آیا جنگ ایران واقعاً روزی ۲ میلیارد دلار برای آمریکا هزینه دارد؟

چارسو اقتصاد به نقل از الجزیره، پنتاگون هنوز برآورد رسمی از هزینه جنگ آمریکا علیه ایران منتشر نکرده است. اما با تشدید جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، این سؤال جدی‌تر شده که واشنگتن روزانه چقدر خرج می‌کند.

اواخر هفته گذشته، دو منبع کنگره به شبکه MS NOW گفتند هزینه جنگ حدود ۱ میلیارد دلار در روز است. یک روز بعد، پولیتیکو گزارش داد برخی جمهوری‌خواهان در کنگره به‌طور خصوصی نگران‌اند پنتاگون نزدیک به ۲ میلیارد دلار در روز خرج می‌کند.

حکیم جفریز، رهبر اقلیت دموکرات مجلس نمایندگان، هفته گذشته در یک نشست خبری در کنگره گفت ترامپ آمریکا را به درگیری بی‌پایان دیگری در خاورمیانه می‌کشاند و میلیاردها دلار خرج بمباران ایران می‌کند، اما برای کاهش هزینه‌های درمان، کمک به خرید اولین خانه یا پایین آوردن هزینه‌های خوراک مردم حتی یک سنت هم پیدا نمی‌کند.

ترامپ که بخش مهمی از پیروزی‌اش در ۲۰۲۴ بر وعده کاهش هزینه‌های زندگی بنا شده بود، با افت محبوبیت روبه‌رو شده است. نظرسنجی رویترز/ایپسوس که چند ساعت پس از آغاز حملات 28 فوریه انجام شد نیز نشان می‌دهد حمایت عمومی از جنگ پایین است. تحلیلگران می‌گویند افزایش هزینه‌های جنگ آن هم چند ماه مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای احتمالاً نزد رأی‌دهندگان محبوب نخواهد بود.

برای روشن شدن هزینه واقعی جنگ، برندن بویل، نماینده پنسیلوانیا و ارشدترین دموکرات کمیته بودجه مجلس نمایندگان، از دفتر بودجه کنگره خواسته هزینه دقیق جنگ را بررسی کند. در حالی که دولت ترامپ آماده می‌شود همین هفته از کنگره پول بیشتری برای تأمین مالی جنگ درخواست کند.

بویل از CBO چه خواسته است؟

بویل در نامه‌ای رسمی که ۵ مارس ارسال شد، از CBO خواست هزینه‌های عملیاتی، لجستیکی و پشتیبانی جنگ در ایران را تحلیل کند، از جمله هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم مرتبط با استفاده از نیروهای نظامی برای این هدف.

او همچنین خواست CBO انواع هزینه‌های اضافی دیگر مانند هزینه‌های دیپلماتیک و کمک خارجی را هم برآورد کند. علاوه بر این، او خواهان بررسی هزینه فرصت است؛ مثلاً اینکه جابه‌جایی یک ناو هواپیمابر از نزدیکی تایوان به سواحل ایران چه اثری بر هزینه پاسخ احتمالی آمریکا به تهدید چین دارد.

بویل همچنین خواسته اثر جنگ بر قیمت‌ها از مسیر اختلال اقتصادی بررسی شود و این تحلیل در چند سناریو انجام شود، از جمله سناریوهایی که جنگ بیش از ۴ تا ۵ هفته طول بکشد و سناریوی اعزام نیروهای زمینی آمریکا به ایران.

جنگ روزانه چقدر هزینه دارد؟

هنوز گزارش CBO منتشر نشده، اما رسانه‌های آمریکا و نهادهای پژوهشی چند برآورد ارائه داده‌اند که با هم تفاوت دارند:

• نیویورک‌تایمز گزارش داد مقام‌های پنتاگون به کنگره گفته‌اند هفته اول جنگ ۶ میلیارد دلار هزینه داشته است.
• دو منبع کنگره به MS NOW گفته‌اند هزینه جنگ نزدیک به ۱ میلیارد دلار در روز است.
• پولیتیکو نوشت برخی جمهوری‌خواهان می‌ترسند هزینه نزدیک به ۲ میلیارد دلار در روز باشد.

برخی تجهیزات و مهمات مصرف‌شده بسیار گران است. به‌ویژه موشک‌های رهگیر برای ساقط کردن موشک‌های ایران می‌تواند برای هر شلیک چند میلیون دلار هزینه داشته باشد.

کنت اسمترز، مدیر مدل بودجه پن‌وارتون، به الجزیره گفت هزینه می‌تواند در روزهای آغازین تا ۲ میلیارد دلار در روز هم برسد، اما احتمالاً در بلندمدت در آن سطح باقی نمی‌ماند. او گفت بعد از چند روز اول، برآورد آنها نزدیک‌تر به ۸۰۰ میلیون دلار در روز است و ۲ میلیارد دلار در روز به‌صورت پایدار باورپذیر نیست مگر اینکه افزایش بزرگ نیرو و تجهیزات رخ دهد که فعلاً حداقل چند ماه با آن فاصله است.

جان فیلیپس، مشاور بریتانیایی امنیت و ریسک و مربی ارشد نظامی سابق، هم گفت جمع‌بندی این است که جنگ احتمالاً حدود ۱ میلیارد دلار در روز هزینه دارد، نه ۲ میلیارد دلار، هرچند ممکن است در برخی روزها جهش‌هایی تا آن سطح رخ دهد.

چرا این‌قدر گران است؟

یک مقام نظامی سابق بریتانیایی به الجزیره گفت داشتن دارایی‌های عملیاتی آمریکا در منطقه خاورمیانه فراتر از پایگاه‌های دائمی هزینه را به‌طور چشمگیری بالا برده است.

از اوایل فوریه، آمریکا در واکنش به تشدید تنش‌ها مجموعه بزرگی از دارایی‌های نظامی را به منطقه منتقل کرده است. بر اساس تحلیل‌های اطلاعات متن‌باز و داده‌های رهگیری پروازها، آمریکا ظاهراً بیش از ۱۲۰ هواگرد به منطقه اعزام کرده که بزرگ‌ترین جهش توان هوایی آمریکا در خاورمیانه از زمان جنگ عراق ۲۰۰۳ به شمار می‌رود.

گزارش‌ها از حضور هواپیماهای آواکس E-3، جنگنده‌های پنهانکار F-35، جنگنده‌های برتری هوایی F-22 و همچنین F-15 و F-16 خبر می‌دهد. داده‌های پروازی نشان می‌دهد بسیاری از این هواگردها از پایگاه‌هایی در آمریکا و اروپا حرکت کرده‌اند و با هواپیماهای ترابری و تانکرهای سوخت‌رسان هوایی پشتیبانی شده‌اند.

این پول دقیقاً صرف چه چیزهایی می‌شود؟

طبق گزارشی که پنجشنبه منتشر شد، مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی CSIS برآورد کرده آمریکا تنها در ۱۰۰ ساعت نخست جنگ 3.7 میلیارد دلار هزینه کرده است. این یعنی نزدیک به ۹۰۰ میلیون دلار در روز و عمدتاً نیز به دلیل مصرف عظیم مهمات بوده است.

پژوهشگران CSIS گفته‌اند برآوردشان بر هزینه‌های عملیات و پشتیبانی واحدها براساس تخمین‌های CBO با تعدیل تورمی و اندازه واحد، و افزودن ۱۰ درصد بابت شتاب عملیاتی بالاتر است.

بر اساس این تحلیل، آمریکا در ۱۰۰ ساعت اول بیش از ۲۰۰۰ مهمات از انواع مختلف شلیک کرده و CSIS هزینه جایگزینی هم‌سطح موجودی مهمات را  3.1 میلیارد دلار برآورد کرده است.

مقام نظامی سابق بریتانیا گفت هزینه یک موشک، با احتساب تولید، حمل‌ونقل و نیروی انسانی، حداقل ۲ میلیون دلار است.

مارک کانسین و کریس پارک از CSIS گفتند از مجموع 3.7 میلیارد دلار برآوردی ۱۰۰ ساعت اول، فقط بخش کوچکی از قبل در بودجه دیده شده بود و بخش عمده یعنی 3.5 میلیارد دلار بودجه‌گذاری نشده است. هزینه‌های بودجه‌گذاری‌شده شامل هزینه‌های عملیاتی حدود ۱۹۶ میلیون دلار بوده که از این مقدار ۱۷۸ میلیون دلار در بودجه لحاظ شده است. اما جایگزینی مهمات حدود 3.1 میلیارد دلار هنوز بودجه‌گذاری نشده و جایگزینی تلفات رزمی و تعمیر خسارت زیرساختی حدود ۳۵۰ میلیون دلار هم بدون بودجه است.

به گفته آنها، این یعنی پنتاگون به احتمال زیاد باید در آینده نزدیک برای پوشش هزینه‌های بدون بودجه از کنگره پول بیشتری بخواهد؛ مسئله‌ای که می‌تواند چالش سیاسی بزرگی برای دولت ترامپ ایجاد کند و به نقطه تمرکز مخالفان جنگ تبدیل شود.

فیلیپس هم گفت محدودیت اصلی پول نیست، بلکه موجودی موشک‌های رهگیر است. او افزود آمریکا می‌تواند سال‌ها هزینه مالی را تحمل کند، اما تخلیه ذخایر مهمات ممکن است ظرف چند ماه عملیات پرشدت به یک محدودیت جدی تبدیل شود.

هزینه کل جنگ در نهایت چقدر خواهد شد؟

حتی اگر هزینه‌های روزانه پس از موج اولیه کاهش یابد، هزینه کل جنگ احتمالاً بسیار بالا می‌رود.

اسمترز به مجله فورچون در ۲ مارس گفت در نهایت مالیات‌دهندگان آمریکایی بار اصلی را تحمل می‌کنند و هزینه کلی را حدود ۶۵ میلیارد دلار برآورد کرد.

او گفت مدل پن‌وارتون در سناریوی عملیات خشم حماسی ریسک بالادستی بیشتری می‌بیند و ضربه مستقیم ۶۵ میلیارد دلاری شامل عملیات نظامی و نیز جایگزینی تجهیزات، مهمات و سایر اقلام مصرفی است. اگر جنگ بیش از دو ماه طول بکشد، این رقم بالاتر می‌رود.

در ۶ مارس، وزیر دفاع پیت هگسث هشدار داد بمباران آمریکا علیه ایران قرار است به‌طور چشمگیر تشدید شود و شامل اسکادران‌های جنگنده بیشتر، توان دفاعی بیشتر و موج‌های بمباران با فرکانس بالاتر خواهد بود.

آیا دولت ترامپ پول لازم را از کنگره می‌گیرد؟

تحلیلگران می‌گویند دولت ترامپ ناچار خواهد شد برای پوشش هزینه‌های بدون بودجه، در آینده نزدیک از کنگره درخواست پول کند.

الجزیره به نقل از گزارش‌گری از واشنگتن گفت پنتاگون یک درخواست بودجه تکمیلی ۵۰ میلیارد دلاری آماده کرده تا موشک‌های تاماهاوک و پاتریوت و رهگیرهای THAAD مصرف‌شده در هفته اول جنگ را جایگزین کند و نیز هزینه تجهیزات آسیب‌دیده یا فرسوده را پوشش دهد.

او گفت هزینه بالای جنگ احتمالاً برای اعضای کنگره و افکار عمومی شوک‌آور است و نرخ مصرف منابع نظامی بالا بوده است. همچنین کنگره از قبل درباره کسری بودجه و بهره بدهی فدرال نگران است و یک درخواست ۵۰ میلیارد دلاری دیگر ممکن است برخی قانون‌گذاران را مردد کند.

طبق گزارش پولیتیکو در ۶ مارس، وقتی از رئیس مجلس نمایندگان مایک جانسون پرسیدند آیا کنگره ۵۰ میلیارد دلار را تصویب می‌کند، گفت مطمئن نیست رقم دقیق چقدر خواهد بود، اما افزود کنگره در زمان مناسب لایحه را تصویب می‌کند و آن را درست انجام خواهد داد.