ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، با انتقاد از روایت دونالد ترامپ درباره دلایل افزایش قیمت انرژی، جنگ خاورمیانه و اختلال در عبور از تنگه هرمز را از عوامل اصلی گرانی دانست. او از سیاستمداران خواست دلایل افزایش قیمت‌ها را صادقانه به مردم توضیح دهند. این اختلاف نظر در حالی مطرح شده که گزارش ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ رویترز از ادامه فشار بر بازار نفت و قیمت حدود ۱۰۵.۵۶ دلاری نفت برنت حکایت دارد. با وجود افزایش بخشی از صادرات نفت خلیج فارس، اختلال در کشتیرانی و نگرانی درباره عرضه انرژی همچنان ادامه دارد.
تاریخ گزارش اولیه: ۱۹ مهر ۱۴۰۵ | آخرین بررسی محتوایی: ۲۲ مهر ۱۴۰۵
زلنسکی درباره تنگه هرمز و افزایش قیمت‌ها چه گفت؟
به گزارش چارسو اقتصاد، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در اظهاراتی که خبرگزاری تسنیم روز ۱۹ مهر ۱۴۰۵ منتشر کرد، جنگ در خاورمیانه و مسدود شدن تنگه هرمز را از عوامل افزایش قیمت‌ها دانست.
زلنسکی در ادامه تأکید کرد که سیاستمداران باید واقعیت مربوط به دلایل افزایش قیمت‌ها را با شفافیت برای مردم توضیح دهند و از ارائه روایت‌های گمراه‌کننده پرهیز کنند.
اظهارات رئیس‌جمهور اوکراین در شرایطی مطرح شد که اختلاف میان واشنگتن و کی‌یف درباره حملات اوکراین به تأسیسات انرژی روسیه، سیاست تحریم‌های نفتی و افزایش قیمت سوخت نیز مورد توجه رسانه‌های بین‌المللی قرار گرفته بود.
اختلاف زلنسکی و ترامپ بر سر علت گرانی نفت چیست؟
خبرگزاری تسنیم در گزارش ۱۹ مهر نوشته است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، وضعیت تنگه هرمز را باز و تحت کنترل آمریکا توصیف کرده و افزایش قیمت انرژی را به حملات علیه پالایشگاه‌ها و تأسیسات نفتی روسیه و اوکراین نسبت داده است.
در مقابل، زلنسکی بر اثر جنگ خاورمیانه و اختلال در تردد از تنگه هرمز تأکید کرده است.
این دو روایت بر عوامل متفاوتی تمرکز دارند؛ اما از نظر اقتصادی، اختلال در عرضه نفت خام از خاورمیانه و آسیب به ظرفیت پالایش فرآورده‌های نفتی روسیه می‌توانند به‌طور هم‌زمان بر بازار جهانی انرژی فشار وارد کنند.
بنابراین نمی‌توان بدون بررسی داده‌های عرضه، تردد نفتکش‌ها و بازار فرآورده‌های نفتی نتیجه گرفت که تمام افزایش قیمت‌ها فقط به یکی از این دو عامل مربوط بوده است.
آیا تنگه هرمز بسته است؟ آخرین وضعیت عبور نفتکش‌ها
تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین نقاط تنش در بازار جهانی انرژی است. با این حال، میان بسته‌شدن کامل تنگه، محدود شدن تردد کشتی‌ها و کاهش حجم صادرات نفت تفاوت وجود دارد.
بر اساس گزارش رویترز در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، صادرات نفت از خلیج فارس به بیش از ۸۱ درصد سطح پیش از جنگ رسیده است؛ اما حملات به کشتی‌ها، محدودیت‌های دریایی و نگرانی از اختلال دوباره در انتقال نفت همچنان ادامه دارد.
این داده نشان می‌دهد با وجود اختلالات جدی، جریان صادرات نفت به‌طور کامل متوقف نشده است. البته افزایش صادرات نسبت به ماه‌های قبل نیز به معنای بازگشت کامل شرایط کشتیرانی به وضعیت عادی نیست.
چارسو اقتصاد پیش‌تر در گزارش قالیباف: تنگه هرمز تا تحقق ۷ شرط ایران باز نخواهد شد مواضع ایران درباره شرایط بازگشایی تنگه را بررسی کرده است.
مواضع سیاسی طرف‌های درگیر را باید از آمار واقعی تردد و صادرات نفت تفکیک کرد. برای بررسی وضعیت بازار، داده‌های جریان نفت و گزارش‌های دریانوردی اهمیت بیشتری دارند.
قیمت نفت پس از تنش‌های هرمز به چند دلار رسید؟
گزارش بازار انرژی رویترز در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد نگرانی از اختلال در عرضه نفت و تشدید تنش‌های خاورمیانه همچنان بر قیمت‌های جهانی اثرگذار است.
| شاخص بازار انرژی | مقدار گزارش‌شده | تاریخ گزارش |
|---|---|---|
| نفت خام برنت | حدود ۱۰۵.۵۶ دلار برای هر بشکه | ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ |
| نفت خام WTI | حدود ۹۵.۳۹ دلار برای هر بشکه | ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ |
| صادرات نفت خلیج فارس نسبت به پیش از جنگ | بیش از ۸۱ درصد سطح پیش از جنگ | گزارش رویترز در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ |
این ارقام مربوط به زمان انتشار گزارش رویترز هستند و نباید به‌عنوان نرخ لحظه‌ای نفت در زمان مطالعه این خبر تفسیر شوند.
همچنین بازگشت بخشی از جریان صادرات نفت لزوماً به کاهش فوری قیمت‌ها منجر نمی‌شود؛ زیرا هزینه حمل‌ونقل، بیمه دریایی، نگرانی از حملات جدید و محدودیت عرضه فرآورده‌های نفتی نیز در قیمت‌گذاری مؤثرند.
چرا جنگ خاورمیانه می‌تواند قیمت سوخت و کالاها را افزایش دهد؟
تأثیر جنگ و ناامنی دریایی بر قیمت کالاها معمولاً از چند مسیر اقتصادی منتقل می‌شود. نخست افزایش هزینه نفت خام و فرآورده‌های نفتی، سپس افزایش هزینه حمل‌ونقل و در نهایت احتمال انتقال بخشی از این هزینه‌ها به مصرف‌کنندگان.
افزایش قیمت نفت و سوخت
اختلال در عرضه یا افزایش ریسک حمل نفت می‌تواند قیمت نفت خام و فرآورده‌هایی مانند گازوئیل را بالا ببرد. اندازه این اثر به میزان اختلال و موجودی ذخایر بستگی دارد.
افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه
ناامنی مسیرهای دریایی ممکن است هزینه بیمه، اجاره نفتکش‌ها و جابه‌جایی محموله‌ها را افزایش دهد. این هزینه‌ها می‌توانند بر بهای تمام‌شده کالاهای وارداتی اثر بگذارند.
فشار بر تورم و قدرت خرید
در کشورهایی که واردات انرژی یا حمل‌ونقل سهم قابل توجهی در هزینه تولید دارد، افزایش پایدار قیمت سوخت ممکن است به رشد هزینه تولید و فشار تورمی منجر شود.
با این حال، افزایش هزینه انرژی به معنای افزایش یکسان قیمت همه کالاها نیست؛ میزان انتقال هزینه به مصرف‌کننده به ساختار اقتصاد هر کشور و سیاست‌های آن بستگی دارد.
هشدار آژانس بین‌المللی انرژی درباره کمبود گازوئیل تا سال ۲۰۲۷
هم‌زمان با ادامه اختلاف نظرها درباره علت گرانی سوخت، گزارش تازه آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد اختلال عرضه فرآورده‌های نفتی همچنان یکی از چالش‌های بازار جهانی است.
بر اساس گزارش رویترز در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده است که کمبود جهانی گازوئیل ممکن است تا سال ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند.
در این گزارش، کاهش عرضه ناشی از اختلالات خاورمیانه و روسیه در سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز برآورد شده است؛ رقمی معادل حدود ۴.۵ درصد تقاضای جهانی گازوئیل.
این داده‌ها نشان می‌دهند اختلال در عرضه انرژی تنها به نفت خام محدود نیست و بازار فرآورده‌های پالایشی نیز تحت فشار قرار دارد.
به همین دلیل، حملات به تأسیسات پالایشی و محدودیت انتقال نفت از خاورمیانه دو عامل جداگانه اما مرتبط با یکدیگر در بحران انرژی هستند.
تنگه هرمز چه نقشی در بحران انرژی جهانی دارد؟
اهمیت تنگه هرمز تنها به موقعیت جغرافیایی آن محدود نمی‌شود. امنیت این مسیر بر زمان‌بندی تحویل انرژی، انتخاب مسیرهای صادراتی، هزینه حمل‌ونقل و انتظارات معامله‌گران بازار نفت تأثیر می‌گذارد.
حتی زمانی که بخشی از صادرات نفت از مسیرهای جایگزین یا با تدابیر حفاظتی ادامه پیدا می‌کند، خطر حملات جدید و اختلال در عبور کشتی‌ها می‌تواند همچنان بر بازار فشار وارد کند.
در گزارش تحلیلی افت ۵۰۷ میلیون بشکه‌ای ذخایر نفت؛ بازار جهانی تا کجا تاب شوک هرمز را دارد؟، چارسو اقتصاد پیامدهای فشار بر ذخایر و عرضه انرژی را بررسی کرده است.
همچنین در یادداشت حملات هرمز و ریاض چه هزینه‌ای دارد؟، اثر ریسک‌های امنیتی بر اقتصاد و هزینه‌های منطقه‌ای بررسی شده است.
سؤالات پرتکرار درباره سخنان زلنسکی و تنگه هرمز
زلنسکی درباره تنگه هرمز چه گفت؟
زلنسکی جنگ خاورمیانه و اختلال در تردد از تنگه هرمز را از عوامل افزایش قیمت‌ها دانسته و خواستار شفافیت سیاستمداران درباره دلایل گرانی شده است.
اختلاف زلنسکی و ترامپ درباره گرانی نفت چیست؟
طبق گزارش تسنیم، ترامپ بر نقش حملات به تأسیسات انرژی روسیه و اوکراین تأکید کرده، در حالی که زلنسکی جنگ خاورمیانه و وضعیت تنگه هرمز را عامل مهم افزایش قیمت‌ها می‌داند.
آیا تنگه هرمز کاملاً بسته شده است؟
گزارش رویترز در ۱۴ اکتبر نشان می‌دهد صادرات نفت از خلیج فارس به بیش از ۸۱ درصد سطح پیش از جنگ رسیده، اما محدودیت‌ها و تهدیدهای دریایی ادامه دارند. بنابراین نباید اختلال شدید را با توقف کامل تمام صادرات یکسان دانست.
چرا اختلال در تنگه هرمز باعث افزایش قیمت نفت می‌شود؟
کاهش عرضه، افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه، و نگرانی معامله‌گران از اختلالات بیشتر می‌توانند قیمت نفت را افزایش دهند.
جمع‌بندی؛ روایت زلنسکی یا ترامپ چه چیزی را درباره بازار نفت نشان می‌دهد؟
سخنان زلنسکی و روایت منتسب به ترامپ، دو بخش متفاوت از بحران انرژی را برجسته می‌کنند: اختلال در انتقال نفت خاورمیانه و آسیب به ظرفیت عرضه فرآورده‌های نفتی روسیه.
گزارش‌های تازه بازار انرژی نشان می‌دهند هر دو حوزه با فشارهایی روبه‌رو هستند. بنابراین توضیح افزایش قیمت انرژی به بررسی هم‌زمان وضعیت نفت خام، ظرفیت پالایش، مسیرهای حمل‌ونقل و عرضه فرآورده‌های نفتی نیاز دارد.
تا زمان آخرین بررسی در ۲۲ مهر ۱۴۰۵، تنگه هرمز همچنان یکی از عوامل اصلی نااطمینانی در بازار انرژی محسوب می‌شود، اما جریان صادرات نفت از منطقه به‌طور کامل متوقف نشده است.
منابع و استنادات خبر
خبرگزاری تسنیم، ۱۹ مهر ۱۴۰۵
اظهارات ولودیمیر زلنسکی درباره گرانی انرژی، جنگ خاورمیانه و تنگه هرمز و روایت این رسانه از اختلاف مواضع زلنسکی و ترامپ.
مطالعه گزارش تسنیمرویترز، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶
گزارش تازه بازار نفت، نرخ برنت و WTI و وضعیت صادرات نفت خلیج فارس.
مطالعه گزارش بازار نفت رویترزرویترز، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶
گزارش آژانس بین‌المللی انرژی درباره چشم‌انداز کمبود گازوئیل و اختلال در عرضه فرآورده‌های نفتی.
مشاهده گزارش آژانس بین‌المللی انرژیرویترز، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶
گزارش تشدید حملات به کشتی‌ها و تداوم ناامنی کشتیرانی در منطقه هرمز.
مطالعه گزارش تحولات دریاییرویترز، ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶
گزارش اختلاف ترامپ و زلنسکی بر سر حملات به زیرساخت‌های نفتی روسیه و تصمیم‌های مربوط به تجارت گازوئیل.
مطالعه گزارش اختلاف واشنگتن و کی‌یف
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟