تداوم تنش‌های نظامی و تعمیق بن‌بست دیپلماتیک میان ایران و آمریکا، موجی از ریسک‌گریزی شدید را به تالارهای شیشه‌ای حوزه خلیج فارس تحمیل کرده است. معاملات روز پنجشنبه در بازارهای سهام منطقه با افت یکپارچه و سنگین شاخص‌ها به پایان رسید. افزایش بی‌سابقه حملات به نفتکش‌ها در تنگه هرمز، حملات مرگبار به زیرساخت‌ها و فرودگاه‌های عربستان، و ناکامی کانال‌های سیاسی در ایجاد چشم‌اندازی برای آتش‌بس، فضای نااطمینانی را به اوج رسانده است. در این میان، هدف قرار گرفتن یک نفتکش در ۵۱ مایلی شمال «مدینة الشمال» قطر که طبق تایید سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) تلفاتی نیز بر جای گذاشت، تیر خلاصی به اعتماد سرمایه‌گذاران در بازارهای مالی جنوب خلیج فارس شلیک کرد.
ترکش‌های ناامنی انرژی بر غول‌های بانکی منطقه
در اقتصادهای متکی بر انرژی، درآمدهای نفتی ستون فقرات نقدینگی و اعتبارات بانکی محسوب می‌شوند. ناتوانی صادرکنندگان نفت خلیج فارس در تداوم صادرات و افزایش هزینه‌های ریسک ترانزیت، مستقیماً ترازنامه سیستم بانکی منطقه را تحت فشار قرار داده است.
افت بازارها تنها به سهم‌های کوچک یا سفته‌بازانه محدود نبود، بلکه نمادهای پیشرو و بنیادی‌ترین بازیگران اعتباری منطقه در صف نخست ریزش قرار گرفتند:
عربستان سعودی: بزرگ‌ترین بانک این کشور از نظر حجم دارایی، یعنی «بانک ملی عربستان» (Saudi National Bank)، با افت سنگین ۳.۱ درصدی ارزش سهام روبه‌رو شد. این فشار نزولی باعث شد تا شاخص تداول عربستان افت ۱.۶ درصدی را تجربه کند که بزرگ‌ترین ریزش روزانه این بازار از ماه مارس به شمار می‌رود و پرونده معاملات هفتگی آن را برای ششمین هفته متوالی در مدار منفی بست.
قطر: بورس دوحه شاهد بیشترین سقوط در میان تالارهای منطقه بود؛ جایی که شاخص اصلی با افت ۲.۲ درصدی، به پایین‌ترین سطح خود از ژوئن ۲۰۲۰ (اوج ریزش‌های دوران همه‌گیری کرونا) رسید. محرک اصلی این ریزش، کاهش ۲.۹ درصدی ارزش سهام «بانک ملی قطر» (QNB) به عنوان بزرگ‌ترین نهاد مالی کل منطقه خلیج فارس بود.
امارات متحده عربی: در بازارهای مالی امارات نیز شاخص اصلی بورس ابوظبی ۱.۶ درصد افت کرد و بازار دبی نیز کاهش ۱.۷ درصدی را در پایان روز معاملاتی به ثبت رساند.
| بازار سرمایه | میزان افت روزانه شاخص | نماد کلیدی اثرگذار | وضعیت تکنیکال و روندی |
| بورس قطر (QE Index) | ۲.۲- ٪ | بانک ملی قطر (QNB) با افت ۲.۹٪ | سقوط به کف شش‌ساله (پایین‌ترین سطح از ژوئن ۲۰۲۰) |
| بورس دبی (DFM) | ۱.۷- ٪ | نمادهای مالی و املاک | افت متقارن تحت فشار ریسک ژئوپلیتیک |
| بورس عربستان (TASI) | ۱.۶- ٪ | بانک ملی عربستان (SNB) با افت ۳.۱٪ | بزرگ‌ترین افت روزانه از مارس و ششمین هفته متوالی منفی |
| بورس ابوظبی (ADX) | ۱.۶- ٪ | هلدینگ‌های انرژی و بانکی | اصلاح عمیق متناسب با نوسانات بازار نفت |
پرسش‌های پرتکرار درباره ریزش بازارهای سهام خلیج فارس
چرا بورس قطر به کف تاریخی شش‌ساله سقوط کرد؟
علاوه بر رکود ناشی از جنگ در منطقه، اصابت چندین پرتابه به یک نفتکش در فاصله ۵۱ مایلی شمال «مدینة الشمال» قطر که با تلفات جانی همراه شد، وحشت سرمایه‌گذاران را تشدید کرد و با افت ۲.۹ درصدی سهام بانک ملی قطر (QNB)، شاخص اصلی را به محدوده ژوئن ۲۰۲۰ رساند.
افت بازار سهام عربستان تا چه حد عمیق بوده است؟
شاخص تداول عربستان ۱.۶ درصد افت کرد که شدیدترین کاهش روزانه آن از ماه مارس تاکنون است؛ این بازار با ثبت این آمار، ششمین هفته متوالی از روند فرسایشی و نزولی خود را سپری کرد.
کدام بخش از بازارها بیشترین آسیب را دیده‌اند؟
غول‌های بانکی منطقه از جمله «بانک ملی عربستان» (افت ۳.۱ درصدی) و «بانک ملی قطر» (افت ۲.۹ درصدی) بیشترین فشار فروش را تحمل کردند؛ زیرا ناترازی در صادرات نفت، جریان ورودی سرمایه خارجی و سودآوری شبکه بانکی را مستقیماً مخدوش ساخته است.
ریزش هماهنگ بازارهای مالی خلیج فارس اثبات می‌کند که مدل‌های ارزیابی ریسک در پایتخت‌های عربی وارد فاز بحرانی شده‌اند. برای سال‌ها، این بازارها بر محور «ثبات امنیتی» و درآمدهای نفتی پایدار اقدام به جذب سرمایه‌گذاران بین‌المللی می‌کردند؛ اما گسترش دامنه نبردها به آب‌های ساحلی و پایانه‌های انرژی، تصویرِ ثبات را در تالارهای مالی ریاض، دوحه و امارات مخدوش ساخته است. تداوم بن‌بست دیپلماتیک و انقباض صادرات فیزیکی نفت، می‌تواند خروج سرمایه‌ها از منطقه را تشدید کرده و بورس‌های عربی را با دوره‌ای طولانی از رکود و افت نقدینگی روبه‌رو کند.
منابع گزارش
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) | گزارش‌های رسمی پیرامون هدف‌گیری نفتکش در آب‌های مجاور قطر و خطرات کشتیرانی در خلیج فارس
بازار بورس عربستان سعودی (Tadawul) | آمار رسمی معاملات روزانه، عملکرد شاخص کل و افت سهام بانک ملی عربستان
بازار بورس قطر (Qatar Stock Exchange) | اطلاعات تابلوی معاملات، سقوط شاخص به کف سال ۲۰۲۰ و کارنامه معاملاتی بانک ملی قطر (QNB)
سوق دبی المالی (DFM) | گزارش نوسانات شاخص بازار سرمایه دبی و روند فرار سرمایه‌ها از تالار معاملات امارات
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟