معافیت مالیاتی حق مسکن و حق اولاد کارگران و کارمندان با بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۹ سازمان امور مالیاتی ابلاغ شد. بر این اساس، کمک‌هزینه مسکن، عائله‌مندی، حق اولاد و بن خواربار که مبلغ یا سقف آنها به تصویب هیئت وزیران یا شورای عالی کار رسیده باشد، در چارچوب «حدود متعارف» از درآمد مشمول مالیات حقوق خارج می‌شوند. با این حال، فیش حقوقی همه کارکنان در آبان افزایش پیدا نمی‌کند؛ افراد معاف از مالیات، از این محل دریافتی بیشتری نخواهند داشت و میزان صرفه مالیاتی سایر حقوق‌بگیران به مبلغ مزایا و نرخ مالیات آنها بستگی دارد.
آخرین بررسی: پنجشنبه ۳۰ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶؛ بخشنامه در ۲۷ مهر صادر و خبر ابلاغ آن در ۲۸ مهر منتشر شده است.
معافیت مالیاتی حق مسکن و حق اولاد شامل چه مزایایی می‌شود؟
به گزارش چارسو اقتصاد، سیدمحمدهادی سبحانیان، رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور، با صدور بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۹، بند سوم بخشنامه ۲۰ آذر ۱۴۰۳ این سازمان را اصلاح کرد.
مطابق متن منتشرشده بخشنامه، پرداخت‌هایی که براساس موافقت‌نامه‌های موضوع ماده ۴۰ قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت انجام می‌شوند یا مبلغ و سقف آنها به تصویب هیئت وزیران یا شورای عالی کار رسیده باشد، برای اجرای این بخشنامه در حدود متعارف شناخته می‌شوند.
مهم‌ترین مزایای نام‌برده در این ابلاغیه عبارت‌اند از:
- حق مسکن: کمک‌هزینه مسکن مصوب کارکنان و کارگران واجد شرایط.
- حق اولاد: کمک‌هزینه پرداختی به ازای فرزندان واجد شرایط.
- حق عائله‌مندی: مزایای خانوادگی تعیین‌شده براساس مقررات مربوط.
- بن کارگری: کمک‌هزینه اقلام مصرفی خانوار در حدود مبلغ مصوب.
برای سایر پرداخت‌های رفاهی که در این گروه‌ها قرار نمی‌گیرند، حدود متعارف باید براساس اسناد، مقررات و آرای دیوان عدالت اداری بررسی شود.
نکته مهم: این بخشنامه مبلغ حق مسکن یا حق اولاد را افزایش نداده است؛ بلکه نحوه محاسبه مالیات این مزایا را روشن می‌کند.
حقوق آبان کارگران و کارمندان چقدر بیشتر می‌شود؟
اثر بخشنامه برای تمام حقوق‌بگیران یکسان نیست. اگر از مزایای واجد شرایط قبلاً مالیات کسر می‌شده، خارج‌شدن آنها از پایه محاسبه مالیات می‌تواند مبلغ خالص دریافتی را افزایش دهد.
اما اگر مالیات فرد از ابتدا صفر بوده یا این اقلام قبلاً در فیش او غیرمشمول مالیات محسوب شده‌اند، بخشنامه جدید الزاماً تغییر مالی تازه‌ای ایجاد نمی‌کند.
طبق مقررات مالیات حقوق سال ۱۴۰۵، سقف معافیت عمومی سالانه ۴۸۰ میلیون تومان، معادل ماهانه ۴۰ میلیون تومان است. مالیات بخش مازاد بر این مبلغ به‌صورت پلکانی محاسبه می‌شود.
| درآمد مشمول مالیات ماهانه | نرخ مالیات بر مازاد هر پلکان |
|---|---|
| تا ۴۰ میلیون تومان | معاف |
| مازاد ۴۰ تا ۸۰ میلیون تومان | ۱۰ درصد |
| مازاد ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان | ۱۵ درصد |
| مازاد ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان | ۲۰ درصد |
| مازاد ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیون تومان | ۲۵ درصد |
| مازاد بر ۱۴۰ میلیون تومان | ۳۰ درصد |
این نرخ‌ها براساس گزارش تسنیم از احکام ابلاغ‌شده مالیات حقوق ۱۴۰۵ است و به‌صورت پلکانی اعمال می‌شوند، نه اینکه کل حقوق با نرخ آخرین پلکان محاسبه شود.
جدول نمونه افزایش خالص حقوق پس از معافیت مالیاتی
برای روشن‌شدن اثر مالی بخشنامه، می‌توان چند وضعیت فرضی را با ارقام مزایای کارگری سال ۱۴۰۵ محاسبه کرد.
در این محاسبات، فرض بر این است که مزایای موردنظر پیش‌تر در پایه مالیات حقوق لحاظ شده‌اند و پس از اجرای بخشنامه به‌طور کامل از آن خارج می‌شوند. سایر کسورات و معافیت‌ها ثابت فرض شده‌اند.
| درآمد مشمول مالیات قبلی | مزایای خارج‌شده از مالیات | کاهش مالیات ماهانه |
|---|---|---|
| ۳۵ میلیون تومان | ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان | صفر |
| ۴۵ میلیون تومان | ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان | ۵۰۰ هزار تومان |
| ۶۰ میلیون تومان | ۸ میلیون و ۵۲۵ هزار و ۱۱۰ تومان | حدود ۸۵۲ هزار و ۵۱۱ تومان |
| ۹۰ میلیون تومان | ۸ میلیون و ۵۲۵ هزار و ۱۱۰ تومان | حدود یک میلیون و ۲۷۸ هزار و ۷۶۷ تومان |
توضیح جدول: مبلغ ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برابر با حق مسکن ۳ میلیون تومانی و بن کارگری ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی است. در نمونه‌های دارای دو فرزند، مجموع حق اولاد نیز به این مبلغ اضافه شده است.
در مثال حقوق ۴۵ میلیون تومانی، حذف ۵.۲ میلیون تومان از درآمد مشمول، پایه مالیات را به زیر ۴۰ میلیون تومان می‌رساند؛ بنابراین صرفه مالیاتی ۵۰۰ هزار تومان است، نه ۵۲۰ هزار تومان.
این ارقام فقط نمونه محاسباتی هستند و مبلغ قطعی افزایش حقوق اشخاص محسوب نمی‌شوند. برای تعیین رقم واقعی باید فیش حقوقی، اقلام مشمول و غیرمشمول، معافیت‌های قابل اعمال و مالیات کسرشده بررسی شود.
آیا کارگر حداقل‌بگیر در آبان حقوق بیشتری می‌گیرد؟
برای کارگری که تنها حداقل مزد و مزایای مصوب را دریافت می‌کند، انتظار افزایش خالص حقوق صرفاً بر اثر این بخشنامه وجود ندارد؛ زیرا مجموع دریافتی معمول او پایین‌تر از سقف عمومی معافیت مالیات حقوق است.
براساس مصوبه شورای عالی کار در سال ۱۴۰۵، حداقل مزد ماهانه برای ماه ۳۰ روزه ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان، حق مسکن ۳ میلیون تومان، بن کارگری ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان و حق اولاد به ازای هر فرزند یک میلیون و ۶۶۲ هزار و ۵۵۵ تومان است.
با افزودن حق تأهل ۵۰۰ هزار تومانی، مجموع این اقلام برای کارگر حداقل‌بگیر متأهل دارای دو فرزند، بدون احتساب پایه سنوات، اضافه‌کاری و سایر مزایا، به ۲۵ میلیون و ۶۵۰ هزار و ۶۶۰ تومان می‌رسد.
این مبلغ کمتر از آستانه عمومی ۴۰ میلیون تومانی مالیات حقوق است؛ بنابراین چنین کارگری، در فرض نداشتن سایر درآمدهای مشمول، پیش از اجرای بخشنامه نیز مالیات حقوق پرداخت نمی‌کرده است.
چارسو اقتصاد پیش‌تر در گزارش افزایش حقوق کارگران در نیمه دوم ۱۴۰۵؛ ترمیم مزد از پایه حقوق است یا مزایا؟ به تفاوت افزایش مزد پایه و مزایای رفاهی و آثار آنها بر دریافتی کارگران پرداخته است.
بخشنامه معافیت حق مسکن و حق اولاد از چه زمانی اجرا می‌شود؟
بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۹ در تاریخ ۲۷ مهر ۱۴۰۵ صادر شده و در متن آن، جایگزینی بند اصلاحی از تاریخ صدور پیش‌بینی شده است.
بنابراین، فیش آبان نخستین فیش ماهانه کامل پس از صدور بخشنامه خواهد بود؛ با این حال، اینکه در حقوق آبان هر کارمند یا کارگر چه تغییری دیده شود به زمان اجرای اصلاحات در سامانه حقوق و دستمزد کارفرما و وضعیت مالیاتی قبلی او بستگی دارد.
همچنین باید میان اجرای بخشنامه جدید و آثار آرای قبلی دیوان عدالت اداری درباره مالیات مزایای رفاهی تفاوت گذاشت. از تاریخ صدور این بخشنامه نمی‌توان نتیجه گرفت همه مالیات‌های دوره‌های قبلی خودکار قابل بازپرداخت شده‌اند.
آیا مالیات حق اولاد و عائله‌مندی سال‌های گذشته پس داده می‌شود؟
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در دادنامه شماره ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۸۷۶۵۴۶ مورخ ۹ تیر ۱۴۰۵، بخشنامه شماره ۲۱۰/۱۷۸۰۵/ص مورخ ۷ آذر ۱۴۰۳ را که درباره اخذ مالیات از کمک‌هزینه عائله‌مندی و اولاد بود، از تاریخ تصویب ابطال کرد.
براساس متن رأی دیوان عدالت اداری، مقرره مورد شکایت با احکام قانونی و آرای پیشین دیوان مغایر تشخیص داده شده است.
در نتیجه، حقوق‌بگیرانی که در سال ۱۴۰۳ به استناد مقرره ابطال‌شده مالیات پرداخت کرده‌اند، می‌توانند با ارائه مدارک و استناد به رأی دیوان، موضوع اعتراض و درخواست استرداد مالیات اضافه را پیگیری کنند.
سازمان امور مالیاتی پیش‌تر در مهر ۱۴۰۵ نیز سازوکار اداری استرداد اضافه‌پرداختی مالیات حقوق را ابلاغ کرده بود. براساس آن، بازپرداخت پس از ثبت درخواست، بررسی شرایط، تأیید اضافه‌پرداختی و طی مراحل اداری انجام می‌شود؛ بنابراین استرداد برای تمام حقوق‌بگیران خودکار نیست.
جزئیات این سازوکار در گزارش تسنیم درباره استرداد مالیات اضافه حقوق آمده است.
امکان استرداد مربوط به سال‌های دیگر باید جداگانه و براساس مقررات همان سال‌ها بررسی شود. بخشنامه جدید به‌تنهایی مجوز بازپرداخت تمام مالیات‌های گذشته نیست.
آیا کارمندان دولت و بازنشستگان هم مشمول هستند؟
بخشنامه جدید محدود به کارگران بخش خصوصی نیست و پرداخت‌های واجد شرایط در بخش دولتی را نیز در بر می‌گیرد؛ از جمله پرداخت‌هایی که بر مبنای موافقت‌نامه‌های مربوط به سازمان برنامه و بودجه انجام می‌شوند.
با این حال، مبلغ حق عائله‌مندی و حق اولاد کارمندان دستگاه‌های دولتی الزاماً با ارقام مصوب کارگران یکسان نیست و آثار مالیاتی آن باید با فیش و مقررات مربوط به هر دستگاه محاسبه شود.
در مورد بازنشستگان نیز بخشنامه جدید حکم مستقلی برای افزایش مستمری یا ایجاد مزایای تازه اعلام نمی‌کند؛ بنابراین نباید آن را معادل مصوبه افزایش حقوق بازنشستگان دانست.
جمع‌بندی؛ چه کسانی از معافیت مالیاتی جدید سود می‌برند؟
مهم‌ترین گروهی که ممکن است از اجرای بخشنامه در فیش حقوقی خود منتفع شود، حقوق‌بگیرانی هستند که پیش‌تر بابت حق مسکن، حق اولاد یا سایر مزایای مشمول بخشنامه مالیات پرداخت می‌کرده‌اند.
در مقابل، برای حقوق‌بگیران معاف از مالیات یا کسانی که این مزایا از قبل از پایه مالیاتی آنها کنار گذاشته شده بود، اثر مالی تازه‌ای الزاماً ایجاد نمی‌شود.
مبلغ دقیق صرفه مالیاتی به نوع مزایا، درآمد مشمول مالیات، نرخ پلکانی و اجرای بخشنامه توسط کارفرما وابسته است.
پرسش‌های پرتکرار درباره معافیت مالیاتی حقوق آبان
آیا حق مسکن و حق اولاد در سال ۱۴۰۵ از مالیات معاف شده‌اند؟
براساس بخشنامه جدید سازمان امور مالیاتی، این مزایا در صورتی که مطابق ضوابط و مبالغ مصوب مراجع تعیین‌شده باشند، در حدود متعارف شناخته شده و از پایه مالیات حقوق خارج می‌شوند.
آیا حقوق همه کارگران از آبان افزایش پیدا می‌کند؟
خیر. این ابلاغیه افزایش مزد پایه نیست. اثر آن بر خالص دریافتی به مالیات قبلی شخص و میزان مزایای واجد شرایط بستگی دارد.
آیا بن کارگری هم مشمول بخشنامه است؟
بله. کمک‌هزینه اقلام مصرفی خانوار نیز در کنار حق مسکن، حق اولاد و عائله‌مندی در متن بخشنامه نام برده شده است.
آیا مالیات کسرشده در سال ۱۴۰۳ قابل استرداد است؟
برای کمک‌هزینه عائله‌مندی و اولاد، امکان پیگیری اعتراض و درخواست استرداد با استناد به رأی ۹ تیر ۱۴۰۵ دیوان عدالت اداری وجود دارد؛ اما احراز مبلغ و انجام بازپرداخت نیازمند رسیدگی است.
منابع گزارش
- بازنشر متن بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۹ سازمان امور مالیاتی، مورخ ۲۷ مهر ۱۴۰۵
- تسنیم؛ ابلاغ معافیت مالیاتی حق مسکن، حق اولاد و مزایای رفاهی، ۲۸ مهر ۱۴۰۵
- تسنیم؛ جدول ابلاغ‌شده نرخ‌های پلکانی مالیات حقوق سال ۱۴۰۵
- تسنیم؛ جزئیات مصوبه شورای عالی کار درباره حداقل مزد، حق مسکن و حق اولاد سال ۱۴۰۵
- متن دادنامه شماره ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۸۷۶۵۴۶ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری درباره مالیات عائله‌مندی و اولاد
- تسنیم؛ سازوکار استرداد اضافه‌پرداختی مالیات بر درآمد حقوق، ۱۴ مهر ۱۴۰۵
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟