آخرین بررسی: یکشنبه اول آذر ۱۴۰۵. آمار هفتماهه و ارقام اکتبر ۲۰۲۶ در این خبر از جدول مقدماتی منتشرشده دولت هند استخراج شدهاند.
صادرات هند به ایران پس از تشدید محدودیتها چقدر کاهش یافت؟
بر اساس جدول رسمی منتشرشده از سوی دولت هند در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، صادرات کالایی این کشور به ایران در دوره آوریل تا اکتبر نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۴۳ میلیون دلار کمتر شده است.
| شاخص | دوره پیشین | دوره جدید |
|---|---|---|
| صادرات هند به ایران؛ آوریل تا اکتبر | ۶۹۳ میلیون دلار در ۲۰۲۵ | ۵۵۰ میلیون دلار در ۲۰۲۶ |
| صادرات هند به ایران؛ فقط اکتبر | ۵۶ میلیون دلار در ۲۰۲۵ | ۱۵۱ میلیون دلار در ۲۰۲۶ |
منبع جدول: وزارت بازرگانی و صنعت هند، برآوردهای مقدماتی اکتبر ۲۰۲۶.
به این ترتیب، با وجود افت صادرات در مجموع هفت ماه، ارزش کالاهای صادرشده از هند به ایران در اکتبر ۲۰۲۶ نسبت به ماه مشابه سال قبل حدود ۱۷۰ درصد بیشتر بوده است. این تفاوت نشان میدهد بررسی تجارت ایران و هند باید بر اساس دوره آماری مشخص انجام شود.
آیا کل تجارت ایران و هند به یکسوم رسیده است؟
از دادههای یادشده نمیتوان چنین نتیجهای گرفت. ارقام ۵۵۰ و ۶۹۳ میلیون دلار تنها به صادرات هند به ایران مربوطاند و واردات هند از ایران را شامل نمیشوند.
همچنین بر اساس آمار رسمی سفارت هند در تهران، ارزش کل تجارت کالایی دو کشور در سال مالی ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ حدود ۱٫۶۳ میلیارد دلار بوده است؛ در حالی که در سال مالی قبل حدود ۱٫۶۸ میلیارد دلار ثبت شده بود.
این آمار سالانه به دوره منتهی به مارس ۲۰۲۶ تعلق دارد و نباید بهعنوان نتیجه مستقیم محاصره دریایی بعدی معرفی شود. برای محاسبه میزان افت تجارت پس از آغاز محاصره، باید صادرات و واردات دو کشور را در دورههای زمانی یکسان و مشخص مقایسه کرد.
چرا محاصره دریایی بر تجارت ایران و هند اثر میگذارد؟
محدودیتهای دریایی میتوانند هزینه حملونقل، بیمه محموله و زمان تحویل کالا را افزایش دهند. مشکلات انتقال پول و استفاده از مسیرهای واسطهای نیز ممکن است اجرای قراردادهای تجاری را دشوارتر کنند.
در ایران، محمدعلی دهقان دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت، پیشتر اعلام کرده بود که حدود ۷۵ درصد وزن تجارت خارجی کشور در سال گذشته از مسیر دریا انجام شده است. او همچنین از کاهش حدود ۳۴ درصدی وزن تجارت خارجی در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ خبر داده بود.
این ارقام مربوط به تجارت خارجی ایران با تمام کشورهاست، نه فقط هند؛ با این حال، نشان میدهد چرا اختلال در مسیرهای دریایی برای شرکای تجاری ایران اهمیت دارد.
برای بررسی پیامدهای این اختلال بر قراردادهای وارداتی، گزارش تأخیر کالای وارداتی در تنگه هرمز و هزینه توقف محمولهها را در چارسو اقتصاد بخوانید.
چه کالاهایی در تجارت ایران و هند اهمیت بیشتری دارند؟
بر اساس اطلاعات رسمی سفارت هند، برنج باسماتی، چای، شکر، میوه تازه و دارو از مهمترین کالاهای صادراتی هند به ایران هستند. در مقابل، کالاهایی مانند سیب، پسته، خرما و کیوی نیز در فهرست اقلام صادراتی ایران به هند قرار دارند.
بنابراین، محدودیتهای حملونقل و پرداخت میتوانند بر هزینه و زمان تأمین کالاهای مصرفی و کشاورزی اثر بگذارند. البته کاهش تجارت با یک کشور بهتنهایی به معنای توقف تأمین آن کالا در بازار ایران نیست.
آخرین وضعیت همکاری اقتصادی ایران و هند
با وجود محدودیتهای موجود، رایزنیهای اقتصادی دو کشور ادامه دارد. بانک مرکزی ایران در چهارم آبان ۱۴۰۵ از دیدار رئیسکل این بانک با سفیر هند در تهران و گفتوگو درباره تسهیل تجارت، همکاریهای بانکی و استفاده از ظرفیتهای منطقهای خبر داد.
با این حال، ادامه مذاکرات اقتصادی بهتنهایی نشاندهنده رفع موانع حملونقل یا انتقال پول نیست. وضعیت واقعی تجارت باید در آمارهای دورهای صادرات و واردات مشخص شود.
برای مطالعه اثر گستردهتر محاصره بر اقتصاد، گزارش هزینه محاصره دریایی ایران برای آمریکا نیز در چارسو اقتصاد منتشر شده است.
جمعبندی؛ تجارت ایران و هند در چه وضعیتی است؟
آمار جدید دولت هند از کاهش ۲۰٫۷ درصدی صادرات این کشور به ایران در هفت ماه نخست سال مالی جاری خبر میدهد؛ اما افزایش صادرات در اکتبر نشان میدهد روند مبادلات در ماههای مختلف یکسان نبوده است.
در نتیجه، بدون مشخصکردن دوره مقایسه و بررسی همزمان صادرات و واردات، نمیتوان ادعای کاهش کل تجارت ایران و هند به یکسوم را تأیید کرد. چارسو اقتصاد این گزارش را با انتشار دادههای جدید تجارت دوجانبه بهروزرسانی خواهد کرد.
پرسشهای مرتبط با تجارت ایران و هند
آیا کاهش صادرات هند میتواند باعث کمبود برنج در ایران شود؟
کاهش واردات از یک مبدأ میتواند فشار بر زنجیره تأمین ایجاد کند، اما کمبود قطعی به موجودی انبارها، واردات از سایر کشورها، میزان تقاضا و امکان جایگزینی محمولهها بستگی دارد.
آیا کالاهای غذایی و دارویی از محدودیتهای تجاری آمریکا مستثنا هستند؟
برخی معاملات غذایی و دارویی میتوانند مشمول معافیتها یا مجوزهای بشردوستانه باشند؛ با این حال، وجود معافیت بهتنهایی انتقال پول، دریافت بیمه و حمل بدون تأخیر را تضمین نمیکند.
منابع خبر
- وزارت بازرگانی و صنعت هند؛ جدول رسمی صادرات به تفکیک کشور در اکتبر و دوره آوریل تا اکتبر ۲۰۲۶
- سفارت هند در تهران؛ آمار رسمی سالانه تجارت ایران و هند و اقلام اصلی صادرات و واردات
- تسنیم، ۲۰ مهر ۱۴۰۵؛ اظهارات رئیس سازمان توسعه تجارت درباره اثر محاصره بر تجارت خارجی ایران
- بانک مرکزی ایران، ۴ آبان ۱۴۰۵؛ دیدار رئیسکل بانک مرکزی با سفیر هند درباره توسعه روابط اقتصادی و بانکی




نظر شما در مورد این مطلب چیه؟