دادههای مرتبط با کنفرانس امنیتی مونیخ نشان میدهد اعتماد عمومی به آمریکا در میان بخشی از متحدان سنتی و برخی اقتصادهای بزرگ جهان کاهش یافته؛ روندی که از کانادا تا اروپا، همزمان با رشد نگرانی امنیتی و حمایت از افزایش هزینههای دفاعی، به بازآرایی آرام اما معنادار نظم جهانی دامن زده است.
۱) چرا افت اعتماد به آمریکا دیگر یک خبر ساده نیست؟
افت اعتماد به آمریکا در جهان، فقط یک تغییر در فضای افکار عمومی نیست؛ نشانهای از جابهجایی در یکی از مهمترین پایههای نظم بینالمللی است. یک موج آرام اما معنادار در حال شکلگیری است؛ موجی که در آن، بخشی از متحدان و شرکای سنتی واشنگتن، آمریکا را کمتر از گذشته یک شریک قابل اتکا و بیشتر یک بازیگر پرریسک میبینند.
این تغییر شاید در ظاهر تدریجی باشد، اما اثر آن میتواند در امنیت، تجارت، سرمایهگذاری و مدیریت بحرانهای جهانی خودش را نشان دهد. درست به همین دلیل است که این دادهها باید فراتر از یک نظرسنجی معمولی دیده شوند.
۲) این نقشه دقیقاً چه چیزی را اندازه میگیرد؟
عددهای این نقشه درباره محبوبیت فرهنگی آمریکا یا علاقه عمومی به سبک زندگی آمریکایی نیست. موضوع، یک شاخص ژئوپلیتیکی نرم است: میزان اعتماد عمومی به آمریکا بهعنوان یک شریک راهبردی و قابل اتکا.
این تمایز مهم است. ممکن است کشوری همچنان با آمریکا روابط رسمی نزدیک داشته باشد، اما افکار عمومی آن کشور دیگر مانند گذشته به ثبات تصمیمهای واشنگتن یا پایداری تعهداتش اعتماد نداشته باشد. همین فاصله میان رابطه رسمی و ادراک عمومی، جایی است که سیاست خارجی پرهزینهتر میشود.
۳) کدام کشورها بیشترین افت اعتماد را ثبت کردهاند؟
طبق دادههای ارائهشده، چند کشور کلیدی کاهش قابلتوجهی در اعتماد عمومی به آمریکا تجربه کردهاند:
- کانادا منفی ۵۲ درصد
- بریتانیا منفی ۱۳ درصد
- فرانسه منفی ۱۷ درصد
- آلمان منفی ۱۵ درصد
- ایتالیا منفی ۲۱ درصد
- ژاپن منفی ۱۶ درصد
- برزیل منفی ۲۰ درصد
- آفریقای جنوبی منفی ۲۱ درصد
- چین منفی ۹ درصد
- هند مثبت ۱۰ درصد
این آرایش نشان میدهد ما با یک تغییر یکدست روبهرو نیستیم، اما در میان بخش مهمی از متحدان غربی و برخی اقتصادهای بزرگ، اعتماد به آمریکا در حال فرسایش است.
۴) چرا سقوط کانادا از همه مهمتر به نظر میرسد؟
بزرگترین افت ثبتشده مربوط به کاناداست؛ کشوری که معمولاً در ذهن بسیاری از ناظران، نزدیکترین و طبیعیترین شریک آمریکا محسوب میشود. همین مسئله، عدد منفی ۵۲ درصد را از یک داده آماری، به یک علامت هشدار سیاسی تبدیل میکند.
اگر حتی در کانادا هم اعتماد عمومی با چنین شدتی افت کرده باشد، معنایش این است که مسئله فقط به مخالفان سنتی آمریکا محدود نیست. این فرسایش به قلب حلقه متحدان نزدیک هم رسیده و این موضوع، هزینه سیاسی همکاریهای بعدی را بالا میبرد.
۵) چرا اروپا همزمان نگرانتر و مستقلتر شده است؟
در اروپا، افت اعتماد به آمریکا با رشد نگرانی امنیتی همزمان شده است. این دو روند کنار هم، گویا یک نکته مهم است. اروپا بیش از گذشته درباره اتکا به چتر سنتی امنیتی آمریکا مردد شده و به همین دلیل، بحث استقلال راهبردی جدیتر شده است.
در چنین فضایی، حمایت اجتماعی از افزایش بودجه دفاعی هم بالا رفته است. وقتی افکار عمومی احساس کند نظم امنیتی قبلی دیگر به اندازه گذشته قابل اتکا نیست، طبیعی است که مطالبه برای تقویت توان داخلی و افزایش هزینه دفاعی بیشتر شود.
۶) افزایش هزینه دفاعی در اروپا یک فرصت است یا یک دردسر تازه؟
رشد حمایت از هزینه دفاعی بالاتر، یک اثر دوگانه ایجاد میکند. از یکسو، میتواند به رونق صنایع دفاعی، رشد فناوریهای دوگانه و تقویت برخی سرمایهگذاریهای راهبردی منجر شود. از سوی دیگر، بودجه دولتها را بیشتر تحت فشار میگذارد.
این یعنی اروپا ناچار است میان دفاع، رفاه اجتماعی، خدمات عمومی و سرمایهگذاریهای توسعهای، تعادل تازهای برقرار کند. بنابراین افت اعتماد به آمریکا، فقط یک مسئله امنیتی نیست؛ به بودجه، صنعت و حتی سیاست اجتماعی اروپا هم سرایت میکند.
۷) اعتماد کمتر چگونه اقتصاد جهانی را گرانتر میکند؟
اعتماد، مثل یک زیرساخت نامرئی در اقتصاد جهانی عمل میکند. وقتی وجود دارد، سرمایهگذاری، هماهنگی و همکاری سادهتر پیش میرود. اما وقتی کاهش پیدا میکند، همهچیز پرهزینهتر میشود.
در چنین وضعیتی:
- تصمیمهای سرمایهگذاری با احتیاط بیشتری گرفته میشود
- هزینه تأمین مالی بالا میرود
- پروژههای بلندمدت در حوزه انرژی، فناوری و دفاع کندتر پیش میرود
- کشورها به دنبال قراردادهای چندلایه و مسیرهای جایگزین میروند
به زبان ساده، افت اعتماد یعنی افزایش هزینه نااطمینانی.
۸) چرا بحران اعتماد، هماهنگی در بحرانها را سختتر میکند؟
از جنگ و تحریم گرفته تا انرژی و بحرانهای مالی، همکاری بین کشورها به سرمایه اعتماد نیاز دارد. وقتی این سرمایه فرسوده میشود، حتی در صورت وجود منافع مشترک، سرعت هماهنگی پایین میآید و بازتولید اجماعهای قدیمی سختتر میشود.
به همین دلیل، افت اعتماد به آمریکا میتواند فقط به معنای سرد شدن روابط نباشد؛ بلکه به این معنا باشد که جهان در بحرانهای بعدی، با ائتلافهای کندتر، تصمیمهای سختتر و همکاریهای شکنندهتر روبهرو شود.
۹) چرا همه کشورها مسیر منفی نرفتهاند؟ داستان هند چیست؟
مثبت بودن عدد هند نشان میدهد این روند جهانی، کاملاً یکدست نیست. هند در فضای ژئوپلیتیکی آسیا، محاسبات خاص خود را دارد و ممکن است بخشی از افکار عمومی آن، همکاری با آمریکا را در چارچوب موازنه منطقهای همچنان مفید ارزیابی کند.
این تفاوت یک نکته مهم را روشن میکند. اعتماد به آمریکا، یک متغیر ثابت و همگن نیست. این اعتماد در هر کشور، تابعی از امنیت، تجارت، فناوری، رقابت منطقهای و حتی تجربه مستقیم آن کشور از سیاستهای آمریکا است.
۱۰) جهان وارد چه مرحلهای شده و آمریکا چه باید بکند؟
جهان وارد دورهای شده که در آن، اتحادها هنوز پابرجا هستند، اما دیگر خودکار، کمهزینه و بینیاز از بازسازی مداوم نیستند. اعتماد کمتر شده، تردید بیشتر شده و ائتلافها برای ادامه حیات، به انرژی سیاسی بیشتری نیاز دارند.
جمعبندی
نقشه افت اعتماد به آمریکا، بیش از آنکه یک خبر زودگذر باشد، نشانهای از یک تغییر عمیقتر در نظم جهانی است. در بخش مهمی از متحدان غربی و برخی اقتصادهای بزرگ، ارزیابی افکار عمومی از آمریکا منفیتر شده و همزمان در اروپا، نگرانی امنیتی و حمایت از هزینه دفاعی بیشتر رشد کرده است.
جهان هنوز از مدار اتحادهای قدیمی خارج نشده، اما دیگر مثل گذشته هم با آنها پیش نمیرود. حالا اتحادها پابرجا هستند، اما بازتولید آنها سختتر شده است. همین نکته شاید مهمترین پیام این دادهها باشد: در نظم جدید، اعتماد دیگر یک دارایی بدیهی نیست؛ سرمایهای است که باید دوباره به دست آورده شود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟