با این حال، ارزیابی الگوی مصرف برق نیازمند اتکا به دادههای معتبر و مقایسههای آماری دقیق است. برخی اظهارنظرها و گزارشهای رسانهای، مصرف برق خانگی ایران را چندین برابر میانگین جهانی یا کشورهای اروپایی معرفی میکنند. ادعاهایی که در صورت صحت میتواند نشانهای از ناکارآمدی مصرف انرژی باشد. از این رو، بررسی آمارهای رسمی داخلی و بینالمللی و مقایسه سرانه مصرف برق ایران با سایر کشورها، میتواند تصویری واقعبینانهتر از وضعیت مصرف برق خانوارهای ایرانی ارائه کرده و مبنایی علمی برای قضاوت درباره الگوی مصرف انرژی در کشور فراهم سازد.
داغ شدن بحث برق با گرمی هوا
میزان تولید و مصرف برق یکی از مباحث هر ساله اواخر فصل بهار است. هنگامی که هوا رو به گرمی میرود و با گرم شدن هوا و باتوجه به نیاز مردم به وسایل سرمایشی، موجب داغ شدن بحث مصرف برق در ایران میشود. طبق آمار شرکت توانیر در سال 2021 تولید برق معادل 363 تراوات ساعت انرژی بوده است. این میزان رتبه دوازدهم ایران را در بین کشورهای دنیا نشان داده است. چین، آمریکا و هند رتبههای اول تا سوم را در این رده بندی دارند. طبق آخرین امار از شرکت برق توانیر در ایران، آمار مصرف برق خانگی ایران بهصورت مصرف سرانه برابر با 1022 کیلووات ساعت است. آمار کل مصرف برق خانگی در ایران برای سال 1396 برابر با 83403 گیگاوات ساعت بوده است. استان بوشهر با مصرف 11777 کیلووات ساعت پرمصرفترین استان ایران است. استان خراسان جنوبی با مصرف 1592 کیلووات ساعت کم مصرفترین استان ایران است. استان تهران نیز مصرف برق معادل 2529 کیلووات ساعت دارد.
ادعای اول: مصرف سرانه ایران 6 برابر جهانی است؟!
امار رسمی کشور که توسط رسانههای رسمی اعلام شده است بیانگر بالاتر بودن میزان مصرف برق ایران در بین کشورهای دنیا است. برخی از این گزارشها و اظهارات میزان مصرف برق خانگی ایرانیان را بالاتر از سایر کشورها و یا بیشتر از میزان مصرف برق بخش خانگی قاره اروپا میدانند. به طوری که سرانه مصرف برق ایران 6 برابر جهانی است. با این حال، بعضی خبرگزاریها میزان مصرف خانگی ایران را در یک سال معادل 1058 کیلووات ساعت دانسته و متوسط جهانی آمار مصرف برق در این بخش را برابر با 182 کیلووات ساعت بیان کرده و ادعا کرده است ایران 6 برابر متوسط جهانی و 7 برابر کشور ترکیه، سرانه مصرف برق خانگی دارد.
بررسی دادههای رسمی آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد که سرانه مصرف برق بخش خانگی در ایران حدود ۱۰۲۲ کیلوواتساعت در سال است. این در حالی است که متوسط جهانی این شاخص حدود 1192.8 کیلوواتساعت برآورد شده است. بنابراین، برخلاف برخی برداشتها، سرانه مصرف برق خانگی در ایران حدود ۱۴ درصد کمتر از متوسط ثبتشده برای مجموعه کشورهای جهان قرار دارد.
همچنین مقایسه منطقهای این شاخص نشان میدهد که سرانه مصرف برق خانگی در ترکیه حدود 721.4 کیلوواتساعت است. بر این اساس، میزان مصرف سرانه برق خانگی در ایران حدود 1.4 برابر ترکیه محاسبه میشود. با توجه به تفاوتهای اقلیمی، گستره جغرافیایی، الگوی دمایی و نیازهای سرمایشی و گرمایشی دو کشور، این فاصله به معنای مصرف غیرمتعارف یا نامتوازن نیست و میتواند تا حد زیادی ناشی از تفاوت در شرایط آبوهوایی و الگوی مصرف انرژی باشد.
از منظر آماری، ارزیابی شدت مصرف برق خانگی باید با در نظر گرفتن متغیرهایی نظیر شرایط اقلیمی، سطح دسترسی به تجهیزات برقی، ساختار تعرفهها و الگوی سکونت خانوارها انجام شود. در نتیجه، مقایسه صرف ارقام سرانه بدون لحاظ این عوامل ممکن است به برداشتهای نادقیق درباره وضعیت مصرف برق در کشورها منجر شود.
ادعای دوم: سرانه مصرف خانگی ایران 3 برابر اروپا
در گزارشی که به نقل از حاجیرضا تیموری، مدیرعامل سابق شرکت توزیع نیروی برق استان تهران منتشر شده ادعا شده است که سرانه مصرف برق خانگی در ایران سه برابر کشورهای اروپایی است. با این حال، آمارهای رسمی آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد سرانه مصرف برق خانگی در ایران حدود ۱۰۲۲ کیلوواتساعت در سال است. در حالی که این شاخص در ایتالیا به 1112.8 کیلوواتساعت میرسد. بنابراین، دادههای موجود نشان میدهد که مصرف سرانه برق خانگی ایران از برخی کشورهای اروپایی نیز کمتر است.
آمار مصرف برق در دنیا برای کشورهای مختلف در ذیل آورده شده است تا نشان داده شود کشورهای اروپایی زیادی وجود دارند که مصرف برق بیشتری از ایران دارند.
بررسی دادههای موجود نشان میدهد مجموع سرانه مصرف برق خانگی کشورهای مورد بررسی در اروپا به ۴۴٬۴۰۷.۹ کیلوواتساعت و میانگین آن به ۲٬۱۱۴.۶ کیلوواتساعت میرسد. همچنین میانگین سرانه مصرف برق خانگی در کل قاره اروپا حدود ۲٬۳۵۰.۹ کیلوواتساعت است. در مقابل، سرانه مصرف برق خانگی ایران با ۱٬۰۲۲ کیلوواتساعت، فاصله قابل توجهی با میانگین اروپا دارد و کمتر از متوسط مصرف در کشورهای اروپایی و کل این قاره است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟