صنعت چای یکی از بخشهای مهم کشاورزی شمال کشور محسوب میشود که علاوه بر نقش مؤثر در اشتغال روستایی، بخشی از امنیت غذایی و تأمین محصولات استراتژیک را بر عهده دارد.
در شرایطی که هزینههای تولید افزایش یافته، پرداخت بهموقع مطالبات چایکاران میتواند انگیزه تولیدکنندگان برای ادامه فعالیت و افزایش کیفیت محصول را تقویت کند.
جدیدترین آمارهای سازمان چای کشور نشان میدهد ارزش خرید تضمینی برگ سبز چای از ابتدای فصل برداشت به بیش از ۲ هزار و ۲۵۰ میلیارد تومان رسیده و تاکنون حدود ۷۰ درصد مطالبات چایکاران استانهای گیلان و مازندران پرداخت شده است. با این حال، تداوم حمایتهای مالی و افزایش بهرهوری تولید، همچنان از مهمترین نیازهای این صنعت به شمار میرود.
۵ نکته اقتصادی از بازار چای ایران
بازار چای ایران در سالهای اخیر با تغییرات قابل توجهی در سمت عرضه و تقاضا روبهرو بوده است. از یک سو دولت با خرید تضمینی از تولیدکنندگان تلاش میکند درآمد چایکاران را تثبیت کند و از سوی دیگر، تغییر الگوی مصرف و سهم بالای واردات، آینده این صنعت را تحت تأثیر قرار داده است. بررسی آمارهای جدید نشان میدهد پنج عامل کلیدی میتوانند مسیر بازار چای کشور را در ماههای آینده تعیین کنند.
۱. خرید تضمینی از مرز ۶۶ هزار تن عبور کرد: از ابتدای فصل برداشت تاکنون ۶۶ هزار و ۲۶۶ تن برگ سبز چای بهصورت تضمینی خریداری شده که ارزش آن بیش از ۲ هزار و ۲۵۰ میلیارد تومان برآورد میشود. این حجم خرید نشاندهنده تداوم حمایت دولت از تولیدکنندگان داخلی است.
۲. بیش از ۷۰ درصد مطالبات چایکاران پرداخت شد: تاکنون یک هزار و ۵۲۸ میلیارد تومان از مطالبات چایکاران پرداخت شده که معادل حدود ۷۰ درصد کل مطالبات است. تسویه سریع باقیمانده مطالبات میتواند نقدینگی مورد نیاز باغداران را برای ادامه فصل تولید تأمین کند.
۳. تولید داخلی همچنان پاسخگوی نیاز بازار نیست: از مجموع برگ سبز خریداریشده، حدود ۱۴ هزار و ۹۱۰ تن چای خشک تولید شده است. در حالی که نیاز سالانه بازار کشور حدود ۷۰ هزار تن برآورد میشود، تولید داخلی تنها نزدیک به ۲۰ هزار تن از این تقاضا را پوشش میدهد و بخش عمده نیاز کشور همچنان از طریق واردات تأمین میشود.
۴. تغییر الگوی مصرف، تقاضای چای را کاهش داده است: نیاز سالانه بازار چای که در سالهای گذشته بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار تن برآورد میشد، اکنون به حدود ۷۰ هزار تن کاهش یافته است. افزایش مصرف قهوه و دمنوشهای گیاهی از مهمترین عوامل افت سرانه مصرف چای در کشور محسوب میشود.
۵. شرایط اقلیمی همچنان بر تولید اثرگذار است: بارندگیهای اخیر بر کمیت و کیفیت برگ سبز چای تأثیر گذاشته است. استمرار نوسانات آبوهوایی میتواند هزینه تولید را افزایش داده و بر کیفیت محصول نهایی و رقابتپذیری چای ایرانی در بازار اثر بگذارد.
خرید تضمینی چای با پرداخت مرحلهای مطالبات همراه شد
حبیب جهانساز، رئیس سازمان چای کشور، اعلام کرد از ابتدای فصل برداشت تاکنون ۶۶ هزار و ۲۶۶ تن برگ سبز چای بهصورت تضمینی از چایکاران خریداری شده که ارزش آن به بیش از ۲ هزار و ۲۵۰ میلیارد تومان رسیده است.
به گفته وی، تاکنون یک هزار و ۵۲۸ میلیارد تومان از مطالبات چایکاران پرداخت شده و با تأمین منابع مالی، باقیمانده مطالبات نیز بهصورت مرحلهای به حساب تولیدکنندگان واریز خواهد شد.
جهانساز همچنین اظهار کرد از مجموع برگ سبز خریداریشده، حدود ۱۴ هزار و ۹۱۰ تن چای خشک در کارخانههای فرآوری تولید شده است. از کل ارزش خرید تضمینی، حدود ۶۳۰ میلیارد تومان سهم دولت و مابقی بر عهده کارخانههای فرآوری است که بخش قابل توجهی از تعهدات خود را تاکنون پرداخت کردهاند.
رئیس سازمان چای کشور درباره وضعیت بازار نیز اعلام کرد نیاز سالانه کشور به چای خشک اکنون حدود ۷۰ هزار تن است که تنها ۲۰ هزار تن آن از محل تولید داخلی تأمین میشود و مابقی از طریق واردات در اختیار بازار قرار میگیرد.
وی کاهش مصرف چای را ناشی از تغییر ذائقه مصرفکنندگان و افزایش استقبال از قهوه و دمنوشهای گیاهی دانست و افزود که شرایط آبوهوایی و بارندگیهای اخیر نیز بر میزان و کیفیت تولید چای داخلی اثرگذار بوده است.
آیا صنعت چای میتواند سهم بیشتری از بازار داخلی را به دست آورد؟
اگرچه پرداخت بخش عمده مطالبات چایکاران و تداوم خرید تضمینی، گامی مثبت برای حمایت از تولید داخلی محسوب میشود، اما آمارها نشان میدهد صنعت چای همچنان با دو چالش اساسی روبهرو است؛ وابستگی بالای بازار به واردات و کاهش سرانه مصرف چای. افزایش بهرهوری باغات، نوسازی کارخانههای فرآوری، بهبود کیفیت محصول و توسعه برندهای داخلی میتواند سهم تولیدکنندگان ایرانی را در بازار افزایش دهد. در غیر این صورت، حتی با رشد تولید، فاصله میان عرضه داخلی و نیاز بازار همچنان پابرجا خواهد ماند و واردات نقش اصلی خود را حفظ خواهد کرد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟