در شرایطی که نقشۀ ژئوپلیتیک جهان روزبهروز پیچیدهتر میشود و جنگهای تجاری و نظامی به موازات تورم افسارگسیخته، اقتصاد جهانی را در بر گرفته، بانکهای مرکزی سراسر جهان دست به اقدام بیسابقهای زدهاند: خرید گسترده و چراغخاموش طلا. نظرسنجی اخیر شورای جهانی طلا که با مشارکت ۸۹ درصد از بانکهای مرکزی انجام شده، نشان از یک اجماع نگرانکننده دارد؛ نهادی که مدیران پولی و مالی کشورها را گرد هم آورده، همگی بر این باورند که آیندۀ اقتصادی جهان با ابهاماتی بیسابقه همراه خواهد بود.
آنچه این نظرسنجی را از گزارشهای مشابه متمایز میکند، نهتنها درصد بالای موافقان افزایش ذخایر طلا، بلکه عزم جدی ۴۵ درصد از بانکهای مرکزی برای افزایش سهم طلا در داراییهای خود است. رقمی که در نوع خود رکوردشکنی محسوب میشود و پیامی روشن به بازارهای جهانی دارد: دوران اتکای صرف به دلار و اوراق خزانۀداری آمریکا بهعنوان ذخایر امن، رو به افول است و طلا بار دیگر تاج پناهگاه امن سرمایهها را بر سر خواهد گذاشت.
پنج شاخص کلیدی در هجوم جهانی به طلا
در ادامه، پنج مورد از مهمترین یافتههای نظرسنجی شورای جهانی طلا و تحلیل پیامدهای اقتصادی آن را بررسی میکنیم:
- ۱. کاهش اعتماد به دلار؛ تغییر در سبد ذخایر ارزی
نزدیک به ۷۴ درصد بانکهای مرکزی پیشبینی میکنند سهم دلار آمریکا از ذخایر جهانی طی پنج سال آینده کاهش چشمگیری پیدا کند. این در حالی است که همزمان، ۸۳ درصد از بانکهای مرکزی اذعان دارند طلا به تنوعبخشی بهینۀ سبد ذخایر آنها کمک شایانی میکند. عبور از هژمونی دلار، دیگر یک نظریۀ اقتصادی صرف نیست، بلکه به استراتژی عملی بانکهای مرکزی در سراسر جهان تبدیل شده است. - ۲. عملکرد بحرانی طلا؛ آزمون موفق در طوفانهای اقتصادی
۸۹ درصد از بانکهای مرکزی اعلام کردهاند عملکرد فوقالعادۀ طلا در مقاطع بحران، مهمترین دلیل برای نگهداری این فلز گرانبهاست. تجربۀ همهگیری کرونا، جنگ اوکراین، تنشهای خاورمیانه و بحران بدهیهای دولتی، همگی گواهی بر این واقعیت بودهاند که طلا در آشوبهای اقتصادی، کارآمدترین سپر دفاعی محسوب میشود. - ۳. پوشش ریسک تورم؛ نگرانی مشترک دولتها و مردم
۸۴ درصد از بانکهای مرکزی، نقش طلا بهعنوان ذخیرۀ ارزش بلندمدت و پوششی مطمئن در برابر تورم را تأیید کردهاند. این نگرانی دقیقاً همان ترسی است که مردم عادی آمریکا از افزایش قیمتها، رشد بدهی ملی و آیندۀ اقتصاد دارند. همراستایی نگرانی بانکهای مرکزی با دغدغۀ شهروندان عادی، نشان از عمق بحران تورمی در اقتصاد جهانی دارد. - ۴. تنوع جغرافیایی خریداران؛ از شرق تا غرب
اگرچه چین با خریدهای گستردۀ خود در کانون توجهات قرار دارد، اما آمارها نشان میدهد خرید طلا محدود به یک یا دو کشور خاص نیست. لهستان، ازبکستان، قزاقستان، جمهوری چک، شیلی، اردن و غنا از جمله خریداران فعال طلا در سال جاری بودهاند. این تنوع جغرافیایی، بیانگر یک باور جهانی به کارایی طلا در شرایط ابهام است. - ۵. رفتار غیرمنتظرۀ سرمایهگذاران؛ احتکار در اوج قیمت
جوزف کاواتونی، کارشناس ارشد بازارهای مالی، از روندی غیرمنتظره در بازار طلا سخن میگوید: با وجود اینکه قیمت طلا در نزدیکی سقف تاریخی خود قرار دارد، تمایل سرمایهگذاران به فروش کاهش یافته و برعکس، گرایش به حفظ یا افزایش ذخایر طلا تشدید شده است. این رفتار، نشان از تغییر نگرش سرمایهگذاران از نگاه سفتهبازانه به رویکردی بلندمدت و بیمهای دارد.
آیا دلار جایگاه خود را به طلا خواهد داد؟
پاسخ به این سؤال را باید در سه مؤلفۀ اصلی جستوجو کرد: نخست، روند نزولی سهم دلار در ذخایر جهانی که توسط ۷۴ درصد بانکهای مرکزی تأیید شده؛ دوم، افزایش بیسابقۀ تنشهای ژئوپلیتیکی که امنیت دلار را بهعنوان یک دارایی بینالمللی خدشهدار کرده؛ و سوم، ناتوانی اقتصاد آمریکا در مهار تورم و کنترل بدهی ملی که اعتماد به پول رایج جهانی را متزلزل ساخته است.
بانکهای مرکزی از جمله لهستان، قزاقستان و چین، با روی آوردن به طلا، نهتنها به دنبال محافظت در برابر تورم و بیثباتی هستند، بلکه میخواهند وابستگی خود را به ارزهای خارجی که هیچ کنترلی بر آنها ندارند، کاهش دهند. این رویکرد، نشان از تغییر پارادایم در نظام مالی بینالمللی دارد؛ نظامی که تا پیش از این، دلار در قلب آن مینشست و اکنون، شاهد رقابتی جدی میان دلار و طلا برای تصاحب جایگاه ذخیرۀ برتر جهانی است.
با ادامهی روند فعلی و عدم تغییر در سیاستهای اقتصادی آمریکا و تشدید درگیریهای بینالمللی، به نظر میرسد که طلا بتواند سهم بیشتری از کیک ذخایر جهانی را به خود اختصاص دهد و دلار، هرچند همچنان قدرتمند، اما با چالشی جدی و بیسابقه در افق پنجساله مواجه شود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟