۱۵ هزار کولر گازی فرسوده در استان‌های جنوبی کشور با تجهیزات جدید و پربازده جایگزین شده‌اند؛ اقدامی که بر اساس برآورد سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، می‌تواند سالانه معادل ۲۹.۶ میلیون مترمکعب در مصرف گاز نیروگاه‌ها صرفه‌جویی ایجاد کند. این طرح با عنوان «از کارون تا هامون» و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی اجرا می‌شود و هدف نهایی آن تعویض ۱۰۵ هزار کولر گازی است. اجرای این برنامه علاوه بر کاهش مصرف برق، می‌تواند هزینه تأمین انرژی و فشار بر منابع گاز طبیعی کشور را کاهش دهد.
به‌روزرسانی ۲۰ آبان ۱۴۰۵: سالار آتش‌پر، مدیرکل دفتر هماهنگی شبکه، سنجش و پایش تولید انرژی ساتبا، اعلام کرد تاکنون ۱۵ هزار کولر گازی فرسوده تعویض شده و برآورد صرفه‌جویی سالانه این مرحله معادل ۲۹.۶ میلیون مترمکعب گاز طبیعی است. همچنین کاهش انتشار سالانه حدود ۷۹.۷ هزار تن دی‌اکسیدکربن پیش‌بینی شده است.
کولرهای گازی چگونه مصرف گاز کشور را کاهش می‌دهند؟
تعویض کولر گازی فرسوده به‌طور مستقیم مصرف گاز خانگی را کاهش نمی‌دهد، بلکه با کاهش مصرف برق، نیاز نیروگاه‌ها به سوخت گاز طبیعی کمتر می‌شود.
در مناطق گرمسیری، کولرهای گازی یکی از مهم‌ترین تجهیزات مصرف‌کننده برق در ساعات اوج بار هستند. دستگاه‌های پنجره‌ای قدیمی معمولاً برای تأمین سرمایش مشابه، برق بیشتری نسبت به کولرهای پربازده مصرف می‌کنند.
با جایگزینی این تجهیزات، تقاضای برق کاهش می‌یابد و نیروگاه‌های حرارتی برای تأمین برق مورد نیاز، سوخت کمتری مصرف خواهند کرد.
به گفته سالار آتش‌پر، صرفه‌جویی ناشی از جایگزینی ۱۵ هزار کولر فرسوده معادل کاهش سالانه حدود ۲۹.۶ میلیون مترمکعب گاز طبیعی در بخش تولید برق برآورد شده است. این رقم یک برآورد سالانه است و نباید با صرفه‌جویی اندازه‌گیری‌شده و تحقق‌یافته در کل سال اشتباه گرفته شود.
طرح «از کارون تا هامون» تاکنون چقدر پیشرفت کرده است؟
بر اساس آمار ساتبا، تاکنون ۱۵ هزار دستگاه از مجموع ۱۰۵ هزار کولر گازی هدف‌گذاری‌شده تعویض شده‌اند.
این میزان معادل حدود ۱۴.۳ درصد هدف طرح است و ۹۰ هزار دستگاه دیگر برای تکمیل برنامه باقی مانده است.
| شاخص | میزان اعلام‌شده |
|---|---|
| کولرهای تعویض‌شده | ۱۵ هزار دستگاه |
| هدف نهایی طرح | ۱۰۵ هزار دستگاه |
| پیشرفت بر اساس تعداد | ۱۴.۳ درصد |
| کاهش توان مصرفی مرحله اجراشده | ۲۵.۷ مگاوات |
| صرفه‌جویی برآوردی سالانه برق | ۱۱۴ میلیون کیلووات‌ساعت |
| صرفه‌جویی معادل گاز در سال | ۲۹.۶ میلیون مترمکعب |
| کاهش برآوردی انتشار دی‌اکسیدکربن | ۷۹.۷ هزار تن در سال |
منبع: گزارش‌های ساتبا درباره اجرای طرح تعویض کولرهای فرسوده، آبان ۱۴۰۵.
کاهش ۲۵.۷ مگاواتی توان مصرفی و صرفه‌جویی سالانه ۱۱۴ میلیون کیلووات‌ساعت برق نشان می‌دهد بهینه‌سازی تجهیزات سرمایشی می‌تواند بخشی از نیاز شبکه به تولید برق بیشتر را جبران کند.
چگونه کولر گازی فرسوده را رایگان تعویض کنیم؟
در طرح «از کارون تا هامون»، کولرهای گازی پنجره‌ای قدیمی مشترکان خانگی واجد شرایط در مناطق گرمسیری، بدون دریافت هزینه از مشترک با کولرهای اسپلیت پربازده جایگزین می‌شوند.
این طرح با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی اجرا می‌شود و هزینه تأمین و نصب تجهیزات از طریق سازوکار بازار بهینه‌سازی انرژی جبران خواهد شد.
ساتبا پیش‌تر اعلام کرده بود اجرای این برنامه از شهر اهواز آغاز شده و به مناطق هدف در استان‌های جنوبی گسترش می‌یابد.
با این حال، در اطلاعیه اخیر، جزئیات جدیدی درباره سامانه اختصاصی ثبت‌نام، ظرفیت پذیرش هر استان و زمان‌بندی تحویل اعلام نشده است. متقاضیان می‌توانند اطلاعیه‌های رسمی را از طریق سازمان ساتبا پیگیری کنند.
سرمایه‌گذاران چگونه هزینه تعویض کولرها را دریافت می‌کنند؟
یکی از ویژگی‌های مهم این طرح، استفاده از منابع بخش خصوصی به جای تأمین مستقیم سرمایه اولیه از بودجه دولت است.
در این الگو، سرمایه‌گذار هزینه خرید و جایگزینی تجهیزات را پرداخت می‌کند و پس از اجرای پروژه، میزان صرفه‌جویی برق محاسبه و تأیید می‌شود.
سپس گواهی‌های صرفه‌جویی انرژی در چارچوب بازار بهینه‌سازی صادر می‌شوند و امکان بازگشت سرمایه از محل ارزش صرفه‌جویی فراهم می‌شود.
این روش می‌تواند زمینه توسعه پروژه‌های بهره‌وری انرژی را فراهم کند، بدون آنکه هزینه اولیه تعویض کولر بر دوش خانوارهای مشمول قرار گیرد.
اجرای کامل طرح چه تأثیری بر ناترازی برق دارد؟
بر اساس هدف‌گذاری پیشین ساتبا، تعویض کامل ۱۰۵ هزار کولر گازی می‌تواند حدود ۱۸۰ مگاوات از توان مصرفی شبکه برق بکاهد و سالانه نزدیک به ۸۳۰ میلیون کیلووات‌ساعت صرفه‌جویی انرژی ایجاد کند.
چنین کاهشی به‌ویژه در فصل تابستان اهمیت دارد؛ زیرا هم‌زمانی مصرف کولرها موجب افزایش تقاضای برق در ساعات گرم روز می‌شود.
کاهش بار شبکه می‌تواند فشار بر نیروگاه‌ها و تجهیزات انتقال و توزیع را کم کند و بخشی از نیاز به توسعه ظرفیت جدید تولید را به تعویق بیندازد.
با این حال، دستیابی به اهداف اعلام‌شده به تکمیل تعویض تجهیزات و عملکرد واقعی کولرهای جدید بستگی دارد.
تعویض کولرهای فرسوده چه تأثیری بر محیط زیست دارد؟
بر اساس برآورد ساتبا، اجرای مرحله ۱۵ هزار دستگاهی می‌تواند سالانه حدود ۷۹.۷ هزار تن از انتشار دی‌اکسیدکربن بکاهد.
این کاهش به دلیل کمترشدن نیاز به تولید برق در نیروگاه‌های مصرف‌کننده سوخت فسیلی پیش‌بینی شده است.
در کنار کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، صرفه‌جویی در مصرف گاز می‌تواند منابع بیشتری برای تأمین انرژی سایر بخش‌ها باقی بگذارد.
سوالات متداول درباره تعویض رایگان کولر گازی
آیا تعویض کولرهای گازی واقعاً رایگان است؟
بله، طبق اعلام ساتبا، تعویض تجهیزات برای مشترکان خانگی مشمول طرح رایگان است و هزینه اولیه را سرمایه‌گذار بخش خصوصی تأمین می‌کند.
تاکنون چند کولر گازی تعویض شده است؟
۱۵ هزار دستگاه در استان‌های جنوبی کشور جایگزین شده‌اند.
هدف نهایی طرح چند دستگاه است؟
تعویض ۱۰۵ هزار کولر گازی فرسوده با تجهیزات پربازده برنامه‌ریزی شده است.
آیا ۳۰ میلیون مترمکعب گاز تاکنون صرفه‌جویی شده است؟
خیر؛ رقم ۲۹.۶ میلیون مترمکعب، برآورد معادل صرفه‌جویی سالانه گاز در اثر کاهش نیاز به تولید برق است.
جمع‌بندی؛ کاهش مصرف برق، فرصتی برای حفظ ذخایر گاز
طرح «از کارون تا هامون» نمونه‌ای از استفاده از سرمایه بخش خصوصی برای کاهش مصرف انرژی و مدیریت ناترازی برق است.
تعویض ۱۵ هزار کولر گازی فرسوده و هدف‌گذاری برای جایگزینی ۹۰ هزار دستگاه دیگر، می‌تواند بخشی از فشار مصرف برق در مناطق گرمسیری را کاهش دهد.
صرفه‌جویی سالانه معادل ۲۹.۶ میلیون مترمکعب گاز، کاهش هزینه تولید برق و استفاده از گواهی‌های صرفه‌جویی برای بازگشت سرمایه، سه دستاورد اقتصادی مورد انتظار این برنامه هستند.
توسعه چنین طرح‌هایی می‌تواند به حفظ منابع گاز طبیعی، کاهش هزینه‌های صنعت برق و افزایش پایداری شبکه کمک کند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟