در اقدامی راهبردی که نویدبخش تحولی اساسی در چهره اقتصادی مناطق آزاد کشور است، دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی و شرکت توانیر، عزم خود را برای توسعه همکاریهای زیرساختی در حوزه انرژی جزم کردهاند. این همکاری که در نشستی میان حسین فروزان و محمد اللهداد کلید خورد، حاکی از درک عمیق نهادهای متولی از نقش حیاتی «برق پایدار» به عنوان پیشنیاز هرگونه سرمایهگذاری و رشد اقتصادی در این مناطق است .
اگرچه مناطق آزاد با معافیتهای مالیاتی و گمرکی، بستری ایدهآل برای فعالیت اقتصادی محسوب میشوند، اما کارشناسان همواره بر این نکته تأکید داشتهاند که فقدان زیرساختهای انرژی پایدار، بزرگترین مانع بر سر راه تحقق اهداف کلان این مناطق است . آمارها نشان میدهد که در سه دهه گذشته، این مناطق نتوانستهاند سهم قابلتوجهی (حدود ۱۰ درصد) از سرمایهگذاری خارجی را به خود اختصاص دهند که یکی از دلایل اصلی آن، نگرانی سرمایهگذاران از ناپایداری شبکه برق و ناترازی انرژی عنوان شده است .
۵ گام استراتژیک برای عبور از بحران انرژی در مناطق آزاد
پیشنیاز تحقق اهداف بلندمدت اقتصادی در مناطق آزاد، فراهمسازی زیرساختهای حیاتی نظیر برق پایدار است. با ورود توانیر به این عرصه، انتظار میرود تحولی جدی در حوزه انرژی این مناطق شکل گیرد. در ادامه، به ۵ محور کلیدی که میتواند نقشه راه این همکاری باشد، اشاره میشود:
تکمیل شبکه توزیع و انتقال: در گام نخست، نیاز است تا شبکههای فرسوده و ناقص مناطق آزاد با سرمایهگذاری جدید، نوسازی و توسعه یابد تا امکان انتقال پایدار برق به تمام نقاط فراهم شود.
تأمین برق پایدار برای صنایع مادر: با توجه به اینکه صنایع بزرگ در مناطق آزاد مستقر هستند، تأمین برق بدون نوسان برای این بخش، ضامن تداوم تولید و افزایش صادرات خواهد بود.
توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر: با هدف کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و عبور از ناترازی فصلی، احداث نیروگاههای خورشیدی و بادی در این مناطق که از پتانسیل بالایی برخوردارند، در دستور کار قرار گیرد .
ایجاد بازار منطقهای برق: همسو با سیاستهای توانیر، میتوان با اتصال شبکه برق ایران به کشورهای همسایه از طریق مناطق آزاد، به تبادل انرژی پرداخت و ضمن تأمین نیاز داخلی، به درآمدزایی ارزی دست یافت .
افزایش ظرفیت تبادل با همسایگان: پیگیری جدی پروژههای تبادل برق با کشورهای همسایه نظیر ارمنستان و آذربایجان و تکمیل خطوط انتقال (مانند خط سوم ایران-ارمنستان) میتواند بخشی از ناترازی برق را در اوج مصرف جبران کند .
آیا این همکاری، انقلاب اقتصادی در مناطق آزاد را رقم میزند؟
با امضای این تفاهمنامه، افق روشنی پیش روی مناطق آزاد ترسیم شده است؛ با این حال، تحقق اهداف آن منوط به برنامهریزی دقیق، تخصیص بودجههای لازم و رفع موانع اجرایی و قانونی است. تجربه نشان داده است که صرفاً وعدههای کلان بدون اقدام عملی، نمیتواند سرمایهگذاران خارجی را برای ورود به این مناطق ترغیب کند . از سوی دیگر، چالشهایی نظیر تحریمها، محدودیتهای ارزی و عدم هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، از جمله موانعی هستند که میتوانند سرعت اجرای این پروژهها را کاهش دهند .
با این وجود، حرکت در مسیر «توسعه زیرساختهای انرژی» نشان از عزم جدی متولیان برای رفع یکی از مهمترین گلوگاههای اقتصادی دارد. اگر این روند با شتاب و نظارت کافی پیش برود، مناطق آزاد میتوانند به قطبهای جدید تولید و صادرات کشور تبدیل شده و سهم خود را در اقتصاد ملی به طور چشمگیری افزایش دهند. اما پرسش اصلی این است که آیا برنامههای اعلامی، از مرحله شعار به عمل اجرایی خواهند رسید و آیا سرمایهگذاران حاضر به ریسکپذیری در شرایط فعلی خواهند بود؟ پاسخ به این سوال، سرنوشت اقتصادی مناطق آزاد را در دهه پیش رو تعیین خواهد کرد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟