وال استریت ژورنال: ایران همچنان نفت خود را می فروشد

روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی تازه اعلام کرد ایران باوجود تشدید فشارهای آمریکا و محدودیت‌های دریایی، همچنان صادرات نفت خود را حفظ کرده و بخش عمده‌ای از محموله‌ها به مقصد پالایشگاه‌های چین منتقل می‌شود.

بر اساس این گزارش، در نزدیکی سواحل مالزی، نفتکش‌های حامل نفت ایران به‌صورت مخفیانه محموله خود را به کشتی‌های دیگر منتقل می‌کنند؛ روشی که طی سال‌های اخیر به یکی از مسیرهای اصلی دور زدن تحریم‌های نفتی تبدیل شده است. این سازوکار باعث شده جریان صادرات نفت ایران متوقف نشود و درآمدهای ارزی کشور همچنان حفظ شود.

ناوگان سایه موتور پنهان صادرات نفت ایران

وال‌استریت ژورنال از ناوگانی موسوم به «ناوگان سایه» نام برده که شامل صدها نفتکش قدیمی است و برای انتقال نفت ایران و روسیه مورد استفاده قرار می‌گیرد. این کشتی‌ها معمولاً با خاموش کردن سیستم‌های رهگیری یا تغییر هویت کشتی، عملیات انتقال نفت را انجام می‌دهند.

طبق گزارش کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین، ایران سال گذشته حدود ۳۱ میلیارد دلار درآمد نفتی از محل صادرات به چین به دست آورده است؛ رقمی که حدود ۹۰ درصد صادرات نفتی ایران و نزدیک به ۴۵ درصد بودجه دولت را شامل می‌شود.

۵ نکته مهم از گزارش جدید درباره صادرات نفت ایران

صادرات نفت همواره مهم‌ترین منبع تأمین ارز و یکی از پایه‌های اصلی بودجه دولت ایران بوده است؛ به همین دلیل، تحریم‌های نفتی آمریکا طی سال‌های گذشته با هدف محدودسازی همین نقطه کلیدی طراحی شده‌اند.

با این حال، تحولات بازار انرژی نشان می‌دهد معادلات تجارت نفت در جهان امروز، دیگر صرفاً تحت تأثیر تصمیم‌های سیاسی واشنگتن تعیین نمی‌شود و بازیگران بزرگی مانند چین، نقش تعیین‌کننده‌ای در بازتعریف مسیرهای تجارت انرژی ایفا می‌کنند.

در این میان، شکل‌گیری شبکه‌ای موسوم به «ناوگان سایه» و افزایش انتقال‌های غیرمستقیم نفت، به ایران امکان داده بخشی از صادرات خود را حفظ کند و جریان درآمدهای نفتی را متوقف نسازد.

استمرار فروش نفت ایران در شرایط تشدید تحریم‌ها، نه‌تنها یک موضوع اقتصادی، بلکه نشانه‌ای از تغییر تدریجی موازنه قدرت در بازار جهانی انرژی و کاهش اثرگذاری ابزارهای سنتی تحریم در تجارت بین‌الملل است.

۱- چین همچنان مهم‌ترین مشتری نفت ایران است: بخش عمده صادرات نفت ایران راهی پالایشگاه‌های چینی می‌شود و پکن همچنان نقش کلیدی در حفظ درآمدهای نفتی تهران دارد.

۲- ناوگان سایه، تحریم‌ها را کم‌اثر کرده است: استفاده از نفتکش‌های قدیمی و انتقال کشتی به کشتی، به یکی از مهم‌ترین ابزارهای ایران برای ادامه صادرات نفت تبدیل شده است.

۳- درآمد نفتی همچنان ستون بودجه دولت است: برآورد ۳۱ میلیارد دلاری درآمد نفتی نشان می‌دهد صادرات انرژی همچنان سهم بزرگی در تأمین منابع مالی دولت ایران دارد.

۴- فشار آمریکا نتوانسته صادرات را متوقف کند: اگرچه واشنگتن تحریم‌های گسترده‌ای علیه نفتکش‌ها و پالایشگاه‌های مرتبط اعمال کرده، اما صادرات نفت ایران همچنان ادامه دارد و زنجیره فروش کاملاً متوقف نشده است.

۵- موضع چین معادلات تحریمی را تغییر داده است: طبق گزارش‌ها، دولت چین به برخی شرکت‌ها و پالایشگاه‌های داخلی اعلام کرده از تحریم‌های آمریکا تبعیت نکنند؛ موضوعی که عملاً بخشی از فشار تحریمی واشنگتن را خنثی کرده است.

آیا صادرات نفت ایران پایدار خواهد ماند؟

ادامه فروش نفت ایران در شرایط تحریمی نشان می‌دهد تهران طی سال‌های اخیر توانسته شبکه‌ای منعطف برای صادرات انرژی ایجاد کند. با این حال، تداوم این روند به عوامل متعددی از جمله روابط چین و آمریکا، شدت تحریم‌های جدید و وضعیت بازار جهانی انرژی وابسته خواهد بود.

کارشناسان معتقدند تا زمانی که تقاضای چین برای نفت ارزان ادامه داشته باشد، صادرات نفت ایران نیز متوقف نخواهد شد. اما همزمان افزایش فشارهای نظارتی آمریکا بر ناوگان سایه و مسیرهای انتقال می‌تواند هزینه صادرات پنهانی نفت را در آینده افزایش دهد.