تالار شیشهای در این هفته بیش از آنکه آینه تمامنمای وضعیت سودآوری شرکتها باشد، به دماسنجی برای سنجش اخبار ضد و نقیض مذاکرات سیاسی ایران و آمریکا و تنشهای ژئوپلیتیک منطقهای تبدیل شده بود. غلبه این فضای خاکستری باعث شد تا استراتژی صبر و انتظار به رویکرد غالب معاملهگران تبدیل شود و بازار سهام در غیاب خریداران قدرتمند، در یک رکود فرسایشی و شیب نزولی تند فرو برود؛ وضعیتی که تصویر یک بازار کاملا خبرمحور و شکننده را در آستانه ورود به آخرین ماه سال ترسیم کرده است.
سقوط آزاد نماگرها و فرار معنادار سرمایههای حقیقی
آمارهای ثبت شده در هفته پایانی بهمنماه، گویای یکی از بدترین عملکردهای بازار سرمایه در ماههای اخیر است. شاخص کل بورس با ثبت یک افت سنگین بیش از ۵.۵ درصدی، کانال روانی چهار میلیون واحد را از دست داد و در سطح سه میلیون و ۸۰۶ هزار واحد آرام گرفت. شاخص هموزن نیز که نماینده شرکتهای کوچک و متوسط است، با کاهش ۲.۵ درصدی تا محدوده ۹۸۰ هزار واحد عقبنشینی کرد. در مقیاس ماهانه، این آمارها بسیار نگرانکنندهتر است؛ افت ۱۵.۲ درصدی شاخص کل و ریزش ۱۲ درصدی شاخص هموزن در بهمنماه، عمق بحران را نشان میدهد. از منظر نقدینگی، میانگین ارزش معاملات خرد روی عدد ناامیدکننده ۹.۴ هزار میلیارد تومان متوقف شد و حجم دادوستدها به زحمت به مرز ۲۵ میلیارد برگه سهم رسید. ثبت خروج بیش از ۱۳۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی در کل هفته، که تنها ۱۰۴۳ میلیارد تومان آن در روز چهارشنبه رخ داد، پیام روشنی از بیاعتمادی و فرار سرمایهها به سمت حاشیههای امنتر داشت.
موجسواری قیمتها میان صفهای فروش و پناهگاههای امن
روند قیمتها در هفته گذشته نمایانگر فشار فروش بیامان، به ویژه در نمادهای بزرگ، شاخصساز و کالایی بود. نمادهای مطرحی در گروههای فلزات اساسی، پتروشیمی و پالایشی که پیشتر لیدرهای بازار محسوب میشدند، بیشترین اثر منفی را بر شاخص تحمیل کردند و رنگ سرخ بر بیش از سه چهارم تابلوی معاملات مسلط بود. با این حال، رفتار قیمتها یکدست نبود و چرخشهای مقطعی سرمایه به چشم میخورد؛ به طوری که در میانه هفته با افت ارزش دلار در بازار غیررسمی، نقدینگی به صورت گذرا به سمت نمادهای بانکی و ریالی چرخش کرد. نکته قابل تامل در جریان نوسان قیمتها، هدایت سرمایههای خارج شده از سهام به سمت صندوقهای درآمد ثابت بود؛ به نحوی که ورود بیش از هزار میلیارد تومان نقدینگی به این صندوقها در روزهای پایانی هفته، نشان داد که سرمایهگذاران ترجیح میدهند سودهای تضمین شده را جایگزین ریسکپذیری در بازار سهام کنند.
گریزی مختصیر بر عوامل منفی موثر بر بورس
در کالبدشکافی عوامل منفی موثر بر سقوط بورس، بیشک ریسکهای سیستماتیک و ابهامات سیاسی در صدر قرار میگیرند. اخبار ضد و نقیض از مذاکرات مسقط و تنشهای منطقهای، اشتهای ریسکپذیری را به شدت کور کرد و باعث شد تا سرمایههای جهانی و داخلی به سمت داراییهای امنی چون طلا، دلار و نفت کشیده شوند. در کنار این فضای ملتهب بیرونی، بورس تهران از درون نیز تحت فشار رقبای سرسخت خود قرار داشت. جذابیت بینظیر نرخ سود اوراق بدهی و صندوقهای درآمد ثابت که به حوالی ۴۰ درصد رسیده است، عملا به یک جاروبرقی برای مکش نقدینگی از تالار شیشهای تبدیل شد. علاوه بر این، تعدیل انتظارات تورمی ناشی از افت مقطعی نرخ ارز حواله و حاکم شدن رفتار هیجانی مبتنی بر شایعات، از دیگر عواملی بودند که اجازه ندادند بازار رنگ آرامش به خود بگیرد.
وضعیت متغیرهای بنیادی در بازار بورس
با وجود ریزشهای سنگین، کفه متغیرهای مثبت و بنیادی بازار بسیار پربار بود و نوید ارزندگی بالایی را میداد. تکنرخی شدن ارز رسمی و پرش نرخ ارز توافقی به محدوده ۱۳۶ هزار تومان، یک کاتالیزور قدرتمند و رویایی برای سودآوری صنایع صادراتمحور، پالایشی و پتروشیمی محسوب میشود. از سوی دیگر، نسبت قیمت به درآمد (P/E) کل بازار به محدوده جذاب ۷ واحد رسیده که از منظر تاریخی نقطه ارزندهای برای خرید به شمار میرود. در کنار این متغیرهای بنیادین، تحرکات حمایتی سازمان بورس نیز به عنوان یک عامل مثبت ایفای نقش کرد. برنامهریزی برای تداوم خریدهای هدفمند صندوق توسعه و تثبیت بازار، استفاده از اوراق تبعی، تعدیل ضوابط اعتباری کارگزاریها برای تقویت سمت تقاضا و برگزاری جلسات مستمر با ناشران بزرگ برای جلوگیری از فروشهای هیجانی، سیگنالهای مثبتی از سوی نهاد ناظر برای بازگرداندن اعتماد به بازار بود.
چشمانداز بورس تهران در اسفند
چشمانداز بورس تهران در اسفندماه و در کوتاهمدت، همچنان محتاطانه، متمایل به نوسانات محدود و به شدت وابسته به اخبار خواهد بود. با توجه به نزدیک شدن به ماه رمضان و کاهش سنتی تحرکات بازار در این ایام، و همچنین افزایش فشار فروش در روزهای پایانی سال برای تامین نقدینگی (تسویه اعتبارات)، شکلگیری یک موج صعودی قدرتمند دور از انتظار به نظر میرسد و محتملترین سناریو، نوسان شاخص در دامنههای فعلی و حرکتهای فرسایشی است. با این حال، در صورت مخابره هرگونه خبر مثبت دیپلماتیک یا تعیین تکلیف متغیرهای کلان در بودجه، پتانسیل رشد شارپی به دلیل ارزندگی بالای قیمتها وجود دارد. در این شرایط خاکستری، استراتژی سرمایهگذاری کوتاهمدت به هیچ وجه توصیه نمیشود و کارشناسان پیشنهاد میکنند فعالان بازار با دیدگاهی میانمدت و بلندمدت، پرتفوی خود را میان صنایع مستعد نظیر صادراتمحورها و صنایع غذایی، و همچنین صندوقهای درآمد ثابت تقسیم کنند تا از گزند تکانههای هیجانی در امان بمانند
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟