تورم ۹ استان از ۱۰۰ درصد عبور کرد؛ ایلام رکورددار مرداد ۱۴۰۵

جدیدترین گزارش مرکز آمار ایران نشان می‌دهد تورم نقطه‌به‌نقطه شاخص کل در مرداد ۱۴۰۵ در ۹ استان از ۱۰۰ درصد عبور کرده است. ایلام با نرخ ۱۱۴.۶ درصد بالاترین تورم استانی را ثبت کرد و کردستان و لرستان با نرخ مشترک ۱۰۹.۷ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. تورم نقطه‌ای کل کشور نیز ۸۹ درصد و تورم ماهانه ۳.۴ درصد اعلام شده است.

تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۱۴.۶ درصدی ایلام به این معناست که خانوارهای این استان برای خرید یک سبد مشابه از کالاها و خدمات، به‌طور متوسط ۲.۱۴۶ برابر مرداد سال گذشته هزینه کرده‌اند. در سطح کشور نیز نرخ ۸۹ درصدی به معنای ۱.۸۹ برابر شدن هزینه همان سبد است؛ بنابراین نمی‌توان گفت متوسط قیمت‌ها در کل کشور دقیقاً دو برابر شده‌اند.

تفاوت آمار ۹ استان و ۱۲ استان چیست؟

در گزارش‌های مربوط به تورم مرداد دو عدد متفاوت دیده می‌شود. عدد ۹ استان به تورم نقطه‌به‌نقطه شاخص کل کالاها و خدمات مربوط است؛ اما عدد ۱۲ استان به تورم نقطه‌به‌نقطه گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات اشاره دارد. بنابراین این دو آمار متناقض نیستند و دو بخش متفاوت از شاخص قیمت مصرف‌کننده را نشان می‌دهند.

در گروه خوراکی‌ها، هرمزگان با تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۵۱.۲ درصدی بالاترین نرخ را ثبت کرده است. پس از آن لرستان با ۱۴۸.۳ درصد، آذربایجان غربی با ۱۴۷.۴ درصد و کردستان با ۱۴۴ درصد قرار دارند. این ارقام نشان می‌دهد بخش مهمی از فشار تورمی خانوارها از افزایش قیمت خوراکی‌ها سرچشمه می‌گیرد.

مهم‌ترین نکات تورم استان‌ها در مرداد ۱۴۰۵

• ایلام ۲۵.۶ واحد درصد بالاتر از میانگین کشور قرار گرفت

  تورم نقطه‌ای ایلام ۱۱۴.۶ درصد و متوسط کشور ۸۹ درصد بوده است. اختلاف این دو نرخ باید با واحد «واحد درصد» بیان شود، نه درصد.

• غرب کشور بیشترین حضور را در فهرست تورم سه‌رقمی دارد

  ایلام، کردستان، لرستان، آذربایجان غربی، چهارمحال و بختیاری و کرمانشاه در نوار غربی کشور قرار دارند. این تمرکز جغرافیایی قابل توجه است، اما داده شاخص قیمت به‌تنهایی علت آن را اثبات نمی‌کند.

• تورم ماهانه بعضی استان‌ها از متوسط کشور بالاتر بود

  تورم ماهانه ایلام ۴.۷ درصد، هرمزگان ۴.۶ درصد و چهارمحال و بختیاری ۴.۵ درصد گزارش شده است؛ درحالی‌که متوسط تورم ماهانه کشور ۳.۴ درصد بود.

• فشار خوراکی‌ها از شاخص کل شدیدتر است

  تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها در هرمزگان به ۱۵۱.۲ درصد رسید. این موضوع برای دهک‌های کم‌درآمد اهمیت بیشتری دارد، زیرا خوراکی‌ها سهم بزرگ‌تری از مخارج آنها را تشکیل می‌دهند.

  جدول کالابرگ شهریور ۱۴۰۵؛ کد ملی‌های ۷ تا ۹ چه زمانی شارژ می‌شوند؟ + استعلام

• تورم بالا به معنای یکسان بودن افزایش قیمت همه کالاها نیست

  شاخص تورم، میانگین موزون تغییر قیمت مجموعه‌ای از کالاها و خدمات است. ممکن است قیمت بعضی اقلام بیشتر از نرخ اعلام‌شده و قیمت بعضی دیگر کمتر افزایش یافته باشد.

چرا تورم در استان‌ها یکسان نیست؟

اختلاف تورم استانی می‌تواند به تفاوت وزن کالاها و خدمات در سبد مصرفی خانوار، هزینه حمل‌ونقل، دسترسی به مراکز تولید و توزیع، ساختار بازار محلی، وضعیت مسکن و میزان افزایش قیمت خوراکی‌ها مربوط باشد. بااین‌حال، جدول شاخص قیمت به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که کدام عامل چه سهمی در تورم هر استان داشته است.

برای نمونه، قرار گرفتن چند استان مرزی در میان استان‌های دارای تورم بالا، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که تجارت مرزی یا نوسانات نرخ ارز علت مستقیم افزایش قیمت‌ها بوده است. رسیدن به چنین نتیجه‌ای به داده‌های تکمیلی درباره قیمت گروه‌های کالایی، هزینه حمل، درآمد خانوار و وضعیت شبکه توزیع هر استان نیاز دارد.

در همین زمینه، مقایسه آمار مرکز آمار با گزارش تورم مرداد اعلام‌شده از سوی بانک مرکزی نیز اهمیت دارد. این دو نهاد جامعه آماری و روش محاسباتی کاملاً یکسانی ندارند؛ بنابراین ارقام آنها نباید بدون ذکر منبع با یکدیگر ترکیب شوند.

تورم ۱۰۰ درصدی چه اثری بر معیشت خانوار دارد؟

تورم نقطه‌به‌نقطه بالاتر از ۱۰۰ درصد به این معناست که هزینه سبد متوسط کالاها و خدمات نسبت به ماه مشابه سال قبل بیش از دو برابر شده است. اگر درآمد خانوار به همان نسبت افزایش پیدا نکرده باشد، قدرت خرید واقعی کاهش می‌یابد و خانوار ناچار می‌شود مقدار مصرف، کیفیت کالا یا سهم هزینه‌های غیرضروری را کاهش دهد.

این فشار برای خانوارهای کم‌درآمد شدیدتر است؛ زیرا خوراک، مسکن و حمل‌ونقل سهم بیشتری از بودجه آنها را تشکیل می‌دهد. به همین دلیل، سیاست حمایتی استانی باید علاوه بر نرخ تورم، سطح درآمد، نرخ فقر، بیکاری و سهم خوراکی‌ها در مخارج خانوار را نیز در نظر بگیرد.

آیا تورم سه‌رقمی استان‌ها ادامه پیدا می‌کند؟

تنها با استناد به آمار یک ماه نمی‌توان تعداد استان‌های دارای تورم بالاتر از ۱۰۰ درصد در پایان سال را پیش‌بینی کرد. مسیر آینده به تغییر قیمت خوراکی‌ها، نرخ ارز، وضعیت بودجه دولت، رشد نقدینگی، هزینه تولید و حمل‌ونقل و تحولات سیاسی و تجاری بستگی دارد.

تورم ماهانه ۳.۴ درصدی نشان می‌دهد سطح عمومی قیمت‌ها همچنان در حال افزایش است. کاهش پایدار تورم نقطه‌به‌نقطه زمانی محتمل خواهد بود که نرخ‌های ماهانه برای چند ماه متوالی کاهش پیدا کنند و شوک تازه‌ای از سمت ارز، بودجه یا عرضه کالا ایجاد نشود.

سؤالات پرتکرار درباره تورم استان‌ها در مرداد ۱۴۰۵