بازار گاز طبیعی اروپا بار دیگر با افزایش قیمت‌ها روبه‌رو شده است. بر اساس داده‌های منتشرشده در گزارش اقتصاد معاصر، قراردادهای آتی گاز برای تحویل در ماه نوامبر در شاخص تی‌تی‌اف (TTF)، مهم‌ترین هاب گازی اروپا در هلند، معاملات روز دوشنبه را با قیمت ۱۱۰۱.۵ دلار به ازای هر هزار مترمکعب آغاز کردند.
این رقم حدود ۱.۳ درصد بالاتر از قیمت تسویه روز کاری قبل بود. روند صعودی در ادامه معاملات نیز ادامه یافت و قیمت قراردادها تا ساعت ۹:۱۰ صبح به وقت مسکو به ۱۱۰۹.۳ دلار رسید؛ سطحی که حدود ۲ درصد بالاتر از قیمت تسویه قبلی، یعنی ۱۰۸۷.۳ دلار، بود.
عبور قیمت گاز از مرز ۱۱۰۰ دلار اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا بازار اروپا آخرین بار در ۲۱ دسامبر ۲۰۲۲ چنین سطحی را تجربه کرده بود.
چرا قیمت گاز در اروپا افزایش یافته است؟
افزایش قیمت گاز در اروپا حاصل هم‌زمانی چند عامل است. شرایط فصلی، وضعیت ذخایر و نگرانی درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی، همگی بر انتظارات معامله‌گران اثر گذاشته‌اند.
۱. نگرانی از اختلال در مسیر تنگه هرمز
تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و احتمال دشوارتر شدن عبور محموله‌های گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز، به یکی از نگرانی‌های بازار تبدیل شده است.
تنگه هرمز از مسیرهای مهم انتقال انرژی در جهان به شمار می‌رود و برای صادرات LNG از کشورهای حاشیه خلیج فارس، به‌ویژه قطر، اهمیت دارد. هرگونه اختلال در تردد کشتی‌ها می‌تواند زمان تحویل محموله‌ها را افزایش دهد و دسترسی خریداران به عرضه مورد نیاز را با مشکل مواجه کند.
۲. وضعیت ذخایر گاز اروپا
طبق آمار ارائه‌شده در گزارش، ذخایر گاز اتحادیه اروپا حدود ۷۴.۶ درصد ظرفیت بوده است. با کاهش دما و آغاز برداشت از ذخایر، کشورهای اروپایی برای تأمین تقاضا به محموله‌های تازه گاز نیاز بیشتری پیدا می‌کنند.
در چنین شرایطی، اگر عرضه با اختلال مواجه شود یا تقاضا سریع‌تر از انتظار افزایش یابد، فشار صعودی بر قیمت‌ها تشدید خواهد شد.
۳. رقابت اروپا و آسیا برای خرید LNG
اروپا برای تأمین بخشی از نیاز گازی خود به واردات گاز طبیعی مایع وابسته است. هم‌زمانی تقاضای اروپا با نیاز خریداران آسیایی می‌تواند رقابت برای جذب محموله‌های موجود را افزایش دهد.
در نتیجه، هرگونه محدودیت در عرضه LNG خلیج فارس ممکن است این رقابت را شدیدتر کند و هزینه تأمین گاز برای خریداران اروپایی را بالا ببرد.
مقایسه قیمت فعلی با دوره بحران انرژی ۲۰۲۲
افزایش اخیر، قیمت گاز اروپا را به سطوحی نزدیک کرده که از زمان بحران انرژی سال ۲۰۲۲ کمتر مشاهده شده‌اند؛ با این حال، قیمت کنونی هنوز فاصله زیادی با رکورد تاریخی آن دوره دارد.
| شاخص | قیمت یا میزان گزارش‌شده |
|---|---|
| قیمت گاز در معاملات اخیر | ۱۱۰۹.۳ دلار به ازای هر هزار مترمکعب |
| قیمت تسویه روز کاری قبل | ۱۰۸۷.۳ دلار |
| متوسط قیمت گاز در سپتامبر | ۸۹۷.۱ دلار |
| افزایش متوسط قیمت سپتامبر نسبت به اوت | حدود ۲۰ درصد |
| رکورد تاریخی گزارش‌شده در ۷ مارس ۲۰۲۲ | حدود ۳۸۹۲ دلار |
| میزان پرشدگی ذخایر گاز اتحادیه اروپا | حدود ۷۴.۶ درصد |
ارقام بر اساس متن گزارش منبع تنظیم شده‌اند و بازتاب‌دهنده داده‌های اعلام‌شده در همان گزارش هستند.
آیا اروپا دوباره با بحران انرژی روبه‌رو می‌شود؟
عبور قیمت از مرز ۱۱۰۰ دلار به‌تنهایی به معنای تکرار کامل بحران انرژی سال ۲۰۲۲ نیست. با این حال، تداوم قیمت‌های بالا می‌تواند هزینه تأمین انرژی را برای خانوارها و صنایع افزایش دهد و فشار بیشتری بر اقتصاد اروپا وارد کند.
در بحران سال ۲۰۲۲، نگرانی از اختلال در عرضه گاز روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین، نقش مهمی در جهش قیمت‌ها داشت. در شرایط کنونی، نگرانی درباره مسیرهای انتقال LNG، وضعیت ذخایر و رقابت بین خریداران، از عوامل مطرح در تحولات بازار هستند.
نکته مهم دیگر، تداوم قیمت‌های بالا در ماه‌های متوالی است. بر اساس گزارش، چنین دوره‌ای از پایداری قیمت‌های بالا در تاریخ فعالیت هاب‌های گازی اروپا، از سال ۱۹۹۶ تاکنون، سابقه نداشته است.
چشم‌انداز بازار گاز اروپا
مسیر آتی قیمت گاز اروپا به عواملی مانند روند دما، سرعت برداشت از ذخایر، میزان ورود محموله‌های LNG و وضعیت امنیت مسیرهای کشتیرانی بستگی دارد.
اگر تحویل محموله‌ها بدون اختلال ادامه پیدا کند و شرایط تقاضا قابل مدیریت باشد، فشار بر بازار می‌تواند محدودتر شود. در مقابل، تشدید تنش‌ها در تنگه هرمز یا افزایش رقابت برای خرید LNG ممکن است قیمت‌ها را در سطوح بالا نگه دارد یا فشار بیشتری بر بازار وارد کند.
بنابراین، عبور از مرز ۱۱۰۰ دلار را باید نشانه‌ای از حساسیت بالای بازار گاز اروپا به تحولات عرضه و تقاضا دانست؛ هرچند ارزیابی احتمال تکرار بحران سال ۲۰۲۲ به داده‌های بیشتر و بررسی روند بازار در هفته‌های آینده نیاز دارد.
پرسش‌های پرتکرار
۱. قیمت گاز اروپا به چه رقمی رسیده است؟
طبق گزارش، قیمت قراردادهای آتی گاز در شاخص TTF در جریان معاملات روز دوشنبه به ۱۱۰۹.۳ دلار به ازای هر هزار مترمکعب رسید.
۲. چرا عبور قیمت از ۱۱۰۰ دلار اهمیت دارد؟
زیرا قیمت گاز اروپا برای نخستین بار از ۲۱ دسامبر ۲۰۲۲ از این سطح عبور کرده و به بالاترین محدوده خود در حدود چهار سال اخیر رسیده است.
۳. چه عواملی باعث افزایش قیمت گاز اروپا شده‌اند؟
نگرانی درباره اختلال در انتقال LNG از تنگه هرمز، وضعیت ذخایر گاز، عوامل فصلی و رقابت اروپا با خریداران آسیایی از عوامل مطرح در گزارش هستند.
۴. وضعیت ذخایر گاز اتحادیه اروپا چگونه است؟
بر اساس آمار ذکرشده در گزارش، ذخایر گاز اتحادیه اروپا حدود ۷۴.۶ درصد ظرفیت بوده است.
۵. آیا قیمت گاز اروپا به رکورد سال ۲۰۲۲ رسیده است؟
خیر. قیمت اخیر از ۱۱۰۰ دلار عبور کرده، اما همچنان از رکورد تاریخی حدود ۳۸۹۲ دلار در ۷ مارس ۲۰۲۲ پایین‌تر است.
۶. تنگه هرمز چه تأثیری بر بازار گاز اروپا دارد؟
این آبراه یکی از مسیرهای مهم انتقال LNG از کشورهای حاشیه خلیج فارس است. اختلال در عبور کشتی‌ها می‌تواند عرضه محموله‌ها را محدود یا تحویل آن‌ها را به تأخیر بیندازد.
۷. آیا افزایش قیمت گاز به معنای تکرار بحران انرژی سال ۲۰۲۲ است؟
لزوماً خیر. تداوم افزایش قیمت به شرایط عرضه و تقاضا، وضعیت ذخایر، دما و امنیت مسیرهای انتقال انرژی بستگی دارد.
منابع
- اقتصاد معاصر — منبع گزارش ارائه‌شده
- کمیسیون اروپا — اطلاعات و گزارش‌های حوزه انرژی اروپا
- شبکه اپراتورهای انتقال گاز اروپا (ENTSOG) — اطلاعات مربوط به شبکه و زیرساخت انتقال گاز اروپا
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟