چرا مرز ایران و پاکستان بسته شده و چه زمانی باز می‌شود؟ اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد طرف پاکستانی مشکلات فنی و به‌روزرسانی‌های مرزی را علت اختلال معرفی کرده و تهران پیگیر حل موضوع است؛ بااین‌حال، تاریخ مشخصی برای بازگشایی اعلام نشده است. گزارش‌های پاکستان از تعلیق تجارت رسمی در مسیرهای گبد–ریمدان و تفتان–میرجاوه خبر می‌دهند، درحالی‌که تردد مسافری در ریمدان، طبق آخرین گزارش‌های در دسترس، ادامه داشته است. درباره علت محدودیت نیز روایت‌های متفاوتی وجود دارد: وزارت خارجه ایران از مشکلات فنی، منابع پاکستانی از ملاحظات امنیتی و اتاق بازرگانی تهران از الزامات بانکی و فرم الکترونیکی واردات سخن گفته‌اند.
آخرین بررسی: سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶. وضعیت خبر: اختلال تجارت مرزی تأیید شده است؛ زمان دقیق بازگشایی و وضعیت عملیاتی همه مسیرها هنوز نیازمند اطلاعیه تکمیلی است.
مرز ایران و پاکستان چرا بسته شده است؟
به گزارش چارسو اقتصاد، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ درباره توقف فعالیت تجاری در مرز ایران و پاکستان توضیح داد که طرف پاکستانی علت این وضعیت را مشکلات فنی و لزوم به‌روزرسانی برخی فرایندها عنوان کرده است.
بقائی در واکنش به پرسش‌هایی درباره انگیزه احتمالی اسلام‌آباد خواست از قضاوت درباره نیت طرف پاکستانی خودداری شود.
او همچنین روابط ایران و پاکستان را ممتاز توصیف کرد و اعلام کرد تهران از طریق تماس‌های دیپلماتیک موضوع را پیگیری می‌کند و در صورت انجام سفر مقام‌های دو کشور، مسئله مرز نیز در اولویت گفت‌وگوها خواهد بود.
در پاسخ بقائی، وعده حل مشکل مطرح شده است؛ اما تاریخ مشخص، برنامه مرحله‌ای بازگشایی یا تصمیم رسمی مشترک برای ازسرگیری کامل تجارت اعلام نشده است.
منابع: فرارو؛ واکنش بقائی به بسته شدن مرز ایران و پاکستان و اقتصادنیوز به نقل از تسنیم؛ توضیحات وزارت امور خارجه.
مرز ایران و پاکستان کی باز می‌شود؟
تا زمان بررسی این گزارش در ۲۸ مهر ۱۴۰۵، تاریخ مشخص و قابل استنادی برای بازگشایی کامل مسیرهای تجاری اعلام نشده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران از ادامه پیگیری برای حل مسئله خبر داده و مقام‌های محلی پاکستان نیز محدودیت‌ها را موقت توصیف کرده‌اند.
بااین‌حال، موقت بودن تصمیم به معنای تعیین تاریخ قطعی پایان آن نیست. برای تأیید بازگشایی باید اطلاعیه رسمی گمرک، مقام‌های مرزی یا نهادهای مسئول تجارت دو کشور منتشر شود.
از نظر فعالان اقتصادی نیز صرف اعلام حل‌وفصل سیاسی کافی نیست؛ باید پذیرش اظهارنامه‌ها، ترخیص محموله‌ها و تردد واقعی کامیون‌ها در گذرگاه‌های مربوط از سر گرفته شود.
کدام مرزهای ایران و پاکستان بسته شده‌اند؟
روزنامه پاکستانی داون در گزارش ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد پاکستان تجارت رسمی از طریق دو مسیر گبد–ریمدان و تفتان را متوقف کرده است.
ریمدان در استان سیستان و بلوچستان ایران در برابر گذرگاه گبد پاکستان قرار دارد و میرجاوه نیز به گذرگاه تفتان متصل است.
این محدودیت‌ها به جریان تجارت مرزی مربوط می‌شوند و نباید بدون سند به بسته‌شدن تمامی گذرگاه‌های دو کشور یا توقف همه انواع تردد تعمیم داده شوند.
| گذرگاه یا فعالیت | آخرین وضعیت گزارش‌شده | مبنای اطلاعات |
|---|---|---|
| ریمدان ایران – گبد پاکستان | تعلیق فعالیت تجاری گزارش شده است | داون، ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ |
| میرجاوه ایران – تفتان پاکستان | اختلال و محدودیت تجارت رسمی گزارش شده است | داون، ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ |
| تردد مسافری در ریمدان | طبق گزارش قبلی، ادامه داشته است | اظهارات مسئول ترانزیت ایران به نقل از رسانه‌ها |
| صادرات ایران به پاکستان | اختلال جدی؛ درباره وضعیت دقیق دو روایت متفاوت منتشر شده است | وزارت خارجه ایران و اتاق بازرگانی تهران |
| واردات ایران از پاکستان | اتاق تهران از امکان ادامه واردات خبر داده؛ منابع پاکستانی از توقف تجارت در مسیرهای اصلی گفته‌اند | مهر و داون |
| بازگشایی کامل تجارت | تاریخ قطعی اعلام نشده است | آخرین مواضع بررسی‌شده تا ۲۸ مهر |
منابع: داون؛ تعلیق مسیرهای تجاری ایران و پاکستان و مهر؛ توضیحات اتاق بازرگانی تهران.
علت بسته شدن مرز ایران و پاکستان چیست؟ سه روایت متفاوت
تفاوت اصلی گزارش‌های منتشرشده به علت توقف تجارت و نحوه اجرای محدودیت بازمی‌گردد. هر یک از منابع، جنبه متفاوتی از مسئله را مطرح کرده‌اند.
روایت اول؛ وزارت خارجه ایران از مشکلات فنی می‌گوید
اسماعیل بقائی اعلام کرده است طرف پاکستانی وجود مسائل فنی و به‌روزرسانی‌های لازم را به تهران اطلاع داده و مقام‌های دو کشور برای رفع مشکل در تماس هستند.
این توضیح نشان‌دهنده علت اعلام‌شده به وزارت خارجه ایران است، اما جزئیات فنی، نوع سامانه درگیر و زمان تکمیل اصلاحات به‌طور عمومی مشخص نشده است.
روایت دوم؛ مقام‌های پاکستانی از مسائل امنیتی و مقابله با قاچاق سخن می‌گویند
روزنامه داون گزارش داده وزارت بازرگانی پاکستان در ۱۷ اکتبر، دستور قبلی مرتبط با تجارت مرزی را لغو کرد. در متن یادداشت مورد اشاره داون، علت مشخصی برای این اقدام درج نشده بود.
در مقابل، شاهد ریند، مشاور رسانه‌ای سروزیر بلوچستان پاکستان، هدف محدودیت موقت را رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی، مقابله با قاچاق و بهبود مدیریت مرزی توصیف کرده است.
روایت سوم؛ اتاق تهران از مشکل فرم الکترونیکی و تحریم بانکی خبر می‌دهد
پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، در گفت‌وگو با مهر گفت واردکنندگان پاکستانی برای ورود کالا از ایران به ارائه فرم الکترونیکی واردات به شبکه بانکی خود نیاز دارند.
او توضیح داد محدودیت‌های بانکی مربوط به ایران، انجام این فرایند را دشوار کرده و می‌تواند صادرات ایران به پاکستان را عملاً متوقف کند.
سنندجی همچنین گفت نامه‌ای که درباره تعطیلی یکی از گذرگاه‌های مرزی منتشر شده، جعلی بوده است. این اظهارنظر لزوماً به معنای جعلی بودن یادداشت وزارت بازرگانی پاکستان نیست که داون درباره آن گزارش داده است؛ این دو سند نباید بدون بررسی اصل مدارک یکسان فرض شوند.
در نتیجه، هنوز نمی‌توان با استناد به اطلاعات موجود اعلام کرد که تنها یک علت مشخص، تمامی محدودیت‌های تجاری را ایجاد کرده است. ممکن است ملاحظات بانکی، اداری و امنیتی در بخش‌های متفاوت فرایند تجارت نقش داشته باشند؛ اما میزان اثر هر عامل روشن نیست.
آیا صادرات ایران به پاکستان قطع شده یا ادامه دارد؟
یکی از ابهام‌های اصلی خبر، تفاوت اظهارات وزارت امور خارجه با توضیحات اتاق بازرگانی تهران است.
بقائی در نشست ۲۸ مهر گفت از سمت ایران صادرات ادامه دارد و قطع جریان از طرف پاکستانی رخ داده است.
در مقابل، سنندجی در گزارش ۲۵ مهر مهر توضیح داد که الزام ثبت اطلاعات واردات در سامانه بانکی پاکستان، به دلیل محدودیت‌های بانکی، صادرات ایران به این کشور را با مشکل مواجه کرده و در صورت تداوم وضعیت، عملاً متوقف خواهد کرد.
این دو روایت ممکن است درباره مراحل متفاوت عملیات صحبت کنند؛ برای مثال، اجازه خروج کالا از سمت ایران با امکان پذیرش، ثبت واردات یا ترخیص آن در طرف پاکستان یک موضوع واحد نیست.
بااین‌حال، بدون انتشار آمار به‌روز گمرک از تعداد کامیون‌های خروجی، ورودی و ترخیص‌شده، نمی‌توان میزان واقعی توقف یا ادامه تجارت را تعیین کرد.
آیا تردد مسافران از مرز ریمدان و میرجاوه ادامه دارد؟
در گزارش رسانه‌های ایرانی و پاکستانی درباره محدودیت‌های اخیر، به ادامه تردد مسافری از گذرگاه ریمدان–گبد اشاره شده است.
این وضعیت به معنی تأیید باز بودن تمام مسیرهای مسافری یا امکان عبور در تمامی ساعت‌ها نیست.
مسافران، رانندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل باید پیش از مراجعه حضوری، آخرین اطلاعیه‌های مرزبانی، گمرک و دستگاه‌های مسئول دو کشور را بررسی کنند.
تفاوت میان فعالیت تجاری و تردد مسافری مهم است؛ زیرا ممکن است عبور افراد مجاز باشد، اما پذیرش محموله‌های تجاری یا تشریفات گمرکی با محدودیت مواجه شود.
کامیون‌های حامل گاز مایع، برنج و میوه پشت مرز مانده‌اند؟
روزنامه داون گزارش داده صدها خودروی باری حامل گاز مایع، برنج، میوه تازه و برخی کالاهای ضروری در دو سوی مرز گرفتار محدودیت شده‌اند.
این رسانه همچنین از نگرانی فعالان تجاری پاکستان درباره اختلال در تأمین گاز مایع و زیان ناشی از توقف محموله‌ها خبر داده است.
بااین‌حال، تعداد دقیق کامیون‌های متوقف‌شده، ارزش کالاهای معطل‌مانده و میزان خسارت نهایی در اطلاعات بررسی‌شده به‌صورت یک آمار رسمی مشترک تأیید نشده است.
به همین دلیل، نمی‌توان صرفاً از خبر توقف کامیون‌ها نتیجه گرفت که کمبود گسترده گاز مایع یا افزایش قطعی قیمت برنج در ایران و پاکستان رخ داده است.
چارسو اقتصاد پیش‌تر در گزارش پایان رسوب کالا در مرز؛ بخشنامه ۳۰ تبصره‌ای گمرک چگونه هزینه تولید را کاهش می‌دهد؟ به نقش تشریفات گمرکی و توقف کالا در هزینه تجارت پرداخته است.
بسته شدن مرز ایران و پاکستان چه تأثیری بر تجارت دو کشور دارد؟
ایران و پاکستان از مسیرهای زمینی سیستان و بلوچستان بخشی از تجارت کالا و فرآورده‌های انرژی را انجام می‌دهند.
بر اساس آمار منتشرشده از سازمان توسعه تجارت در روزنامه ایران، ارزش تجارت دو کشور در سال ۱۴۰۳ حدود ۳ میلیارد و ۱۲۹ میلیون دلار بوده است؛ از این مقدار، حدود ۲ میلیارد و ۴۲۳ میلیون دلار صادرات ایران و ۷۰۶ میلیون دلار واردات از پاکستان گزارش شده است.
این ارقام مربوط به یک دوره آماری گذشته‌اند و نباید به‌عنوان ارزش تجارت در مهر ۱۴۰۵ یا میزان خسارت توقف اخیر معرفی شوند.
تهران و اسلام‌آباد همچنین هدف توسعه تجارت دوجانبه تا ۱۰ میلیارد دلار را مطرح کرده‌اند. این عدد هدف سیاستی است، نه تجارت تحقق‌یافته.
برای بررسی روند تاریخی و ترکیب کالاهای مبادله‌شده، گزارش اختصاصی رابطه تجاری ایران و پاکستان؛ آمار تجارت، صادرات غیرنفتی و بازارچه‌های مرزی در چارسو اقتصاد منتشر شده است.
منابع: روزنامه ایران؛ آمار تجارت ایران و پاکستان و مهر؛ هدف تجارت ۱۰ میلیارد دلاری.
جدول تجارت ایران و پاکستان؛ آخرین ارقام تاریخی قابل استناد
| شاخص | رقم گزارش‌شده | دوره آماری |
|---|---|---|
| مجموع تجارت دو کشور | ۳ میلیارد و ۱۲۹ میلیون دلار | سال ۱۴۰۳ |
| صادرات ایران به پاکستان | ۲ میلیارد و ۴۲۳ میلیون دلار | سال ۱۴۰۳ |
| واردات ایران از پاکستان | ۷۰۶ میلیون دلار | سال ۱۴۰۳ |
| تجارت گزارش‌شده سه‌ماهه ابتدایی | ۵۹۴ میلیون دلار | بهار ۱۴۰۴ |
| هدف تجارت دوجانبه | ۱۰ میلیارد دلار | هدف اعلام‌شده؛ نه عملکرد محقق‌شده |
منابع: روزنامه ایران، آمار سازمان توسعه تجارت و خبرگزاری مهر.
توقف تجارت مرزی چه اثری بر سیستان و بلوچستان دارد؟
محدودیت در تردد کامیون‌های تجاری می‌تواند مستقیماً بر رانندگان، شرکت‌های حمل‌ونقل، فعالان بازارچه‌های مرزی، صادرکنندگان و واردکنندگان اثر بگذارد.
اگر توقف ادامه پیدا کند، احتمال افزایش هزینه توقف خودرو، انبارداری، تأخیر در تحویل کالا و آسیب به محموله‌های فسادپذیر وجود دارد.
همچنین شرکت‌هایی که برای تأمین مواد اولیه یا تحویل سفارش به مسیرهای زمینی وابسته‌اند، ممکن است با هزینه‌های اضافی یا اختلال در برنامه‌ریزی مواجه شوند.
بااین‌حال، برآورد خسارت اقتصادی نیازمند اطلاعاتی درباره مدت توقف، تعداد خودروها، ارزش محموله‌ها و مسیرهای جایگزین است؛ داده‌هایی که هنوز برای حادثه اخیر به‌صورت کامل در دسترس نیستند.
چارسو اقتصاد در گزارش صادرات ایران به پاکستان در جنگ ۴۵ درصد رشد کرد نیز به اهمیت این بازار برای صادرات ایران پرداخته است. عدد این گزارش مربوط به دوره تاریخی خودش است و نباید به‌عنوان نرخ رشد تجارت در زمان توقف اخیر استفاده شود.
آیا بسته شدن مرز پاکستان با تحولات امنیتی شرق ایران ارتباط دارد؟
مقام محلی بلوچستان پاکستان در توضیح محدودیت‌های اخیر به مسائل امنیتی و مقابله با قاچاق اشاره کرده است.
اما اطلاعات موجود برای اثبات ارتباط مستقیم تصمیم تجاری پاکستان با یک حادثه امنیتی مشخص در خاک ایران کافی نیست.
به همین دلیل، اخبار حوادث شرق کشور باید جدا از تصمیم‌های اداری و تجاری پاکستان بررسی شوند؛ مگر آنکه نهاد مسئول رابطه آنها را به‌صورت مشخص تأیید کند.
گزارش‌های مرتبط چارسو اقتصاد شامل درگیری در خاش در ۲۷ مهر؛ چه چیزی تأیید شده است؟ و چرا مرزهای شرقی برای اقتصاد ایران اهمیت دارند؟ هستند.
برای بازگشایی تجارت ایران و پاکستان چه اقداماتی باید انجام شود؟
بر اساس روایت‌های منتشرشده، بازگشت کامل تجارت نیازمند روشن شدن سه مسئله است.
تعیین تکلیف محدودیت تجاری طرف پاکستانی
وزارت بازرگانی و نهادهای مرزی پاکستان باید وضعیت دستور اعمال محدودیت و شرایط ازسرگیری پذیرش محموله‌ها را روشن کنند.
رفع مشکلات ثبت و تسویه واردات
اگر الزام فرم الکترونیکی و محدودیت بانکی واقعاً یکی از موانع اصلی باشد، باید سازوکار قانونی و قابل اجرای ثبت سفارش و تسویه معاملات مشخص شود.
اعلام وضعیت واقعی گمرک‌ها و کامیون‌ها
اطلاعیه رسمی باید روشن کند پذیرش کالا از کدام گذرگاه‌ها، برای چه اقلامی و از چه زمانی برقرار است. گزارش تعداد کامیون‌های عبوری و محموله‌های ترخیص‌شده می‌تواند پایان عملی اختلال را نشان دهد.
این موارد جمع‌بندی تحلیلی چارسو اقتصاد از موانع گزارش‌شده هستند و نباید به‌عنوان توافق رسمی جدید دو دولت معرفی شوند.
سؤالات پرتکرار درباره بسته شدن مرز ایران و پاکستان
چرا مرز ایران و پاکستان بسته شده است؟
وزارت خارجه ایران از مشکلات فنی اعلام‌شده توسط پاکستان خبر داده است. مقام‌های محلی پاکستان مسائل امنیتی و مقابله با قاچاق را مطرح کرده‌اند و اتاق تهران از موانع بانکی و فرم الکترونیکی واردات سخن گفته است.
مرز ایران و پاکستان کی باز می‌شود؟
تا ۲۸ مهر ۱۴۰۵، تاریخ قطعی بازگشایی تجارت در گذرگاه‌های محدودشده اعلام نشده است. وزارت خارجه ایران می‌گوید موضوع از طریق گفت‌وگو پیگیری می‌شود.
آیا مرز میرجاوه و تفتان بسته است؟
گزارش ۱۸ اکتبر داون از توقف یا اختلال تجارت رسمی در مسیر تفتان خبر داده است. وضعیت دقیق تردد مسافر و محموله‌های خاص باید با اطلاعیه جدید مقام‌های مرزی بررسی شود.
آیا مرز ریمدان و گبد باز است؟
فعالیت تجاری این مسیر با محدودیت گزارش شده، اما تردد مسافری طبق گزارش قبلی ادامه داشته است. بازگشایی کامل تجارت هنوز تأیید نشده است.
آیا مسافران می‌توانند از مرز پاکستان عبور کنند؟
ادامه تردد مسافری در ریمدان گزارش شده است، اما برای سفر باید وضعیت عملیاتی همان روز و همان گذرگاه از مراجع مرزی بررسی شود.
آیا صادرات ایران به پاکستان متوقف شده است؟
تجارت با اختلال جدی روبه‌رو است؛ اما وزارت خارجه ایران و اتاق بازرگانی تهران درباره مرحله و وضعیت دقیق توقف، توضیحات متفاوتی ارائه کرده‌اند.
آیا واردات برنج پاکستانی متوقف شده است؟
منابع پاکستانی از معطل ماندن محموله‌های برنج خبر داده‌اند، اما اتاق تهران از امکان ادامه واردات سخن گفته است. میزان توقف واقعی همه مسیرهای واردات هنوز با آمار گمرکی نهایی مشخص نشده است.
آیا بسته شدن مرز باعث گرانی برنج می‌شود؟
تداوم اختلال می‌تواند بر هزینه و زمان تأمین اثر بگذارد، اما برای اعلام افزایش قطعی قیمت برنج باید داده‌های عرضه، موجودی و بازار مصرف بررسی شود.
حجم تجارت ایران و پاکستان چقدر است؟
بر اساس آمار منتشرشده از سال ۱۴۰۳، مجموع تجارت دو کشور حدود ۳ میلیارد و ۱۲۹ میلیون دلار بوده است. این رقم مربوط به همان سال است و نه ارزش تجارت جاری.
آیا بقائی تاریخ بازگشایی مرز را اعلام کرده است؟
خیر. سخنگوی وزارت خارجه وعده پیگیری و حل مشکل داده، اما روز مشخصی برای ازسرگیری کامل تجارت اعلام نکرده است.
جمع‌بندی؛ آخرین وضعیت مرز ایران و پاکستان چیست؟
گزارش‌های منتشرشده تا سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهند تجارت رسمی در مسیرهای مهم ایران و پاکستان با اختلال و محدودیت روبه‌رو شده است.
اسماعیل بقائی علت اعلام‌شده از سوی پاکستان را مسائل فنی دانسته و از پیگیری دیپلماتیک برای رفع مشکل خبر داده است. در مقابل، منابع پاکستانی بر ملاحظات امنیتی تأکید دارند و اتاق بازرگانی تهران نیز مشکلات ثبت واردات و محدودیت‌های بانکی را مطرح کرده است.
در این میان، توقف تجارت با بسته بودن کامل تمام مسیرهای مسافری یکسان نیست و گزارش‌هایی از ادامه تردد مسافر در ریمدان وجود دارد.
نتیجه اصلی: هنوز تاریخ قطعی بازگشایی اعلام نشده است. برای تأیید رفع مشکل باید علاوه بر مواضع سیاسی، ازسرگیری واقعی پذیرش و ترخیص محموله‌ها در گذرگاه‌های ریمدان–گبد و میرجاوه–تفتان مشخص شود.
منابع و استنادات خبر
فرارو؛ سخنان اسماعیل بقائی در ۲۸ مهر ۱۴۰۵
موضع وزارت خارجه درباره مشکلات فنی و پیگیری رفع اختلال:
مطالعه گزارش فرارو.اقتصادنیوز به نقل از تسنیم؛ واکنش وزارت خارجه
توضیح بقائی درباره روابط دو کشور و وضعیت صادرات:
مطالعه گزارش اقتصادنیوز.روزنامه داون پاکستان؛ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶
تعلیق مسیرهای تجاری، موضع مقام‌های محلی و گزارش کامیون‌های متوقف‌شده:
گزارش داون.خبرگزاری مهر؛ موضع اتاق بازرگانی تهران در ۲۵ مهر
توضیح درباره فرم الکترونیکی واردات، موانع بانکی و وضعیت صادرات و واردات:
مطالعه گزارش مهر.روزنامه ایران؛ آمار تجارت دو کشور
ارزش صادرات، واردات و تجارت ایران و پاکستان در دوره آماری گزارش‌شده:
مطالعه گزارش آماری.خبرگزاری مهر؛ هدف تجارت دوجانبه
گزارش هدف‌گذاری تجارت ۱۰ میلیارد دلاری ایران و پاکستان:
مطالعه گزارش مهر.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟