نیروهای مسلح یمن پس از پیشروی سریع در ساحل غربی به جغرافیای مستقیم تنگه بابالمندب رسیدهاند. گزارشهای مهر و تسنیم در ۲۰ شهریور از قرار گرفتن جزیره راهبردی میون در کنترل نیروهای صنعا خبر دادند؛ جزیرهای که در میانه بابالمندب قرار دارد و تنگه را به دو مسیر دریایی تقسیم میکند. همزمان گزارشهایی از ورود نیروهای یمنی به محور ذباب منتشر شده است. یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، نیز در تازهترین بیانیه خود اعلام کرده کشتیرانی برای همه شرکتها بهجز کشتیهای سعودی امن است. بنابراین تحول فعلی به معنای بستهشدن کامل بابالمندب نیست، اما حضور مستقیم در میون و ساحل مقابل آن، توان نظارت و فشار میدانی نیروهای یمنی بر این گلوگاه را بهطور محسوسی افزایش میدهد.
الان نیروهای یمن دقیقاً کجا هستند؟
مهمترین تحول میدانی، جزیره «میون» یا «پریم» است. مهر در ۲۰ شهریور گزارش داد نیروهای یمنی کنترل این جزیره را در دست گرفتهاند و این تحول را تکمیل تسلط آنها بر منطقه بابالمندب توصیف کرد.
تسنیم نیز در گزارشی جداگانه نوشت با قرار گرفتن میون در اختیار نیروهای صنعا، موقعیت آنها در تنگه بابالمندب به شکل اساسی تقویت شده است.
میون در وسط تنگه واقع شده و آبراه را به دو کانال تقسیم میکند. در ساحل شرقی تنگه نیز منطقه ذباب قرار دارد که گزارشهای فارسی از ورود و رسیدن نیروهای یمنی به این محور خبر دادهاند.
| نقطه | اهمیت جغرافیایی | آخرین وضعیت گزارششده |
|---|---|---|
| جزیره میون | جزیره راهبردی در میانه بابالمندب و میان دو مسیر کشتیرانی | مهر و تسنیم از قرار گرفتن آن در کنترل نیروهای صنعا خبر دادهاند |
| ذباب | ساحل یمنی بابالمندب در مقابل میون | گزارشها از ورود و رسیدن نیروهای یمنی به محور ذباب حکایت دارد |
| المخا | بندر مهم جنوب تعز در ساحل دریای سرخ | در موج پیشروی ساحل غربی به کنترل نیروهای یمنی درآمده است |
| جزایر حنیش | زنجیره جزایر راهبردی در شمال بابالمندب | در گزارشهای فارسی بخشی از محور پیشروی ساحلی اعلام شدهاند |
| ساحل غربی تعز و الحدیده | محور زمینی اتصال مناطق شمالی به بابالمندب | یحیی سریع از عملیات در شش شهرستان این دو استان خبر داده است |
مهر: کنترل جزیره میون و تغییر وضعیت بابالمندب
یحیی سریع درباره عملیات ساحل غربی چه آماری اعلام کرد؟
یحیی سریع در بیانیه تصویری نیروهای مسلح یمن اعلام کرد عملیات گستردهای با عنوان «وَاللَّهُ أَشَدُّ بَأْسًا وَأَشَدُّ تَنْکِیلًا» از سوم سپتامبر در چند محور ساحل غربی آغاز شده است.
طبق آمار اعلامی سریع، این عملیات به عقبراندن نیروهای وابسته به عربستان از شش شهرستان در استانهای تعز و الحدیده منجر شده است.
۵۴۰۰ کیلومترمربع
یحیی سریع مساحت مناطقی را که در جریان عملیات از نیروهای مقابل گرفته شده، در مجموع حدود ۵۴۰۰ کیلومترمربع اعلام کرده است.
شش شهرستان در تعز و الحدیده
طبق بیانیه، عملیات در شش شهرستان در دو استان تعز و الحدیده انجام شده است.
هفت لشکر و ۳۸ تیپ
سریع مدعی شده تجمعات هفت لشکر شامل ۳۸ تیپ نظامی در جریان عملیات هدف قرار گرفتهاند.
۳۲ عملیات پدافندی
نیروهای مسلح یمن میگویند در جریان عملیات ۳۲ اقدام پدافندی علیه هواگردهای طرف مقابل انجام دادهاند.
۹ پرنده سرنگونشده
سریع شمار پرندههای سرنگونشده را ۹ فروند اعلام کرده است. این رقم، آمار رسمی اعلامی صنعا است و در این گزارش بهعنوان ادعای نیروهای مسلح یمن ذکر میشود.
متن بیانیه یحیی سریع درباره عملیات ساحل غربی
آیا بابالمندب کاملاً بسته شده است؟
خیر؛ بر اساس آخرین موضع رسمی یحیی سریع چنین چیزی اعلام نشده است.
سریع پس از تشریح عملیات ساحل غربی تأکید کرده است که کشتیرانی دریایی برای همه شرکتها امن است، بهجز کشتیهای سعودی که پیشتر هدف ممنوعیت اعلامی نیروهای یمن قرار گرفتهاند.
بنابراین بین دو مفهوم باید تفاوت گذاشت: یکی «کنترل یا اشراف نظامی بر جغرافیای تنگه» و دیگری «بستن کامل آبراه بینالمللی».
قرار گرفتن نیروهای یمنی در میون و ساحل مقابل آن میتواند توان مشاهده، رهگیری و اعمال فشار را بالا ببرد؛ اما بر اساس بیانیه خود نیروهای یمن، سیاست اعلامشده فعلی بستن همه کشتیرانی نیست.
چرا جزیره میون برای بابالمندب اهمیت راهبردی دارد؟
میون در بخش باریک بابالمندب قرار گرفته و این تنگه را به دو مسیر دریایی تقسیم میکند. در نتیجه، حضور نظامی روی این جزیره از نظر جغرافیایی با حضور در عمق خاک یمن تفاوت دارد.
نیرو مستقر در ساحل یا جزیره، فاصله بسیار کوتاهتری با مسیر عبور کشتیها دارد و برای پایش تردد دریایی نیاز کمتری به پوشش بردبلند دارد.
همین تفاوت است که تحولات جدید را از عملیاتهای موشکی یا پهپادی گذشته متمایز میکند: اکنون بخشی از قدرت یمن به خود جغرافیای تنگه نزدیک شده است.
ذباب چه نقشی در کنترل سمت یمنی بابالمندب دارد؟
ذباب در ساحل غربی یمن و روبهروی جزیره میون قرار دارد. بنابراین همزمانی حضور در میون و محور ذباب، دو سوی یک بخش حساس از آبراه را در دسترس مستقیم نیروهای یمنی قرار میدهد.
بابالمندب اکنون چه تفاوتی با قبل دارد؟
پیش از این نیز نیروهای یمنی توان هدف قرار دادن کشتیها در دریای سرخ را با موشک، پهپاد و دیگر تسلیحات داشتند. تغییر جدید، نزدیکشدن خط زمینی و جزیرهای آنها به خود دهانه تنگه است.
فاصله کمتر تا خطوط کشتیرانی
استقرار در میون و ساحل مقابل آن فاصله میان مواضع زمینی و مسیر عبور کشتیها را کاهش میدهد.
افزایش توان دیدهبانی
جزیره و ارتفاعات ساحلی امکان پایش مستقیمتر تحرکات دریایی را فراهم میکنند.
افزایش ریسک عملیاتی
حتی بدون بستهشدن کامل آبراه، افزایش حضور نظامی در مجاورت مسیر تجاری میتواند ارزیابی ریسک شرکتهای کشتیرانی و بیمه را تغییر دهد.
اعلام امنیت کشتیرانی غیرسعودی چه معنایی دارد؟
یکی از مهمترین بخشهای تازه بیانیه یحیی سریع همین موضوع است. نیروهای مسلح یمن میگویند محدودیت اعلامی فعلی متوجه کشتیهای سعودی است و سایر شرکتهای کشتیرانی را مشمول ممنوعیت عمومی نمیدانند.
این موضع نشان میدهد صنعا در مرحله فعلی میان «کنترل جغرافیایی تنگه» و «مسدودکردن کامل تجارت جهانی» تفکیک قائل شده است.
بابالمندب چرا برای صادرات نفت عربستان مهم است؟
بابالمندب فقط یک نقطه نظامی نیست؛ بخشی از مسیر اتصال دریای سرخ به خلیج عدن و سپس اقیانوس هند است.
عربستان بخشی از نفت خود را از طریق خط لوله شرقغرب به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل میکند. نفت یا فرآوردهای که از ینبع به سمت بازارهای جنوب و شرق حرکت کند، برای خروج از دریای سرخ باید از بابالمندب عبور کند.
تسنیم در گزارشهای پیشین خود درباره اهمیت این مسیر توضیح داده بود که اختلال در بابالمندب هزینه حملونقل، بیمه و زمان سفر دریایی را بالا میبرد و مسیر جایگزین، دورزدن دماغه امیدنیک است.
تسنیم: اهمیت بابالمندب برای نفت، تجارت و مسیرهای دریایی
هرمز و بابالمندب چگونه به یک معادله انرژی تبدیل میشوند؟
تنگه هرمز و بابالمندب دو نقطه متفاوت با بازیگران و جغرافیای متفاوت هستند. هرمز در ورودی خلیج فارس قرار دارد و بابالمندب در خروجی جنوبی دریای سرخ.
بنابراین نباید گفت «یک طرف هر دو تنگه را کنترل میکند». آنچه برای بازار انرژی مهم است، همزمانشدن ریسک در دو گلوگاه است.
چارسو اقتصاد در گزارش تنگه هرمز چیست؟ گلوگاه انرژی جهان در ۱۴۰۵ اهمیت مسیر اول را بررسی کرده است. تحولات تازه یمن اکنون مسیر دوم، یعنی بابالمندب، را نیز به مرکز معادله بازگردانده است.
اگر بابالمندب ناامن شود، اولین اثر اقتصادی کجا دیده میشود؟
اولین اثر الزاماً جهش آنی قیمت نفت نیست. بازار ابتدا به احتمال اختلال در عبور، حق بیمه جنگ، هزینه اجاره کشتی و انتخاب مسیر جایگزین واکنش نشان میدهد.
چارسو اقتصاد در تحلیل چرا جنگ به کانال سوئز رسیده است؟ توضیح داده است که ریسک بابالمندب از طریق دریای سرخ مستقیماً به کانال سوئز و تجارت آسیا و اروپا منتقل میشود.
این زنجیره ساده است: افزایش ریسک در بابالمندب میتواند کشتی را به مسیر طولانیتر هل دهد، مسیر طولانیتر مصرف سوخت و زمان سفر را افزایش دهد و در نهایت هزینه حمل و بیمه را بالا ببرد.
آیا حضور در بابالمندب به معنی امکان هدفگیری سادهتر کشتیهاست؟
از نظر جغرافیایی، نزدیکشدن نیروها به ساحل و جزیره میون فاصله آنها را با خطوط تردد کاهش میدهد. اما از این واقعیت نباید نتیجه گرفت که هر کشتی اکنون الزاماً هدف قرار خواهد گرفت.
موضع اعلامی یحیی سریع دقیقاً خلاف چنین تعمیمی است: او گفته کشتیرانی برای شرکتهای غیرسعودی امن است.
بنابراین افزایش قدرت میدانی را باید از تصمیم سیاسی برای استفاده از آن جدا کرد.
عملیات ساحل غربی چگونه به بابالمندب رسید؟
| مرحله | تحول |
|---|---|
| ۳ سپتامبر | آغاز عملیات اعلامی «والله أشد بأساً وأشد تنکیلاً» در ساحل غربی |
| تعز و الحدیده | یحیی سریع از پیشروی در شش شهرستان و ۵۴۰۰ کیلومترمربع خبر داد |
| المخا | پیشروی نیروهای یمنی به بندر راهبردی ساحل دریای سرخ |
| ذباب | گزارش ورود نیروها به محور ساحلی مقابل میون |
| میون | مهر و تسنیم از قرار گرفتن جزیره در کنترل نیروهای صنعا خبر دادند |
| بابالمندب | نیروهای یمنی اکنون در جغرافیای مستقیم تنگه حضور دارند |
سه نکتهای که باید درباره «کنترل بابالمندب» جدا نگه داشت
کنترل میدانی
حضور در میون و محور ساحلی بابالمندب قدرت نظامی و نظارتی نیروهای یمنی را افزایش میدهد.
کنترل حقوقی
بابالمندب یک آبراه بینالمللی است و حضور نظامی یک بازیگر به معنای مالکیت حقوقی آبراه نیست.
سیاست عبور کشتیها
طبق بیانیه فعلی یحیی سریع، ممنوعیت اعلامی متوجه کشتیهای سعودی است و ممنوعیت عمومی برای همه شرکتهای کشتیرانی اعلام نشده است.
پرسشهای پرتکرار درباره میون، ذباب و بابالمندب
آیا نیروهای یمن به بابالمندب رسیدهاند؟
بله. گزارشهای فارسی از قرار گرفتن جزیره میون در کنترل نیروهای صنعا و حضور آنها در محور ساحلی ذباب خبر میدهند.
جزیره میون کجاست؟
میون یا پریم در میانه تنگه بابالمندب قرار دارد و آبراه را به دو مسیر کشتیرانی تقسیم میکند.
آیا بابالمندب کاملاً بسته شده است؟
خیر. یحیی سریع اعلام کرده کشتیرانی برای همه شرکتها بهجز کشتیهای سعودی امن است.
چرا ذباب مهم است؟
ذباب در ساحل یمنی بابالمندب و مقابل جزیره میون قرار دارد؛ حضور همزمان در ساحل و جزیره قدرت دیدهبانی و کنترل میدانی را افزایش میدهد.
آیا کنترل میون روی صادرات نفت عربستان اثر دارد؟
میتواند ریسک مسیر دریای سرخ را افزایش دهد، زیرا بخشی از صادراتی که از سمت بندر ینبع حرکت میکند برای خروج به جنوب باید از بابالمندب عبور کند. اثر واقعی به سیاست عبور، درگیریهای بعدی و واکنش شرکتهای کشتیرانی بستگی دارد.
یحیی سریع درباره کشتیهای غیرسعودی چه گفته است؟
او تأکید کرده است که کشتیرانی برای همه شرکتها بهجز کشتیهای سعودی امن است.
جمعبندی؛ میون معادله بابالمندب را عوض کرد، اما تنگه بسته نشده است
پیشروی نیروهای یمنی تا میون و محور ذباب، جنگ ساحل غربی را به خود جغرافیای بابالمندب رسانده است. کنترل جزیره میون از نظر نظامی اهمیت ویژهای دارد، زیرا این جزیره در میان مسیرهای عبوری تنگه قرار گرفته و حضور در آن امکان پایش مستقیمتر کشتیرانی را فراهم میکند.
اما دقیقترین توصیف وضعیت فعلی این نیست که «بابالمندب به روی جهان بسته شده است». بر اساس آخرین موضع یحیی سریع، کشتیرانی غیرسعودی همچنان امن اعلام شده و محدودیت فعلی کشتیهای سعودی را هدف گرفته است.
اهمیت اقتصادی تحول جدید در مرحله اول، افزایش ریسک مسیر دریای سرخ، بیمه و حملونقل است. اگر میدان جنگ یا سیاست دریایی صنعا تغییر کند، پیامد آن میتواند از بابالمندب به کانال سوئز، صادرات نفت عربستان و تجارت آسیا و اروپا منتقل شود.
منابع
خبرگزاری مهر
گزارش کنترل جزیره میون و تغییر وضعیت بابالمندب، ۲۰ شهریور ۱۴۰۵
یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن
متن بیانیه عملیات «والله أشد بأساً وأشد تنکیلاً» و آمار ساحل غربی
خبرگزاری تسنیم
