باشد.
تأمین و تخصیص زمین
پیش از صدور پروانه باید زمین پروژه تعیین و وضعیت حقوقی، تراکم و کاربری آن مشخص شده باشد.
صدور پروانه ساختمانی
پروانه، مشخصات فنی و قانونی پروژه را تعیین میکند و مجوز ورود آن به فرایند ساخت است.
انعقاد قرارداد مشارکت مدنی
بانک عامل پس از بررسی پروژه، قرارداد تأمین مالی را منعقد میکند. نبود قرارداد بانکی میتواند آغاز یا ادامه عملیات را به تأخیر بیندازد.
شروع عملیات اجرایی
عملیات خاکبرداری، فونداسیون و اجرای اسکلت نشان میدهد پروژه از مرحله اداری وارد مرحله فیزیکی شده است.
تکمیل و تحویل واحد
اتمام نازککاری، تأمین انشعابها، خدمات زیربنایی و صدور پایان کار برای تحویل قابل استفاده واحد ضروری است.
بنابراین، تعداد پروانههای صادرشده باید در کنار تعداد قراردادهای بانکی، پروژههای آغازشده، متوسط پیشرفت فیزیکی و واحدهای تحویلشده منتشر شود. تمرکز بر یک شاخص، تصویر کاملی از وضعیت نهضت ملی مسکن ارائه نمیدهد.
فاصله پروانه تا تحویل واحدها چقدر است؟
آمار شهرهای جدید نمونهای از فاصله میان مراحل مختلف طرح را نشان میدهد. در خرداد ۱۴۰۵ اعلام شد که از مجموع حدود ۱۴۲ هزار واحد حمایتی شهرهای جدید، بیش از ۹۸ درصد دارای پروانه و بیش از ۸۶ درصد دارای قرارداد مشارکت مدنی شدهاند؛ با این حال، متوسط پیشرفت فیزیکی ثبتشده این پروژهها حدود ۳۹.۴ درصد بود.
این تفاوت نشان میدهد پوشش بالای پروانه ساختمانی الزاماً به معنای نزدیک بودن همه واحدها به تحویل نیست. برخی پروژهها ممکن است در مرحله فونداسیون باشند و برخی دیگر به نازککاری یا تکمیل خدمات زیربنایی رسیده باشند.
چارسو اقتصاد پیشتر در گزارش تأمین مالی نهضت ملی مسکن و واحدهای تحویلشده نقش پرداخت تسهیلات بانکی در پیشرفت پروژهها را بررسی کرده است.
چه موانعی تحویل نهضت ملی مسکن را کند میکنند؟
تأخیر در تأمین تسهیلات بانکی
پروژههایی که قرارداد مشارکت مدنی یا پرداخت منظم سهمالشرکه ندارند، ممکن است با کاهش سرعت ساخت یا توقف مقطعی مواجه شوند.
افزایش آورده متقاضیان
رشد هزینه ساخت میتواند به فراخوانهای جدید واریز وجه منجر شود. خانوارهایی که توان پرداخت مرحلهای را ندارند، عملاً سرعت تأمین مالی پروژه را کاهش میدهند.
تورم مصالح و خدمات ساختمانی
افزایش قیمت سیمان، فولاد، تجهیزات تأسیساتی، دستمزد و حملونقل، برآورد اولیه هزینه پروژه را تغییر میدهد و قراردادهای اجرایی را نیازمند تعدیل میکند.
تکمیل نبودن زیرساختها
آب، برق، گاز، فاضلاب، مدرسه، درمانگاه و دسترسی حملونقلی باید همزمان با ساخت واحدها پیشرفت کند. تکمیل ساختمان بدون این خدمات، امکان سکونت پایدار ایجاد نمیکند.
اختلاف سرعت میان استانها و پروژهها
دسترسی به زمین، عملکرد بانکهای عامل، ظرفیت پیمانکار و وضعیت زیرساخت در همه استانها یکسان نیست؛ بنابراین یک عدد کشوری نمیتواند وضعیت تمام پروژهها را توضیح دهد.
آیا ۷۶۳ هزار پروانه بر بازار مسکن اثر میگذارد؟
صدور پروانه برای بیش از ۷۶۳ هزار واحد، ظرفیت عرضه آینده را افزایش میدهد؛ اما اثر آن بر قیمت و اجاره زمانی ظاهر میشود که بخش قابل توجهی از پروژهها تکمیل و قابل سکونت شوند. واحدی که صرفاً پروانه دریافت کرده، هنوز به موجودی قابل عرضه بازار مسکن اضافه نشده است.
اثر نهضت ملی مسکن بر بازار همچنین به محل ساخت پروژهها بستگی دارد. اگر واحدها در مناطقی ساخته شوند که فاصله زیادی با مراکز اشتغال دارند یا از حملونقل و خدمات عمومی کافی برخوردار نیستند، نمیتوانند بهطور کامل پاسخگوی تقاضای مؤثر بازار باشند.
به همین دلیل، سنجش موفقیت طرح باید بر چهار خروجی متمرکز شود:
تعداد واحدهای دارای ساخت فعال
مشخص میکند چه تعداد از پروانهها واقعاً به عملیات اجرایی منجر شدهاند.
متوسط پیشرفت فیزیکی
سرعت حرکت پروژهها از فونداسیون تا نازککاری را نشان میدهد.
تعداد واحدهای تکمیل و تحویلشده
مهمترین شاخص برای متقاضیان و بازار مصرفی مسکن است.
هزینه نهایی و اقساط متقاضی
مشخص میکند واحدهای ساختهشده تا چه اندازه برای خانوار هدف قابل تأمین هستند.
آیا نهضت ملی مسکن به هدف چهار میلیون واحد میرسد؟
مقایسه مستقیم ۷۶۳ هزار پروانه با هدف چهار میلیون واحد، تصویر دقیقی ارائه نمیکند. هدف چهار میلیون واحدی مجموعهای از مسکن حمایتی شهری، خودمالکی، مسکن روستایی، نوسازی بافت فرسوده و دیگر روشهای تأمین مسکن را در بر میگیرد؛ در حالی که آمار این گزارش عمدتاً به پروانه پروژههای حمایتی روی زمینهای ۹۹ ساله شهری مربوط است.
برای سنجش میزان تحقق هدف باید عملکرد همه اجزای برنامه در یک جدول واحد منتشر شود: زمین تخصیصیافته، پروانه صادرشده، قرارداد بانکی، شروع ساخت، واحد تکمیلشده و واحد تحویلشده. بدون این تفکیک، ممکن است یک واحد در چند مرحله آماری شمرده شود یا اعداد متعلق به دامنههای متفاوت با یکدیگر مقایسه شوند.
جمعبندی؛ رشد پروانه مهم است، اما معیار نهایی تحویل خانه است
صدور پروانه برای ۷۶۳ هزار و ۷۰۳ واحد نشان میدهد بخش بزرگی از پروژههای حمایتی از مرحله تخصیص زمین و فرایندهای اولیه اداری عبور کردهاند. با این حال، این عدد بهتنهایی زمان تحویل واحدها یا اثر طرح بر بازار مسکن را مشخص نمیکند.
برای ارزیابی دقیق نهضت ملی مسکن باید تعداد پروانهها در کنار قراردادهای بانکی، شروع عملیات، پیشرفت فیزیکی، تکمیل زیرساخت و تحویل قطعی قرار گیرد. تا زمانی که این زنجیره بهصورت منظم و یکپارچه منتشر نشود، استفاده از درصدهای رشد متفاوت میتواند بیش از آنکه وضعیت طرح را روشن کند، به ابهام آماری دامن بزند.
سؤالات متداول
برای چند واحد نهضت ملی مسکن پروانه صادر شده است؟
بر اساس تازهترین رقم منتشرشده به نقل از وزارت راه و شهرسازی، برای ۷۶۳ هزار و ۷۰۳ واحد پروانه ساختمانی صادر شده است.
آیا صدور پروانه به معنای شروع ساخت مسکن است؟
خیر. پروانه مجوز قانونی ساخت است، اما آغاز مؤثر پروژه به تأمین مالی، قرارداد بانکی، تحویل زمین و تجهیز کارگاه نیز نیاز دارد.
آیا واحد دارای پروانه آماده تحویل است؟
خیر. پروژه پس از دریافت پروانه باید مراحل فونداسیون، اسکلت، سفتکاری، نازککاری، تأمین انشعابها و پایان کار را طی کند.
چرا تحویل پروژههای نهضت ملی مسکن طولانی میشود؟
تأخیر تسهیلات بانکی، افزایش هزینه ساخت، ناتوانی برخی متقاضیان در تأمین آورده و آماده نبودن زیرساختها از عوامل اصلی تأخیر هستند.
آیا ۷۶۳ هزار پروانه با هدف چهار میلیون مسکن قابل مقایسه است؟
نه بهصورت مستقیم. هدف چهار میلیون واحدی بخشهای مختلف مسکن حمایتی، خودمالکی، روستایی و نوسازی را شامل میشود، اما آمار پروانه این گزارش دامنه محدودتری دارد.
مهمترین شاخص موفقیت نهضت ملی مسکن چیست؟
تعداد واحدهای تکمیلشده، قابل سکونت و تحویلشده به متقاضیان، همراه با هزینه نهایی قابل پرداخت، مهمترین معیار نتیجه طرح است.
