صنعت پالایش ایران در هفتهٔ منتهی به ۶ شهریورماه، یکی از پرنوسانترین بازههای اخیر خود را تجربه کرد. کرکاسپرد (حاشیهٔ سود ناخالص پالایش به ازای هر بشکه) با ثبت کاهشی ۱۴.۷ درصدی نسبت به هفتهٔ قبل، به سطح ۳۳ دلار در هر بشکه سقوط کرد تا فاصلهٔ خود با سقف ۶۹ دلاری ثبتشده در ماههای گذشته را به بیش از ۵۰ درصد برساند. بررسی دادههای تفکیکی نشان میدهد که این افت، تمامی پالایشگاههای بورسی را بهطور یکسان تحت تأثیر قرار نداده و دامنهٔ تغییرات از ۲۷ دلار (پالایشگاه شوان) تا ۳۸ دلار (پالایشگاه شیراز) در نوسان بوده است. این شکاف ۱۱ دلاری میان پربازدهترین و کمبازدهترین پالایشگاه، نشان از عملکرد متفاوت سبد محصولات و بهرهوری عملیاتی هر واحد دارد.
روند تاریخی کرکاسپرد در ماههای اخیر، حکایت از یک نوسانپذیری شدید و غیرقابلپیشبینی دارد. این شاخص در بازهای کوتاه، از کف ۱۴ دلار تا سقف ۶۹ دلار جهش کرده و سپس با افتهای پیدرپی به سطح ۲۳ دلار بازگشته است. چنین رفتاری، نشانهٔ تلاطم عمیق در بازار جهانی نفت و فرآوردههای آن است که تحت تأثیر عواملی نظیر کاهش ظرفیت پالایشی روسیه، اختلال در مسیرهای انتقال نفت و تغییرات قیمت خام و فرآوردهها شکل گرفته است. در این میان، کاهش ظرفیت پالایش روسیه در پی حملات اوکراین، بهعنوان یک عامل حمایتی، میتواند از افت بیشتر کرکاسپرد جلوگیری کند، اما در مقابل، افزایش عرضهٔ نفت خام و فرآوردهها در بازار جهانی، فشار کاهشی را بر حاشیهٔ سود پالایشگاهها تشدید خواهد کرد.
۵ سناریوی تأثیرگذار بر حاشیهٔ سود پالایشگاههای بورسی در هفتهٔ پرنوسان
افت ۱۴.۷ درصدی کرکاسپرد در هفتهٔ منتهی به ۶ شهریور، پالایشگاههای بورسی را در شرایطی قرار داده که بررسی عمیقتر عوامل مؤثر بر این کاهش، برای ارزیابی سودآوری آتی آنها حیاتی است. این شاخص در حالی به ۳۳ دلار رسیده که تنها چند ماه قبل، سقف ۶۹ دلاری را لمس کرده بود و این نوسان شدید، نشان از حساسیت بالای صنعت پالایش به متغیرهای کلان جهانی دارد. در ادامه، ۵ تحلیل کلیدی از دادههای موجود و متغیرهای تأثیرگذار بر کرکاسپرد پالایشگاههای بورسی را مرور میکنیم.
۱. کرکاسپرد ۳۳ دلاری در مقایسه با میانگین بلندمدت؛ همچنان بالاتر از کف تاریخی
با وجود افت اخیر، کرکاسپرد ۳۳ دلاری هنوز فاصلهٔ قابلتوجهی با کف ۱۴ دلاری ثبتشده در ماههای گذشته دارد. میانگین بلندمدت این شاخص در چند سال اخیر حدود ۲۵ تا ۳۵ دلار بوده، بنابراین سطح فعلی را میتوان در محدودهٔ میانگین تاریخی ارزیابی کرد. با این حال، فاصلهٔ ۵۰ درصدی با سقف ۶۹ دلاری، نشان میدهد که بازار پالایش از اوج خود فاصله گرفته و در صورت تداوم روند نزولی، امکان ورود به محدودهٔ زیر ۳۰ دلار نیز وجود دارد.
۲. پالایشگاه شیراز با ۳۸ دلار، پربازدهترین؛ شوان با ۲۷ دلار، در قعر جدول
دادههای تفکیکی نشان میدهد که عملکرد پالایشگاههای بورسی در هفتهٔ گذشته یکسان نبوده است. پالایشگاه شیراز با کرکاسپرد ۳۸ دلاری، بالاترین حاشیهٔ سود را ثبت کرده، در حالی که پالایشگاه شوان با ۲۷ دلار، کمبازدهترین واحد پالایشی بوده است. این اختلاف ۱۱ دلاری، نشان از تفاوت در سبد محصولات، بهرهوری، کیفیت خوراک و شرایط عملیاتی هر پالایشگاه دارد و سرمایهگذاران باید در انتخاب سهمهای پالایشی، به این جزئیات توجه ویژه داشته باشند.
۳. کاهش ظرفیت پالایشی روسیه؛ تنها عامل حمایتی در سمت عرضهٔ فرآوردهها
حملات اوکراین به تأسیسات پالایشی روسیه، ظرفیت پالایش این کشور را بهطور قابلتوجهی کاهش داده و عرضهٔ برخی فرآوردههای نفتی مانند گازوئیل و نفتکوره را در بازار جهانی محدود کرده است. این عامل، یک متغیر حمایتی مهم برای کرکاسپرد محسوب میشود، چراکه کاهش عرضهٔ فرآوردهها، بهطور طبیعی قیمت آنها را بالا نگه میدارد. با این حال، این حمایت در صورت بهبود وضعیت پالایشگاههای روسیه یا افزایش تولید سایر کشورها، به سرعت از بین خواهد رفت.
۴. افزایش عرضهٔ نفت خام؛ تهدیدی جدی برای حاشیهٔ سود پالایشگاهها
در سمت مقابل، افزایش جریان انتقال نفت خام از مسیرهای مختلف و دسترسی بیشتر پالایشگاهها به خوراک ارزانتر، میتواند به افزایش حجم پالایش و در نتیجه افزایش عرضهٔ فرآوردهها منجر شود. این سناریو، با توجه به کاهش قیمت نفت خام در هفتههای اخیر، احتمالاً فشار کاهشی بیشتری بر کرکاسپرد وارد خواهد کرد. افزایش عرضهٔ فرآوردهها، معمولاً با کاهش قیمت آنها همراه است و حاشیهٔ سود پالایشگاهها را تحت تأثیر قرار میدهد.
۵. وابستگی شدید کرکاسپرد به تحولات ژئوپلیتیک و مسیرهای انتقال انرژی
بازار جهانی نفت و فرآوردههای نفتی، بهشدت تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیک و امنیتی قرار دارد. تنشهای اخیر در تنگهٔ هرمز، تغییر مسیر کشتیهای نفتکش و افزایش استفاده از مسیرهای جایگزین، همگی متغیرهایی هستند که میتوانند بهسرعت معادلات کرکاسپرد را تغییر دهند. هرگونه اختلال در مسیرهای انتقال نفت خام یا فرآوردهها، میتواند به نوسانات شدید قیمتی و در نتیجه تغییرات ناگهانی در حاشیهٔ سود پالایشگاهها منجر شود.
آیا کرکاسپرد ۳۳ دلاری، تازهترین ایستگاه در مسیر نزولی پالایشگاههاست؟
افت ۱۴.۷ درصدی کرکاسپرد پالایشگاههای بورسی در هفتهٔ منتهی به ۶ شهریور، یک زنگ هشدار جدی برای سرمایهگذاران بازار سهام است. این شاخص در حالی به سطح ۳۳ دلار بازگشته که تنها چند ماه قبل، سقف ۶۹ دلاری را ثبت کرده بود و چنین نوسان شدیدی، نشان از تلاطم بیسابقه در بازار جهانی نفت و فرآوردههای آن دارد. آیندهٔ کرکاسپرد به شدت به دو گروه از متغیرهای متضاد وابسته است: از یک سو، کاهش ظرفیت پالایشی روسیه میتواند از حاشیهٔ سود حمایت کند و از سوی دیگر، افزایش عرضهٔ نفت خام و فرآوردهها، فشار نزولی را تشدید خواهد کرد. در چنین شرایطی، سرمایهگذاران باید با نگاه دقیقتری به سبد محصولات و کارایی عملیاتی هر پالایشگاه، سهمهای با مقاومت بالاتر در برابر کاهش کرکاسپرد را شناسایی کنند. پیشبینی میشود در صورت تداوم روند نزولی قیمت نفت خام و عدم بروز اختلال جدی در عرضهٔ فرآوردهها، کرکاسپرد در هفتههای آتی به سطوح زیر ۳۰ دلار نیز کاهش یابد که این سناریو، سودآوری صنعت پالایش در نیمهٔ دوم سال را به چالش جدی خواهد کشید.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟