بریتانیا فقط ۴۲ روز ذخیره گازوئیل دارد؛ خطر کمبود سوخت جدی است؟

- اندازه متن +

ذخیره اضطراری گازوئیل بریتانیا در میانه فشار کم‌سابقه بر بازار جهانی سوخت، حدود ۴۲ روز واردات برآورد شده است؛ همزمان تعداد پالایشگاه‌های فعال این کشور پس از تعطیلی گرنجموث و لیندزی به چهار واحد کاهش یافته و بریتانیا اکنون حدود ۵۵ درصد گازوئیل جاده‌ای مورد نیاز خود را وارد می‌کند. با مطرح شدن محدودیت احتمالی صادرات گازوئیل آمریکا، پرسش اصلی این است که آیا بریتانیا با کمبود فیزیکی سوخت روبه‌رو می‌شود یا نخستین اثر بحران در قالب جهش قیمت گازوئیل ظاهر خواهد شد.

بحث درباره امنیت سوخت بریتانیا پس از آن شدت گرفت که آلیسون پیرسون، نویسنده و ستون‌نویس بریتانیایی، با اشاره به ذخیره حدود ۴۲ روزه گازوئیل و کاهش تعداد پالایشگاه‌های این کشور به چهار واحد، نسبت به آسیب‌پذیری زنجیره تأمین سوخت هشدار داد. با این حال، بررسی داده‌های رسمی و گزارش‌های بازار نشان می‌دهد عدد ۴۲ روز باید با احتیاط تفسیر شود و به معنای «تمام شدن گازوئیل بریتانیا پس از ۴۲ روز» نیست.

بریتانیا واقعاً فقط ۴۲ روز گازوئیل ذخیره دارد؟

عدد ۴۲ روز به برآورد پوشش ذخایر اضطراری گازوئیل در برابر واردات مربوط می‌شود. گزارش‌های منتشرشده در بریتانیا با استناد به داده‌های بازار، این پوشش را برای تابستان ۲۰۲۶ حدود ۴۲ روز اعلام کرده‌اند.

اما این عدد نباید با تعهد ذخیره‌سازی نفت بریتانیا در چارچوب آژانس بین‌المللی انرژی اشتباه گرفته شود. کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی موظف‌اند ذخایر نفتی معادل حداقل ۹۰ روز واردات خالص را نگهداری کنند؛ این محاسبه مجموعه‌ای از نفت خام و فرآورده‌های نفتی را دربرمی‌گیرد و صرفاً به گازوئیل آماده مصرف محدود نیست.

دولت بریتانیا نیز در گزارش امنیت عرضه خود اعلام کرده بود که مجموع ذخایر نفتی این کشور در ژوئیه ۲۰۲۵ معادل حدود ۱۲۰ روز واردات خالص بوده است. بنابراین «۴۲ روز گازوئیل» و «تعهد ۹۰ روزه ذخایر نفتی» دو شاخص متفاوت هستند و مقایسه مستقیم آنها می‌تواند تصویر اشتباهی از وضعیت سوخت بریتانیا ایجاد کند.

بریتانیا فقط چهار پالایشگاه فعال دارد

بخش مهم‌تر ماجرا به کاهش ظرفیت پالایشی بریتانیا برمی‌گردد. تعطیلی پالایشگاه گرنجموث و توقف فعالیت پالایشی لیندزی در سال ۲۰۲۵، تعداد پالایشگاه‌های فعال کشور را به چهار واحد کاهش داد.

شاخص	آخرین وضعیت	منبع
پالایشگاه‌های فعال بریتانیا	۴ پالایشگاه	پارلمان بریتانیا / Fuels Industry UK
وابستگی گازوئیل جاده‌ای به واردات	حدود ۵۵ درصد	Fuels Industry UK
سهم آمریکا از واردات گازوئیل بریتانیا در ۲۰۲۵	۳۱ درصد	Fuels Industry UK / داده‌های دولتی بریتانیا
برآورد Kpler از سهم فعلی آمریکا	حدود ۲۶ درصد واردات گازوئیل	Kpler / Euronews، ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶
پوشش اعلام‌شده ذخیره اضطراری گازوئیل	حدود ۴۲ روز	تحلیل داده‌های بازار بریتانیا

طبق اعلام انجمن Fuels Industry UK در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، تعطیلی گرنجموث و لیندزی تقریباً یک‌چهارم ظرفیت پالایشی بریتانیا را کاهش داده است. این انجمن همچنین می‌گوید بریتانیا اکنون حدود ۵۵ درصد گازوئیل جاده‌ای خود را وارد می‌کند؛ رقمی که در سال ۲۰۰۳ فقط حدود ۱۴ درصد بود.

آمریکا چقدر برای تأمین گازوئیل بریتانیا مهم است؟

وابستگی به واردات زمانی مهم‌تر می‌شود که منبع اصلی تأمین نیز با محدودیت روبه‌رو شود. Fuels Industry UK اعلام کرده است آمریکا در سال ۲۰۲۵ مبدأ ۳۱ درصد واردات گازوئیل بریتانیا بوده است. داده‌های Kpler برای وضعیت جدید بازار، سهم آمریکا را حدود ۵۰ هزار بشکه در روز یا ۲۶ درصد واردات گازوئیل بریتانیا برآورد می‌کند.

به همین دلیل بحث درباره محدود کردن صادرات گازوئیل آمریکا به سرعت به مسئله‌ای برای امنیت انرژی اروپا و بریتانیا تبدیل شد.

آیا ترامپ صادرات گازوئیل آمریکا را برای ۹۰ روز متوقف می‌کند؟

دونالد ترامپ در ۲۲ سپتامبر از بررسی محدودیت صادرات گازوئیل حمایت کرد و گزارش‌هایی نیز درباره بررسی یک ممنوعیت ۹۰ روزه منتشر شد.

اما یک مقام کاخ سفید یک روز بعد گزارش مربوط به برنامه قطعی برای ممنوعیت ۹۰ روزه را رد کرد. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا نیز گفت ممنوعیت کامل صادرات ابزار مناسبی نیست و دولت در حال بررسی راه‌هایی از جمله اقدامات داوطلبانه برای افزایش عرضه داخلی است.

بنابراین تا زمان انتشار این گزارش، ممنوعیت ۹۰ روزه صادرات گازوئیل آمریکا یک سیاست اجرایی و قطعی نیست.

اگر صادرات آمریکا محدود شود، پمپ‌بنزین‌های بریتانیا خالی می‌شوند؟

داده‌های موجود چنین نتیجه‌ای را تأیید نمی‌کنند. تحلیلگران بازار انرژی بیشتر درباره افزایش قیمت و تشدید رقابت برای محموله‌های جایگزین هشدار می‌دهند تا تمام شدن فوری گازوئیل در جایگاه‌ها.

اروپا بخش قابل توجهی از گازوئیل مورد نیاز خود را در پالایشگاه‌های داخلی تولید می‌کند و ذخایر فرآورده نیز می‌تواند بخشی از شوک اولیه را جذب کند. با این حال، کاهش عرضه آمریکا خریداران اروپایی را مجبور می‌کند برای محموله‌های موجود از خاورمیانه، هند و سایر بازارها با قیمت بالاتری رقابت کنند.

در نتیجه، سناریوی محتمل‌تر در مرحله نخست افزایش قیمت گازوئیل است، نه خالی شدن ناگهانی پمپ‌ها.

آیا قیمت گازوئیل بریتانیا می‌تواند به ۳ پوند در هر لیتر برسد؟

برخی تحلیلگران در سناریوهای شدید اختلال عرضه، احتمال نزدیک شدن قیمت گازوئیل به ۳ پوند در هر لیتر را مطرح کرده‌اند، اما این رقم یک پیش‌بینی قطعی نیست و به مدت محدودیت صادرات آمریکا، توان اروپا برای جایگزینی محموله‌ها و وضعیت بازار جهانی فرآورده‌های نفتی بستگی دارد.

برای مقایسه، گزارش‌های بازار در ۲۴ سپتامبر متوسط قیمت گازوئیل بریتانیا را حدود ۱۹۷.۷۵ پنس در هر لیتر اعلام کردند و در برخی جایگاه‌ها قیمت از ۲ پوند نیز عبور کرده بود.

تنگه هرمز چگونه فشار بر بازار گازوئیل بریتانیا را بیشتر کرده است؟

بحران بریتانیا جدا از تحولات بازار جهانی انرژی نیست. آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش اوت ۲۰۲۶ اعلام کرد اختلال در تردد تنگه هرمز و کاهش صادرات فرآورده از خاورمیانه، روسیه و آسیا بازار جهانی گازوئیل، سوخت جت و بنزین را تحت فشار قرار داده است.

طبق گزارش IEA، صادرات گازوئیل روسیه، خاورمیانه و آسیا نسبت به سال قبل حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز کاهش یافته بود؛ رقمی معادل حدود ۲۰ درصد تجارت دریایی جهانی این فرآورده.

برای بررسی دقیق‌تر اهمیت این مسیر در بازار انرژی جهان، گزارش چارسو اقتصاد درباره تنگه هرمز چیست و چرا گلوگاه انرژی جهان محسوب می‌شود؟ را ببینید.

کاهش ذخایر گازوئیل بریتانیا چرا برای اقتصاد این کشور مهم است؟

گازوئیل فقط سوخت خودروهای شخصی نیست. بخش بزرگی از حمل‌ونقل جاده‌ای، کشاورزی، ساخت‌وساز و شبکه توزیع کالا به این سوخت وابسته است. بنابراین شوک قیمت گازوئیل می‌تواند از مسیر افزایش هزینه حمل‌ونقل به قیمت کالاها و خدمات منتقل شود.

حمل‌ونقل و لجستیک
افزایش قیمت گازوئیل هزینه فعالیت کامیون‌ها و شبکه توزیع کالا را افزایش می‌دهد.
کشاورزی
ماشین‌آلات کشاورزی و حمل محصولات به مصرف سوخت وابسته‌اند و جهش قیمت می‌تواند هزینه تولید مواد غذایی را بالا ببرد.
ساخت‌وساز
بخش قابل توجهی از ماشین‌آلات سنگین ساختمانی از گازوئیل استفاده می‌کنند و افزایش قیمت مستقیماً هزینه پروژه‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
تورم
افزایش هزینه سوخت و حمل‌ونقل می‌تواند از طریق زنجیره تأمین به قیمت مصرف‌کننده منتقل شود و فشار تورمی ایجاد کند.

۴۲ روز گازوئیل به معنی بحران فوری نیست؛ هشدار اصلی جای دیگری است

عدد ۴۲ روز به خودی خود به معنای آن نیست که بریتانیا تا ۴۲ روز دیگر بدون گازوئیل خواهد ماند. این کشور همچنان تولید داخلی، واردات مستمر و ذخایر اضطراری نفتی دارد و هیچ منبع معتبر بازار در زمان انتشار این گزارش از کمبود سراسری و فوری گازوئیل در جایگاه‌های بریتانیا خبر نداده است.

مسئله مهم‌تر، کاهش تاب‌آوری ساختاری است: بریتانیا تنها چهار پالایشگاه فعال دارد، حدود ۵۵ درصد گازوئیل جاده‌ای خود را وارد می‌کند و بخش قابل توجهی از واردات آن نیز از بازاری تأمین می‌شود که خود با قیمت‌های بی‌سابقه و بحث محدودیت صادرات روبه‌رو است.

در چنین شرایطی، هر اختلال تازه در آمریکا، خاورمیانه یا مسیرهای انتقال انرژی می‌تواند سریع‌تر از گذشته به قیمت سوخت بریتانیا منتقل شود. بنابراین عدد ۴۲ روز بیش از آنکه شمارش معکوس برای تمام شدن گازوئیل باشد، شاخصی از کاهش حاشیه امنیت انرژی این کشور است.

برای مقایسه وضعیت ذخایر انرژی در آمریکا نیز گزارش ذخایر نفت خام آمریکا و پوشش ۴۱ روزه در چارسو اقتصاد قابل مطالعه است.

سوالات پرتکرار درباره ذخایر گازوئیل بریتانیا

بریتانیا چند روز ذخیره گازوئیل دارد؟
برآوردهای منتشرشده برای ژوئیه ۲۰۲۶ از حدود ۴۲ روز پوشش اضطراری گازوئیل حکایت دارد. این عدد با ذخایر کلی نفت بریتانیا و تعهد ۹۰ روزه آژانس بین‌المللی انرژی متفاوت است.
بریتانیا چند پالایشگاه فعال دارد؟
پس از توقف فعالیت پالایشی گرنجموث و لیندزی در سال ۲۰۲۵، چهار پالایشگاه اصلی فعال در بریتانیا باقی مانده است.
بریتانیا چه مقدار از گازوئیل خود را وارد می‌کند؟
Fuels Industry UK می‌گوید بریتانیا اکنون حدود ۵۵ درصد گازوئیل جاده‌ای مورد نیاز خود را وارد می‌کند.