شرکت توانیر از برنامه جدیدی برای تبدیل صرفه‌جویی برق به یک فرصت اقتصادی خبر داده است. محمد اله‌داد، مدیرعامل توانیر، اعلام کرد که با اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی و صدور گواهی صرفه‌جویی، امکان ایجاد منافع مالی از محل کاهش مصرف انرژی فراهم می‌شود. این برنامه در شرایطی مطرح شده که آسیب به ۴۵۰۰ واحد نیروگاهی و بیش از ۲۰۰۰ نقطه از شبکه توزیع برق، ضرورت اصلاح ساختار مصرف و کاهش تلفات شبکه را افزایش داده است.
به‌روزرسانی ۱۴ آبان ۱۴۰۵: مدیرعامل توانیر در نشست مشترک با رئیس سازمان بهینه‌سازی مصرف و مدیریت راهبردی انرژی، از آغاز برنامه کاهش تلفات شبکه در شرکت‌های توزیع برق خبر داد. بر اساس این برنامه، پروژه‌های قابل اندازه‌گیری پس از تأیید میزان صرفه‌جویی، می‌توانند مشمول دریافت گواهی صرفه‌جویی انرژی شوند.
گواهی صرفه‌جویی برق چیست و چگونه درآمد ایجاد می‌کند؟
گواهی صرفه‌جویی برق، ابزاری اقتصادی برای ارزش‌گذاری انرژی مصرف‌نشده است که پس از اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی و تأیید میزان صرفه‌جویی صادر می‌شود.
در این سازوکار، اشخاص یا شرکت‌ها با کاهش مصرف انرژی نسبت به مبنای مورد تأیید، می‌توانند از ارزش اقتصادی صرفه‌جویی ایجادشده بهره‌مند شوند.
برای مثال، نوسازی تجهیزات پرمصرف، اصلاح روشنایی معابر یا کاهش تلفات شبکه می‌تواند مصرف برق را بدون کاهش سطح خدمات پایین بیاورد.
پس از اندازه‌گیری و تأیید میزان صرفه‌جویی، امکان صدور گواهی مربوط فراهم می‌شود.
این گواهی در چارچوب مقررات بازار صرفه‌جویی قابلیت معامله دارد و می‌تواند بخشی از هزینه سرمایه‌گذاری در تجهیزات کم‌مصرف را جبران کند.
البته دریافت درآمد قطعی برای تمام مشترکان تضمین نشده و به شرایط طرح، تأیید صرفه‌جویی و وجود خریدار بستگی دارد.
خسارت واردشده به شبکه برق کشور چقدر است؟
محمد اله‌داد اعلام کرده است که در جریان حوادث اخیر، بخش‌هایی از زیرساخت تولید و توزیع برق کشور آسیب دیده‌اند.
به گفته مدیرعامل توانیر، با تلاش کارکنان صنعت برق، عملیات بازسازی در مدت کوتاهی انجام شده و شبکه برای عبور از اوج مصرف تابستان آماده شده است.
| شاخص | میزان اعلام‌شده |
|---|---|
| واحدهای نیروگاهی آسیب‌دیده | ۴۵۰۰ واحد |
| نقاط آسیب‌دیده شبکه توزیع | بیش از ۲۰۰۰ نقطه |
| گستره شبکه برق کشور | حدود یک میلیون کیلومتر |
| شرکت‌های توزیع مشمول برنامه | ۵۵ شرکت |
| محور اصلی برنامه | کاهش تلفات فنی و غیرفنی |
| ابزار اقتصادی | گواهی صرفه‌جویی انرژی |
آمار ۴۵۰۰ واحد نیروگاهی بر اساس اظهارات مدیرعامل توانیر نقل شده است؛ در گزارش منتشرشده جزئیات تفکیکی این واحدها و میزان خسارت مالی آنها ارائه نشده است.
بازسازی زیرساخت‌ها در کنار اصلاح الگوی مصرف می‌تواند پایداری شبکه برق را افزایش دهد و نیاز به سرمایه‌گذاری‌های اضطراری را کاهش دهد.
چرا کاهش تلفات برق به اولویت توانیر تبدیل شده است؟
بخشی از برق تولیدشده در مسیر انتقال و توزیع، به دلیل فرسودگی تجهیزات، مشکلات فنی و انشعابات غیرمجاز از دست می‌رود.
کاهش این تلفات به معنای استفاده مؤثرتر از ظرفیت موجود نیروگاه‌هاست؛ بدون آنکه الزاماً به ساخت ظرفیت جدید تولید برق نیاز باشد.
مدیرعامل توانیر اعلام کرده است که کاهش تلفات فنی و غیرفنی در شبکه یک میلیون کیلومتری برق کشور، نخستین محور اجرای پروژه‌های گواهی صرفه‌جویی خواهد بود.
در این برنامه، شرکت‌های توزیع موظف‌اند پروژه‌های مشخص و قابل اندازه‌گیری تعریف کنند.
نوسازی تجهیزات فرسوده، اصلاح روشنایی معابر و استفاده از سامانه‌های اندازه‌گیری هوشمند از مهم‌ترین اقدامات پیش‌بینی‌شده هستند.
مردم چگونه از صرفه‌جویی برق درآمد کسب می‌کنند؟
یکی از بخش‌های مهم طرح جدید، مشارکت شهروندان در بازار صرفه‌جویی انرژی است.
به گفته مدیرعامل توانیر، مردم می‌توانند با حضور در طرح‌های بهینه‌سازی و کاهش مصرف برق، از مزایای اقتصادی گواهی‌های صرفه‌جویی بهره‌مند شوند.
برای نمونه، استفاده از تجهیزات کم‌مصرف، بهینه‌سازی سامانه‌های سرمایشی و کاهش مصرف غیرضروری می‌تواند زمینه صرفه‌جویی انرژی را فراهم کند.
با این حال، کاهش معمول مصرف برق در قبض ماهانه لزوماً به معنای صدور خودکار گواهی قابل فروش نیست.
برای دریافت گواهی باید میزان صرفه‌جویی بر اساس روش مورد تأیید اندازه‌گیری و در چارچوب طرح‌های واجد شرایط ثبت شود.
جزئیات ثبت‌نام عمومی، حداقل میزان صرفه‌جویی و نحوه پرداخت منافع مالی در خبر اخیر توانیر مشخص نشده است.
گواهی صرفه‌جویی چگونه هزینه تولید برق را کاهش می‌دهد؟
یکی از مهم‌ترین مزایای اقتصادی بهینه‌سازی مصرف، کاهش نیاز به تولید برق اضافی در ساعات اوج بار است.
هنگامی که مصرف برق کاهش می‌یابد، فشار بر نیروگاه‌ها و شبکه انتقال کمتر می‌شود.
این موضوع می‌تواند مصرف سوخت نیروگاهی، هزینه نگهداری تجهیزات و نیاز به سرمایه‌گذاری برای تأمین ظرفیت جدید را کاهش دهد.
همچنین کاهش مصرف گاز و سوخت مایع در نیروگاه‌ها می‌تواند به مدیریت بهتر منابع انرژی کشور کمک کند.
در شرایط محدودیت منابع ارزی، استفاده بهینه از انرژی می‌تواند با کاهش نیاز به سوخت و تجهیزات اضافی، بخشی از فشار هزینه‌ای صنعت برق را تعدیل کند.
البته میزان صرفه‌جویی مالی و ارزی به حجم واقعی کاهش مصرف و هزینه تأمین انرژی وابسته است.
ناترازی برق چه ارتباطی با محدودیت گاز در زمستان دارد؟
مدیرعامل توانیر هشدار داده است که محدودیت زیرساخت‌های گاز و افزایش مصرف گرمایشی در زمستان، مدیریت هم‌زمان برق و گاز را ضروری می‌کند.
بخش قابل‌توجهی از نیروگاه‌های کشور برای تولید برق به گاز طبیعی وابسته‌اند.
در زمستان، افزایش مصرف گاز خانگی می‌تواند تأمین سوخت نیروگاه‌ها را دشوارتر کند.
ازاین‌رو، کاهش تلفات شبکه برق و مدیریت مصرف می‌تواند بخشی از فشار بر تقاضای سوخت نیروگاهی را کاهش دهد.
اله‌داد تأکید کرده است که اصلاح حکمرانی انرژی باید با نگاه یکپارچه به زنجیره گاز و برق و امکان مدیریت سوخت نیروگاه‌ها دنبال شود.
آیا گواهی صرفه‌جویی می‌تواند ناترازی برق را برطرف کند؟
گواهی صرفه‌جویی به‌تنهایی جایگزین توسعه ظرفیت تولید برق نیست، اما می‌تواند یکی از ابزارهای مؤثر برای کاهش ناترازی باشد.
مهم‌ترین مزیت این ابزار، ایجاد انگیزه اقتصادی برای سرمایه‌گذاری در پروژه‌هایی است که مصرف انرژی را کاهش می‌دهند.
در چنین شرایطی، بهینه‌سازی مصرف از یک هزینه صرف به فعالیتی دارای بازده اقتصادی تبدیل می‌شود.
اجرای موفق این سیاست به اندازه‌گیری دقیق صرفه‌جویی، شفافیت معاملات، نظارت بر صدور گواهی‌ها و مشارکت واقعی بخش خصوصی وابسته خواهد بود.
پرسش‌های متداول درباره گواهی صرفه‌جویی برق
آیا مردم می‌توانند از کاهش مصرف برق درآمد کسب کنند؟
در طرح‌های واجد شرایط، پس از اندازه‌گیری و تأیید صرفه‌جویی، امکان بهره‌مندی از ارزش اقتصادی گواهی وجود دارد.
آیا گواهی صرفه‌جویی برق قابل فروش است؟
بله، گواهی‌های معتبر در چارچوب مقررات بازار صرفه‌جویی قابلیت معامله دارند.
آیا با کاهش قبض برق، گواهی صادر می‌شود؟
خیر. کاهش مصرف در قبض به‌تنهایی برای صدور گواهی کافی نیست و باید شرایط طرح و تأیید فنی رعایت شود.
هدف اصلی طرح توانیر چیست؟
کاهش تلفات شبکه، افزایش بهره‌وری انرژی و ایجاد انگیزه اقتصادی برای مشارکت مردم و شرکت‌ها در مدیریت مصرف برق.
جمع‌بندی؛ تبدیل صرفه‌جویی برق به سرمایه اقتصادی
برنامه توانیر برای توسعه گواهی‌های صرفه‌جویی، رویکردی اقتصادی برای مدیریت ناترازی انرژی است.
در این الگو، کاهش تلفات شبکه و بهینه‌سازی مصرف می‌تواند علاوه بر حفظ منابع انرژی، منافع مالی برای سرمایه‌گذاران و مشارکت‌کنندگان ایجاد کند.
اجرای گسترده پروژه‌های صرفه‌جویی می‌تواند به کاهش هزینه تولید برق، حفظ منابع سوخت، افزایش پایداری شبکه و کاهش فشار بر منابع ارزی کشور کمک کند.
با این حال، موفقیت طرح به تدوین مقررات شفاف، تأیید دقیق میزان صرفه‌جویی و ایجاد بازار مؤثر برای معامله گواهی‌ها وابسته خواهد بود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟