نگرانی بانک‌های مرکزی دنیا از بدهی ۳۴ تریلیون‌دلاری آمریکا

بازارهای مالی جهان در هفته‌های اخیر با یک سیگنال مهم مواجه شده‌اند. بازدهی اوراق قرضه دولتی در اقتصادهای بزرگ جهان به بالاترین سطوح چند سال اخیر رسیده و همزمان تقاضای بانک‌های مرکزی برای خرید طلا نیز افزایش یافته است.

این هم‌زمانی، نشانه‌ای از تغییر نگرش سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران پولی نسبت به آینده اقتصاد جهانی محسوب می‌شود.

افزایش تنش‌های ژئوپلیتیک، رشد قیمت انرژی، تداوم تورم و نگرانی از پایداری بدهی دولت آمریکا، شرایطی را رقم زده که در آن رقابت میان «اوراق خزانه‌داری آمریکا» و «طلا» وارد مرحله جدیدی شده است. هرچند اوراق دولتی اکنون بازدهی قابل‌توجهی ارائه می‌دهند، اما آمارها نشان می‌دهد بسیاری از بانک‌های مرکزی همچنان طلا را به‌عنوان پناهگاه امن ترجیح می‌دهند.

چرا بازارها به طلا پناه برده‌اند؟

افزایش بازدهی اوراق قرضه معمولاً به زیان بازار طلا تمام می‌شود؛ زیرا سرمایه‌گذاران می‌توانند بدون پذیرش ریسک بالا، بازدهی مناسبی از اوراق دولتی دریافت کنند.

با این حال، داده‌های جدید نشان می‌دهد این بار شرایط متفاوت است. نگرانی از سطح بی‌سابقه بدهی دولت آمریکا، تضعیف جایگاه دلار در ذخایر ارزی و افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک باعث شده بانک‌های مرکزی جهان برخلاف الگوهای سنتی، همچنان به خرید طلا ادامه دهند. این روند می‌تواند پیامدهای مهمی برای بازارهای مالی، ارزهای بین‌المللی و سیاست‌های پولی جهان در سال‌های آینده داشته باشد.

۱. اوراق خزانه آمریکا به بالاترین بازدهی ۱۷ سال اخیر رسیده است: بازدهی اوراق ۱۰ ساله آمریکا به محدوده ۴.۴۹ درصد رسیده و اوراق ۳۰ ساله نیز از مرز ۵ درصد عبور کرده است. این بالاترین سطح از سال ۲۰۰۷ محسوب می‌شود. افزایش بازدهی نشان می‌دهد بازارها فعلاً امید چندانی به کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو ندارند و سناریوی «نرخ بهره بالا برای مدت طولانی‌تر» را محتمل می‌دانند.

۲. تورم انرژی دوباره سیاست‌های انقباضی را تقویت کرده است: تنش‌های ژئوپلیتیک و اختلال در مسیرهای انرژی، هزینه تولید و حمل‌ونقل را در بسیاری از کشورها افزایش داده است. نتیجه این روند، بازگشت فشارهای تورمی به اقتصادهای بزرگ بوده است. تورم ۳.۸ درصدی آمریکا همچنان بالاتر از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو قرار دارد و همین موضوع احتمال افزایش مجدد نرخ بهره را تقویت کرده است.

۳. بدهی ۳۴ تریلیون دلاری آمریکا به یک ریسک جهانی تبدیل شده است: حجم بدهی دولت آمریکا اکنون از ۳۴ تریلیون دلار عبور کرده است؛ رقمی که معادل بیش از ۱۲۰ درصد تولید ناخالص داخلی این کشور برآورد می‌شود. افزایش هزینه بهره این بدهی‌ها، نگرانی‌های جدی درباره پایداری مالی دولت آمریکا ایجاد کرده و بخشی از سرمایه‌گذاران نهادی را به سمت دارایی‌های جایگزین سوق داده است.

۴. بانک‌های مرکزی خرید طلا را متوقف نکرده‌اند: برخلاف افزایش بازدهی اوراق قرضه، بانک‌های مرکزی جهان در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ حدود ۲۴۴ تن طلا خریداری کرده‌اند که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۶ تن افزایش نشان می‌دهد. این روند بیانگر آن است که طلا همچنان جایگاه خود را به‌عنوان ابزار پوشش ریسک در ذخایر ارزی حفظ کرده است.

۵. چین در حال بازآرایی ذخایر ارزی خود است: یکی از مهم‌ترین تحولات بازار جهانی، کاهش تدریجی وابستگی برخی کشورها به اوراق خزانه آمریکاست. چین طی ماه‌های اخیر حدود ۲۷.۳ میلیارد دلار از دارایی‌های اوراق خزانه خود را کاهش داده و همزمان بر ذخایر طلای خود افزوده است. این اقدام می‌تواند نشانه‌ای از آغاز تغییر ساختار ذخایر ارزی قدرت‌های اقتصادی باشد.

آیا عصر طلایی بانک‌های مرکزی آغاز شده است؟

تحولات اخیر نشان می‌دهد اقتصاد جهانی وارد دوره‌ای شده که در آن صرفاً بازدهی بالاتر، تعیین‌کننده جریان سرمایه نیست. اگرچه اوراق خزانه آمریکا اکنون سودی در محدوده ۴.۵ تا ۵ درصد ارائه می‌کنند، اما نگرانی نسبت به بدهی فزاینده دولت آمریکا، ریسک‌های ژئوپلیتیک و آینده دلار موجب شده طلا همچنان جذابیت خود را حفظ کند.

در صورتی که روند خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی ادامه یابد و سیاست تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی شدت بگیرد، احتمال افزایش سهم طلا در نظام مالی بین‌المللی وجود خواهد داشت. در مقابل، تداوم رشد بدهی آمریکا و حفظ نرخ‌های بهره بالا می‌تواند فشار مضاعفی بر بازار اوراق وارد کند. به همین دلیل، رقابت میان طلا و اوراق خزانه‌داری در سال ۲۰۲۶ به یکی از مهم‌ترین نبردهای اقتصاد جهانی تبدیل شده است.