آیا با شروع جنگ اینترنت ایران قطع می‌شود؟ پاسخ کوتاه این است که قطع اینترنت در صورت وقوع جنگ دوباره امکان‌پذیر است، اما دستور قطعی و عمومی برای اجرای آن به محض آغاز جنگ، در منابع رسمی بررسی‌شده اعلام نشده است. وحید یزدانیان، معاون وزیر ارتباطات، ۱۸ مهر ۱۴۰۵ احتمال محدودیت یا قطع اینترنت در شرایط جنگی را مطرح کرد، اما تأکید داشت که سطح آن مشخص نیست و این ارزیابی نظر شخصی اوست. در صورت محدودشدن اینترنت بین‌الملل، خدماتی مانند کارت‌خوان‌ها و برخی پیام‌رسان‌های داخلی ممکن است همچنان فعال باشند، ولی عملکرد بدون اختلال آنها تضمین‌شده نیست.
آخرین بررسی خبر: پنجشنبه ۳۰ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶. موضوع گزارش، مواضع منتشرشده مقام‌های ارتباطات، سابقه قطعی اینترنت و وضعیت احتمالی خدمات بانکی و پیام‌رسان‌هاست.
آیا با شروع جنگ اینترنت کشور قطع می‌شود؟
به گزارش چارسو اقتصاد، نگرانی درباره قطع اینترنت در صورت آغاز دوباره درگیری نظامی، پس از انتشار شایعات و یادآوری تجربه قطعی‌های طولانی گذشته افزایش یافته است؛ اما هنوز نمی‌توان گفت هر جنگی لزوماً با قطع سراسری اینترنت همراه خواهد بود.
وحید یزدانیان، معاون توسعه شبکه ملی اطلاعات وزارت ارتباطات، در اظهارات منتشرشده در ۱۸ مهر ۱۴۰۵ گفت که در صورت وقوع دوباره جنگ یا ناآرامی، احتمال اعمال محدودیت بر اینترنت وجود دارد.
او در گفت‌وگویی که خبرگزاری سیتنا به نقل از انتخاب منتشر کرده، تأکید کرده است که خود در جایگاه تصمیم‌گیری درباره این موضوع نیست و نمی‌توان از پیش سطح احتمالی محدودیت را مشخص کرد.
بنابراین، احتمال قطع اینترنت مطرح شده، اما تصمیم قطعی برای قطع خودکار اینترنت هم‌زمان با آغاز جنگ تأیید نشده است.
وزیر ارتباطات درباره قطع اینترنت در شرایط جنگی چه گفته است؟
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در نشست خبری ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ توضیح داد که در شرایط امنیتی و نظامی ممکن است محدودیت‌هایی برای دسترسی به اینترنت بین‌الملل ایجاد شود.
براساس گزارش دیجیاتو از این نشست، هاشمی بر ضرورت شفاف‌بودن روند تصمیم‌گیری، کاهش محدودیت‌ها به حداقل ممکن و مشخص‌شدن مدت اجرای آنها تأکید کرد.
او توضیح داد که باید روشن باشد محدودیت احتمالی با تصمیم چه نهادی و برای چه بازه زمانی اعمال می‌شود.
معاون وزیر ارتباطات نیز در ۱۸ مهر به تأکید رئیس‌جمهور درباره نقش او در تصمیم‌های مربوط به قطع اینترنت اشاره کرد؛ با این حال، این اظهارات اعلام یک دستور اجرایی جدید نبود.
آیا خبر قطع قطعی اینترنت در صورت شروع جنگ صحت دارد؟
در منابع رسمی بررسی‌شده، اطلاعیه‌ای که اعلام کند با آغاز هر درگیری نظامی اینترنت کشور حتماً قطع می‌شود، پیدا نشد.
پیش‌تر نیز در تیر ۱۴۰۵، نقل‌قولی منتسب به وزیر ارتباطات درباره قطع اینترنت پس از پایان جام جهانی منتشر شده بود. ستار هاشمی این نقل‌قول را تکذیب کرد.
فکت‌نامه در بررسی ۳۰ تیر اعلام کرد که برای ادعای صدور دستور قطعی اینترنت پس از جام جهانی سند معتبری وجود ندارد.
با این حال، تکذیب آن شایعه مشخص به معنای منتفی‌شدن احتمال محدودیت اینترنت در بحران‌های آینده نیست.
سابقه قطع اینترنت ایران در جنگ‌ها و بحران‌های قبلی چیست؟
تجربه سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نشان می‌دهد در دوره‌هایی از جنگ و ناآرامی، دسترسی عمومی به اینترنت بین‌الملل به‌شدت محدود یا قطع شده است.
| دوره | وضعیت گزارش‌شده اینترنت |
|---|---|
| جنگ ۱۲ روزه خرداد ۱۴۰۴ | قطع گسترده دسترسی بین‌المللی برای بیش از یک هفته |
| دی و بهمن ۱۴۰۴ | قطع گسترده و سپس تداوم محدودیت‌های ارتباطی |
| اسفند ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵ | محدودیت گسترده دسترسی عمومی به اینترنت جهانی برای حدود ۸۸ روز |
مبنای این جدول، بررسی‌های مستقل ثبت‌شده در گزارش ۲۳ مهر فکت‌نامه و سایر داده‌های پایش اینترنت است. تاریخ دقیق شروع و پایان بعضی محدودیت‌ها بسته به اپراتور و تعریف نوع قطعی متفاوت گزارش شده است.
همه اختلال‌های اینترنتی نیز ناشی از تصمیم به محدودسازی نیستند. خرابی مسیرهای ارتباطی یا تجهیزات می‌تواند مشکلات مشابهی ایجاد کند. چارسو اقتصاد پیش‌تر در گزارش اختلال اینترنت ایران بر اثر مشکل فیبر ارتباطی ارمنستان به یکی از این نمونه‌ها پرداخته است.
همچنین در گزارش پیامد احتمالی آسیب به کابل‌های اینترنت تنگه هرمز توضیح داده شده که اختلال فیزیکی در زیرساخت ارتباطی با قطع اینترنت به تصمیم نهادهای مسئول، دو موضوع متفاوت است.
اگر اینترنت در جنگ قطع شود، کارت بانکی و پیام‌رسان‌ها کار می‌کنند؟
قطع دسترسی عمومی به اینترنت بین‌الملل لزوماً به معنای ازکارافتادن تمام خدمات دیجیتال داخل کشور نیست. با این حال، فعال‌ماندن شبکه داخلی نیز تضمین نمی‌کند که همه خدمات بدون اختلال اجرا شوند.
| خدمت | وضعیت احتمالی در قطع اینترنت بین‌الملل |
|---|---|
| کارت‌خوان فروشگاهی و خودپرداز | در صورت پایداری شبکه بانکی داخلی امکان ادامه فعالیت دارند. |
| اپلیکیشن‌های بانکی و انتقال وجه | بسته به زیرساخت بانک و دسترسی داخلی، ممکن است فعال بمانند یا مختل شوند. |
| کالابرگ الکترونیکی | عملکرد آن به شبکه پرداخت و سامانه‌های مربوط وابسته است؛ تداوم بدون اختلال تضمین نشده است. |
| بله، ایتا و روبیکا | در صورت سلامت زیرساخت داخلی و سرورها ممکن است در دسترس باشند. |
| واتساپ، تلگرام و سرویس‌های خارجی | دسترسی معمول آنها در قطع گسترده ارتباط بین‌المللی با اختلال جدی مواجه می‌شود. |
| سایت‌ها و سامانه‌های داخلی | اگر سرویس موردنظر کاملاً روی زیرساخت داخلی باشد، امکان ادامه فعالیت دارد. |
نکته: این جدول توضیح فنی درباره سناریوی قطع اینترنت بین‌الملل است، نه اعلام وضعیت قطعی خدمات در جنگ آینده.
بانک مرکزی درباره فعالیت کارت‌های بانکی در جنگ چه گفته است؟
مسعود پشم‌چی، معاون نظام پرداخت و فناوری‌های نوین بانک مرکزی، در ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ اعلام کرد که خدمات شبکه بانکی در دوره موسوم به جنگ رمضان، با وجود حملات سایبری و فیزیکی، تداوم پیدا کرده است.
او همچنین از هدف قرار گرفتن بانک‌های ملی و سپه و اقدامات انجام‌شده برای رفع مشکلات خبر داد. متن این اظهارات در پایگاه اطلاع‌رسانی دولت و خبرگزاری تسنیم منتشر شده است.
بنابراین، اظهارات بانک مرکزی از تداوم کلی خدمات بانکی در آن دوره حکایت دارد، اما نباید از آن نتیجه گرفت که هیچ کاربر یا بانکی اختلال نداشته یا در جنگ آینده امکان قطعی خدمات وجود ندارد.
آیا با قطع اینترنت، فیلترشکن همچنان کار می‌کند؟
اگر مسیر ارتباط عمومی کاربران با اینترنت جهانی به‌طور گسترده قطع شود، فیلترشکن‌های متعارف نیز معمولاً نمی‌توانند اتصال عادی به سرورهای خارجی برقرار کنند.
البته وضعیت ممکن است برای بعضی شبکه‌ها، مناطق یا دسترسی‌های خاص متفاوت باشد. صرف فعال‌بودن اینترنت داخلی به معنای دسترسی آزاد به اینترنت بین‌الملل نیست.
جمع‌بندی؛ وضعیت اینترنت در صورت شروع جنگ چه خواهد بود؟
احتمال قطع اینترنت در شرایط جنگی وجود دارد، اما اجرای قطعی آن به محض شروع جنگ در منابع رسمی بررسی‌شده اعلام نشده است. مقام‌های وزارت ارتباطات درباره امکان محدودیت صحبت کرده‌اند، ولی سطح، مدت و زمان اجرای محدودیت احتمالی مشخص نیست.
از سوی دیگر، خدمات بانکی و برخی سرویس‌های داخلی ممکن است حتی هنگام اختلال اینترنت بین‌الملل ادامه پیدا کنند؛ هرچند عملکرد آنها به پایداری زیرساخت‌ها بستگی دارد.
برای پیگیری وضعیت سیاسی و احتمال تشدید درگیری‌ها، گزارش مرتبط چارسو اقتصاد درباره موضع کاخ سفید درباره حمله به ایران پیش از انتخابات آمریکا نیز قابل مطالعه است. این گزارش درباره مواضع نظامی است و تصمیمی درباره اینترنت ایران را تأیید نمی‌کند.
پرسش‌های مهم کاربران
آیا شروع جنگ به معنای قطع فوری اینترنت است؟
خیر. چنین قاعده یا دستور قطعی و عمومی در منابع بررسی‌شده اعلام نشده است. سطح محدودیت احتمالی به تصمیم نهادهای مسئول و شرایط شبکه بستگی خواهد داشت.
آیا با قطع اینترنت، کارت بانکی و کالابرگ از کار می‌افتند؟
نه لزوماً. در صورت فعال‌بودن زیرساخت‌های داخلی، امکان ادامه خدمات پرداخت وجود دارد؛ اما کارکرد همه بانک‌ها، دستگاه‌ها و سامانه‌های کالابرگ تضمین‌شده نیست.
آیا پیام‌رسان‌های داخلی هنگام قطع اینترنت جهانی فعال می‌مانند؟
امکان آن وجود دارد، به شرطی که شبکه داخلی، برق، مراکز داده و سرورهای پیام‌رسان موردنظر فعال باشند.
منابع گزارش
- انتخاب به نقل از سیتنا؛ اظهارات وحید یزدانیان درباره احتمال قطع اینترنت در صورت تکرار جنگ، ۱۸ مهر ۱۴۰۵
- دیجیاتو؛ اظهارات ستار هاشمی درباره محدودیت‌های شفاف و زمان‌دار اینترنت، ۱۹ خرداد ۱۴۰۵
- فکت‌نامه؛ بررسی نقل‌قول جعلی منتسب به وزیر ارتباطات درباره قطع اینترنت، ۳۰ تیر ۱۴۰۵
- فکت‌نامه؛ بررسی سابقه قطع گسترده اینترنت و داده‌های پایش مستقل، ۲۳ مهر ۱۴۰۵
- پایگاه اطلاع‌رسانی دولت؛ اظهارات معاون بانک مرکزی درباره تداوم خدمات بانکی در شرایط جنگی، ۳۱ فروردین ۱۴۰۵
- تسنیم؛ گزارش عملکرد شبکه بانکی و حملات سایبری و فیزیکی در جنگ رمضان، ۳۱ فروردین ۱۴۰۵
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟