بورسِ کالایِ ایران، این هفته نیز بار دیگر توانمندیِ خود را بهعنوانِ قلبِ تپندهٔ اقتصادِ تولیدیِ کشور به اثبات رساند. ثبتِ رکوردِ ۱۲۲.۲ هزار میلیارد تومانیِ معاملات در بازارِ فیزیکی، نهتنها نشان از عمقِ نقدشوندگیِ این بازار دارد، بلکه حکایت از ادامهٔ روندِ صعودیِ فعالیتِ شرکتهایِ بزرگِ تولیدی و معدنی در آستانهٔ ورود به نیمهٔ دومِ سال دارد. حجمِ ۳ میلیون و ۶۶۸ هزار تنیِ کالاهایِ معاملهشده، در حالی به ثبت رسیده که سهمِ ۱۰ شرکتِ برتر از این ارزش، به رقمِ قابلتوجهِ ۵۸.۲ همت (نزدیک به ۴۸ درصد از کلِ معاملات) رسیده است؛ آماری که تمرکزِ بالایِ عرضه در دستانِ چند هلدینگِ بزرگِ صنعتی را بهوضوح نشان میدهد.
بررسیِ ترکیبِ کالاهایِ معاملهشده، بیانگرِ تداومِ سلطهٔ صنایعِ فلزی و پالایشی بر تالارِ بورسِ کالاست. از یک سو، شرکتِ فولادِ مبارکه با فروشِ ۱۶۱ هزار و ۷۴۰ تنِ ورقِ فولادی و کسبِ درآمدی بالغ بر ۱۶.۵ همت، بار دیگر جایگاهِ بیرقیبِ خود را تثبیت کرده است؛ و از سویِ دیگر، شرکتِ ملیِ صنایعِ مسِ ایران با فروشِ ۲۰ هزار و ۹۲۰ تنِ انواعِ محصولاتِ مسی و ثبتِ رقمِ ۱۳.۸ همت، نشان داد که فلزِ سرخ، همچنان یکی از ارکانِ اصلیِ تأمینِ مالیِ پروژههایِ کلانِ کشور است. این دادهها، پرسشِ اساسی را در ذهنِ تحلیلگرانِ اقتصادی ایجاد میکند: آیا این رونق، ریشه در بهبودِ بنیادینِ تولید دارد یا صرفاً بازتابی از افزایشِ نرخِ جهانیِ کامودیتیها و تورمِ داخلی است؟
۵ کلیدِ خوانشِ عملکردِ هفتگیِ بورسِ کالا
برایِ درکِ عمیقترِ اعدادِ منتشرشده از سویِ بورسِ کالا، باید فراتر ازِ ارقامِ کلیِ فروش، به ساختارِ کالاها، وابستگیهایِ زنجیرهای و نسبتِ ارزشِ معاملات به حجمِ تولید نگاه کرد. تحلیلِ دادههایِ هفتهٔ گذشته نشان میدهد که میانگینِ ارزشِ هر تنِ کالایِ معاملهشده در بورس، حدودِ ۳۳.۳ میلیون تومان بوده است؛ رقمی که در مقایسه با هفتهٔ مشابه در ماهِ گذشته، رشدِ ۵.۲ درصدی را تجربه کرده است. این افزایش، عمدتاً ناشی از رشدِ قیمتِ جهانیِ فلزاتِ پایه و افزایشِ هزینههایِ حملونقل است. در ادامه، ۵ نکتهٔ کلیدی را مرور میکنیم که تصویرِ شفافتری ازِ عملکردِ این هفتهٔ بورسِ کالا ارائه میدهند.
۱. سلطهٔ فولاد و مس بر سبدِ معاملات: دو صنعتِ فولاد و مس، بیش از ۴۰ درصد از ارزشِ کلِ معاملاتِ هفتهٔ گذشته را به خود اختصاص دادهاند. فولادِ مبارکه و ملیِ مس، بهتنهایی ۲۴.۷ درصد از کلِ ارزشِ معاملاتِ ۱۰ شرکتِ برتر را ثبت کردهاند. این تمرکز، اگرچه نشان از قدرتِ تولیدیِ این صنایع دارد، اما زنگِ خطرِ وابستگیِ بیشازحدِ اقتصادِ کشور به چند کالایِ خاص را نیز به صدا درمیآورد.
۲. رونقِ پالایشیها در سایهٔ افزایشِ قیمتِ نفت: شرکتهایِ پالایشی (بندرعباس، اصفهان و تهران) با فروشِ ترکیبیِ محصولاتی مانندِ وکیومباتوم، لوبکات و گوگرد، موفق به ثبتِ بیش از ۱۳ همتِ فروش شدهاند. این رقم، نشان از حساسیتِ بالایِ صنعتِ پالایش به نوساناتِ قیمتِ نفتِ خام و حاشیهٔ سودِ پالایشی در بازارهایِ جهانی دارد؛ عاملی که میتواند در صورتِ تغییراتِ قیمت، بهسرعت رویِ درآمدهایِ بورسیِ کشور اثر بگذارد.
۳. نقشِ کلیدیِ شرکتهایِ معدنی در زنجیرهٔ تأمین: حضورِ پررنگِ شرکتهایی مانندِ «چادرملو» و «گلگهر» با فروشِ گندله و کنسانترهٔ سنگِ آهن در جمعِ ۱۰ شرکتِ برتر، نشان از رونقِ بخشِ بالادستیِ زنجیرهٔ فولاد دارد. ارزشِ معاملاتِ این دو شرکت (بیش از ۶.۱ همت) بیانگرِ تداومِ تقاضا برایِ موادِ اولیهٔ صنایعِ پاییندستی است و پیشبینیِ ادامهٔ رونق در ماههایِ آینده را تقویت میکند.
۴. شگفتیسازِ هفته: صنایعِ تولیدیِ دنیایِ مسِ کاشان: این شرکت با فروشِ تنها یک هزار و ۳۶۰ تنِ محصولاتِ مسی (شاملِ مفتول و سیمِ مسی)، موفق به ثبتِ درآمدی بالغ بر ۳.۱۲ همت شده است. این یعنی متوسطِ ارزشِ هر تنِ محصولاتِ این شرکت، حدودِ ۲.۲۹ میلیارد تومان بوده که نسبت به میانگینِ کلِ بازار (۳۳.۳ میلیون تومان)، بیش از ۶۸ برابر است. این داده، نشان از ارزشافزودهٔ فوقالعادهٔ بالایِ محصولاتِ نهاییِ صنعتِ مس و اهمیتِ تکمیلِ زنجیرهٔ ارزش در این صنعت دارد.
۵. نسبتِ ارزش به حجم؛ روایتِ متفاوتِ شرکتها: بررسیِ نسبتِ ارزشِ معاملات به حجمِ فروش، تصویرِ جالبی ازِ استراتژیِ فروشِ شرکتها ارائه میدهد. شرکتِ «ورقِ خودرویِ چهارمحال و بختیاری» با فروشِ ۲۰ هزار تنِ ورقِ گالوانیزه، درآمدی ۲.۵۳ همتی ثبت کرده (میانگینِ هر تن: ۱۲۶.۵ میلیون تومان)، در حالی که شرکتِ فولادِ مبارکه با فروشِ ۱۶۱ هزار تنِ ورقِ فولادی، درآمدی ۱۶.۵ همتی (میانگینِ هر تن: ۱۰۲ میلیون تومان) کسب کرده است. این تفاوت، بیانگرِ تنوعِ محصولات و متفاوت بودنِ حاشیهٔ سودِ هر صنعت است و میتواند راهنمایِ خوبی برایِ سرمایهگذاران در انتخابِ سهامِ مناسب باشد.
آیا بورسِ کالا میتواند موتورِ محرکِ اقتصادِ کشور در نیمهٔ دومِ سال باشد؟
با نگاهی به روندِ صعودیِ معاملات در هفتهٔ منتهی به ۳۰ مرداد و ثبتِ رکوردِ ۱۲۲ همتی، بهنظر میرسد بورسِ کالا در مسیرِ تبدیلشدن به یک پایگاهِ مستحکم برایِ تأمینِ مالیِ تولید و کشفِ قیمتِ عادلانه گام برمیدارد. با این حال، وابستگیِ بیشازحدِ ارزشِ معاملات به صنایعِ خاص (فولاد، مس و پالایش) و حساسیتِ شدید به نرخِ ارز و قیمتهایِ جهانی، آسیبپذیریِ این بازار را نیز افزایش میدهد. پیشبینیِ سناریوها نشان میدهد که در صورتِ تداومِ ثباتِ نسبیِ نرخِ ارز و افزایشِ تقاضا در بازارهایِ جهانی، احتمالِ ثبتِ رکوردهایِ جدید در ماههایِ آینده وجود دارد؛ اما هرگونهِ شوکِ ارزی یا تغییر در سیاستهایِ تجاری، میتواند این روند را معکوس کند. در هر صورت، هوشمندیِ تحلیلگران و سرمایهگذاران در شناساییِ صنایعِ با ارزشافزودهٔ بالاتر و مدیریتِ ریسک، کلیدِ موفقیت در این بازارِ پویا خواهد بود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟