در شرایطی که ناترازی عمیق بین تولید و مصرف برق به یکی از چالشهای مزمن اقتصاد ایران تبدیل شده، صندوق توسعه ملی با یک اقدام راهبردی، پاشنهآوردهترین طرح تاریخ انرژیهای پاک کشور را کلید زده است. اختصاص بیش از ۱.۳ میلیارد دلار از منابع ارزی به طرح ۷ هزار مگاواتی، نشان از عزم جدی برای عبور از وابستگی شدید به نیروگاههای فسیلی دارد. این حرکت که با مجوز ویژه و حمایت شورای اقتصاد صورت گرفته، میتواند معمای تأمین برق پایدار را برای صنایع و خانوارها به طور بنیادین حل کند.
نکته حائز اهمیت، تنوعبخشی به مدلهای تأمین مالی در این پروژه است. صندوق توسعه با طراحی سه مسیر جداگانه (عاملیت بانکی، مشارکت ۸۰ درصدی در طرح ۷ هزار مگاواتی و حمایت از بخش خصوصی در طرح ۸ هزار مگاواتی)، ریسک سرمایهگذاری را پوشش داده و بستر را برای ورود حداکثری بخش غیردولتی فراهم کرده است. ورود تجهیزات یک میلیارد دلاری به کشور و رشد ظرفیت فعلی به مرز ۷ هزار مگاوات، نشان میدهد که این بار، وعدههای توسعه انرژی سبز، رنگ و بوی عملیاتی به خود گرفته است.
۴ دستاورد راهبردی از کارنامه یکساله صندوق در توسعه انرژی پاک
- بررسی عملکرد یکساله صندوق توسعه ملی در حوزه تجدیدپذیرها، نشان میدهد که این نهاد فراتر از یک تأمینکننده صرف اعتبار، نقش تسهیلگر و محرک کلان پروژهها را ایفا کرده است. در ادامه، مهمترین ابعاد کمی و کیفی این مشارکت راهبردی واکاوی میشود.
- ۱. شکستن رکورد تخصیص ارز به یک بخش خاص:
تزریق نزدیک به ۱.۳ میلیارد دلار (معادل بخش عمدهای از درآمدهای صادراتی غیرنفتی) در مدت تنها یک سال به یک صنعت واحد، رکورد بیسابقهای در تاریخ تخصیص منابع صندوق محسوب میشود. این حجم از نقدینگی ارزی، نشان از اولویت استراتژیک رفع ناترازی انرژی در سبد تصمیمات کلان کشور دارد. - ۲. اثر اهرمی ۲۰ درصدی سرمایهگذاران:
مدل مشارکت ۸۰ به ۲۰ صندوق با سرمایهگذاران، یک اهرم مالی قدرتمند ایجاد کرده است. به عبارت دیگر، با تخصیص ۱.۸ میلیارد دلار از سوی صندوق (سهم ۸۰ درصدی)، زمینه برای جذب حدود ۵۰۰ میلیون دلار سرمایه بخش خصوصی (سهم ۲۰ درصدی) فراهم شده است که این امر، گردش مالی کل پروژه را به ۲.۳ میلیارد دلار میرساند. - ۳. جهش کمی در واردات تجهیزات استراتژیک:
ورود تجهیزات مربوط به ۳ هزار مگاوات نیروگاه به ارزش یک میلیارد دلار و برنامهریزی برای واردات ۴۰۰ مگاوات دیگر، بیانگر رفع یکی از مهمترین گلوگاههای طرح یعنی کمبود پنل و اینورتر است. این سرعت در تأمین کالا، زنجیره تأمین پروژههای خورشیدی را از انحصار و تأخیر خارج کرده است. - ۴. هدفگذاری دستیابی به ظرفیت ۱۰ هزار مگاواتی:
گذر از ظرفیت فعلی ۵,۱۲۰ مگاواتی به هدف ۷ هزار مگاواتی تا پایان تابستان و سپس رسیدن به مرز ۱۰ هزار مگاوات تا پایان سال، به معنای افزایش ۱۰۰ درصدی ظرفیت نصبشده تجدیدپذیرهای کشور در بازه زمانی کمتر از ۶ ماه است. این رشد تصاعدی، مستقیماً به کاهش وابستگی به سوختهای مایع و گاز در پیک مصرف کمک خواهد کرد. - ۵. عملیاتی شدن مدل عاملیت بانکی:
همکاری چهار بانک بزرگ (تجارت، ملت، خاورمیانه و شهر) با صندوق و بهرهبرداری از یک نیروگاه ۴۰ مگاواتی در این مدل، نشان از نهادینه شدن یک مکانیسم تأمین مالی پایدار دارد. این مدل، ریسک اعتباری را بین صندوق و شبکه بانکی تقسیم کرده و مسیر را برای توسعه ۸ هزار مگاوات دیگر با محوریت بخش خصوصی هموار میسازد.
آیا تابستان ۱۴۰۵ آخرین تابستان خاموشیهای گسترده خواهد بود؟
با احتساب نرخ ارز ۳۵۰ هزار دلاری به ازای هر مگاوات، سرمایهگذاری انجامشده در طرح ۷ هزار مگاواتی، بیش از ۲.۴ میلیارد دلار ارزش دارد که با احتساب طرح ۸ هزار مگاواتی بخش خصوصی، کل سرمایهگذاری در بخش تجدیدپذیرها از مرز ۵ میلیارد دلار عبور خواهد کرد. با توجه به برنامهریزی برای رسیدن به ظرفیت ۱۰ هزار مگاواتی تا پایان سال جاری و با در نظر گرفتن میانگین تولید هر مگاوات خورشیدی (حدود ۱۵۰۰ کیلوواتساعت در سال)، این ظرفیت جدید میتواند سالانه حدود ۱۵ میلیارد کیلوواتساعت برق پاک تولید کند که معادل جبران بخش قابلتوجهی از کسری فعلی شبکه در ساعات اوج مصرف است.
تحلیل آیندهنگر نشان میدهد که اگر سرعت فعلی در تأمین تجهیزات و تخصیص منابع (۲۵۰ میلیون دلار باقیمانده) حفظ شود، نه تنها هدف ۱۰ هزار مگاواتی محقق خواهد شد، بلکه ایران میتواند در زمره کشورهای پیشرو منطقه در نرخ رشد ظرفیت تجدیدپذیرها قرار گیرد. با این حال، هشدار کارشناسان مبنی بر وابستگی این موفقیت به تداوم تخصیص بهموقع ارز و همچنین اتمام پروژههای انتقال و توزیع متناسب با این نیروگاهها، نباید نادیده گرفته شود. در غیر این صورت، ممکن است با وجود افزایش ظرفیت تولید، باز هم شاهد هدررفت این سرمایه عظیم به دلیل محدودیتهای شبکه باشیم.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟