صنعت لوازم خانگی ایران در یکی از پیچیدهترین دورههای خود قرار گرفته است. از یکسو رکود تقاضا و کاهش قدرت خرید خانوارها، بازار داخلی را با افت فروش مواجه کرده و از سوی دیگر، آسیب به برخی واحدهای تولیدی و چالش تامین انرژی، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
با این حال، آمار صادراتی نشان میدهد این صنعت همچنان توان حفظ سهم خود در بازارهای خارجی را دارد.
طبق اعلام دبیرکل انجمن صنایع لوازم خانگی ایران، صادرات این صنعت در سال گذشته بین ۳۵۰ تا ۳۸۰ میلیون دلار برآورد شده است؛ رقمی که در شرایط محدودیتهای اقتصادی و اختلال در زنجیره تولید، میتواند نشانهای از حفظ ظرفیت صنعتی کشور تلقی شود. همزمان سیاست ممنوعیت واردات برخی اقلام از مسیر کولهبری نیز بهعنوان ابزاری برای کنترل بازار و حمایت از تولید داخلی مورد توجه قرار گرفته است.
سد واردات به نفع تولید؟
نسرین اوجاقی، دبیرکل انجمن صنایع لوازم خانگی ایران، اعلام کرده است که با وجود آسیب به دستکم ۱۰ کارخانه تولیدی و افت شدید تقاضا پس از جنگ، صنعت لوازم خانگی توانسته بخشی از ظرفیت صادراتی خود را حفظ کند. به گفته او، محدودیت واردات برخی کالاهای لوازم خانگی از مسیر کولهبری، مانع افزایش فشار بر تولیدکنندگان داخلی شده است.
او تاکید کرده که کاهش فروش از اواخر دیماه به سطح بیسابقهای رسیده و بسیاری از واحدها ناچار به تعدیل نیرو شدهاند؛ مسئلهای که میتواند بر اشتغال بیش از یک میلیون نفر در زنجیره مستقیم و غیرمستقیم این صنعت اثرگذار باشد.
۵ نکته مهم از وضعیت جدید صنعت لوازم خانگی
صنعت لوازم خانگی ایران این روزها در یکی از پیچیدهترین مقاطع خود قرار گرفته است. صنعتی که همزمان با رکود تقاضای داخلی، فشار هزینههای تولید، بحران انرژی و محدودیت نقدینگی دستوپنجه نرم میکند اما همچنان تلاش دارد جایگاه خود را در بازارهای صادراتی حفظ کند.
در شرایطی که کاهش قدرت خرید خانوارها، بازار مصرف را کوچکتر کرده و بسیاری از صنایع با افت فروش مواجه شدهاند، تداوم صادرات و حفظ بخشی از بازارهای خارجی را میتوان نشانهای از پایداری نسبی ظرفیت تولید در این صنعت دانست.
با این حال، واقعیت آن است که بقای صنعت لوازم خانگی دیگر صرفاً به تولید وابسته نیست بلکه به توان رقابت، ثبات سیاستگذاری، تامین انرژی و مدیریت بازار نیز گره خورده است.
از یک سو محدودیت واردات، فرصتی برای تنفس برندهای داخلی ایجاد کرده و از سوی دیگر، چالشهایی مانند قطعی انرژی، رشد هزینه مواد اولیه و افت تقاضا، ریسکهای تازهای پیش روی تولیدکنندگان قرار داده است. اکنون پرسش اصلی اینجاست که آیا صنعت لوازم خانگی ایران میتواند از مرحله بقا در رکود عبور کرده و وارد مسیر توسعه صادراتمحور شود یا همچنان درگیر نوسانات اقتصاد داخلی باقی خواهد ماند؟
۱- صادرات در شرایط رکودی، سیگنال حفظ ظرفیت تولید است: ثبت صادرات ۳۸۰ میلیون دلاری نشان میدهد بخشی از تولیدکنندگان ایرانی توانستهاند بازارهای منطقهای و حتی اروپایی را حفظ کنند. این موضوع در شرایط افت مصرف داخلی، اهمیت استراتژیک برای بقای صنعت دارد.
۲- رکود تقاضا، مهمترین تهدید فعلی بازار است: بازار لوازم خانگی به شدت وابسته به قدرت خرید خانوارهاست. کاهش درآمد واقعی مردم و افت مصرف کالاهای بادوام باعث شده فروش داخلی در ماههای اخیر با افت محسوس مواجه شود.
۳- محدودیت واردات، فعلاً به نفع تولیدکنندگان داخلی عمل کرده است: ممنوعیت ورود برخی کالاها از مسیرهای غیررسمی، فضای رقابت را برای برندهای داخلی متعادلتر کرده است. فعالان صنعت معتقدند در صورت آزادسازی واردات، بسیاری از واحدهای داخلی با بحران نقدینگی جدی روبهرو میشدند.
۴- بحران انرژی و مواد اولیه همچنان ریسک اصلی تولید است: فعالان این حوزه هشدار میدهند که قطعی انرژی و اختلال در تامین مواد اولیه میتواند موج جدیدی از کاهش تولید و تعدیل نیرو را رقم بزند؛ مسئلهای که مستقیماً بر قیمت تمامشده کالا اثر میگذارد.
۵- برندهای ایرانی به دنبال تثبیت جایگاه صادراتی هستند: حضور برخی برندهای ایرانی در بازارهای بینالمللی و فروشگاههای آنلاین جهانی، نشان میدهد صنعت لوازم خانگی ایران در حال عبور تدریجی از تولید صرفاً داخلی به سمت توسعه صادراتمحور است؛ هرچند فاصله معناداری با رقبای آسیایی وجود دارد.
آیا صنعت لوازم خانگی از رکود خارج میشود؟
آینده صنعت لوازم خانگی بیش از هر چیز به سه متغیر کلیدی وابسته است؛ قدرت خرید خانوارها، ثبات در تامین انرژی و سیاستهای تجاری دولت. اگر روند حمایت از تولید داخلی با بهبود زیرساختهای تولید و تسهیل صادرات همراه شود، این صنعت میتواند از رکود فعلی عبور کرده و سهم بیشتری از بازارهای منطقه را به دست آورد.
اما در مقابل، ادامه افت تقاضا و تشدید مشکلات تامین مواد اولیه، احتمال کاهش ظرفیت تولید و افزایش بیکاری در این صنعت را تقویت خواهد کرد؛ صنعتی که اکنون یکی از مهمترین پیشرانهای اشتغال صنعتی کشور محسوب میشود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟