آیا قطار اکو دوباره اقتصاد منطقه را متصل می‌کند؟

هم‌زمان با افزایش اهمیت کریدورهای ترانزیتی در اقتصاد منطقه، ایران و پاکستان مذاکرات تازه‌ای را برای توسعه همکاری‌های ریلی آغاز کرده‌اند.

در دیدار مشترک سفیر ایران در اسلام‌آباد و وزیر راه‌آهن پاکستان، توسعه مسیرهای ریلی و ارتقای زیرساخت‌های حمل‌ونقل به‌عنوان محور اصلی همکاری‌های اقتصادی دو کشور مورد بررسی قرار گرفت.

در این نشست، پروژه‌هایی همچون توسعه خط ریلی تفتان ـ زاهدان، نوسازی مسیر کویته ـ تفتان و فعال‌سازی مجدد قطار اکو در مسیر اسلام‌آباد ـ تهران ـ استانبول مورد توجه قرار گرفت؛ پروژه‌هایی که می‌توانند جایگاه ایران و پاکستان را در زنجیره ترانزیت منطقه‌ای تقویت کنند. کارشناسان معتقدند توسعه این کریدورها می‌تواند هزینه حمل کالا میان آسیای جنوبی، خاورمیانه و اروپا را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد.

کریدور ریلی ایران و پاکستان چه اهمیتی دارد؟

در سال‌های اخیر، رقابت بر سر کریدورهای ترانزیتی به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های قدرت اقتصادی در منطقه تبدیل شده است. کشورهایی که بتوانند مسیرهای سریع‌تر، ارزان‌تر و امن‌تری برای انتقال کالا فراهم کنند، سهم بیشتری از تجارت بین‌المللی و درآمدهای ترانزیتی را به دست خواهند آورد.

در این میان، موقعیت جغرافیایی ایران ظرفیت کم‌نظیری برای تبدیل شدن به پل ارتباطی شرق و غرب ایجاد کرده. ظرفیتی که توسعه شبکه ریلی منطقه‌ای می‌تواند آن را به مزیت اقتصادی پایدار تبدیل کند.

احیای مسیر ریلی اکو و توسعه همکاری‌های حمل‌ونقلی میان ایران و پاکستان را می‌توان بخشی از تلاش برای بازتعریف جایگاه ترانزیتی کشور در معادلات منطقه‌ای دانست. اتصال ریلی میان آسیای جنوبی، ایران، ترکیه و اروپا، علاوه بر کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و افزایش سرعت تبادل کالا، می‌تواند زمینه‌ساز رشد تجارت منطقه‌ای، جذب سرمایه‌گذاری و افزایش درآمدهای ارزی شود.

با این حال، موفقیت این پروژه‌ها در گرو توسعه زیرساخت‌ها، ارتقای امنیت مسیرهای ترانزیتی و رقابت‌پذیری در برابر کریدورهای نوظهور منطقه خواهد بود.

افزایش سهم ترانزیت منطقه‌ای: فعال‌سازی کامل مسیر ریلی اکو می‌تواند ایران را به حلقه کلیدی اتصال شرق به غرب تبدیل کند. این مسیر ظرفیت انتقال کالا میان پاکستان، ترکیه و کشورهای اروپایی را در زمان کوتاه‌تر نسبت به مسیرهای دریایی فراهم می‌کند.

کاهش هزینه حمل‌ونقل کالا: حمل‌ونقل ریلی در بسیاری از مسیرهای منطقه‌ای تا ۳۰ درصد ارزان‌تر از حمل جاده‌ای برآورد می‌شود. توسعه خطوط ریلی مشترک می‌تواند هزینه تجارت دوجانبه و صادرات منطقه‌ای را کاهش دهد.

تقویت تجارت ایران و پاکستان: حجم تجارت دو کشور هنوز با ظرفیت واقعی فاصله زیادی دارد. بهبود زیرساخت‌های ریلی و تسهیل لجستیک می‌تواند مبادلات تجاری را در حوزه انرژی، مواد غذایی و کالاهای صنعتی افزایش دهد.

اهمیت امنیت در کریدورهای ترانزیتی: دو طرف بر ارتقای امنیت خطوط ریلی تأکید کردند؛ موضوعی که برای جذب سرمایه‌گذاری و استمرار حمل‌ونقل بین‌المللی حیاتی است. هرگونه اختلال امنیتی می‌تواند هزینه بیمه و ترانزیت کالا را افزایش دهد.

رقابت با مسیرهای ترانزیتی منطقه: با توسعه کریدورهای جدید در آسیای مرکزی و خلیج فارس، ایران و پاکستان تلاش دارند سهم خود را در بازار ترانزیت حفظ کنند. احیای قطار اکو می‌تواند بخشی از این مزیت رقابتی را بازگرداند.

آیا مسیر ریلی اکو احیا می‌شود؟

در صورت سرمایه‌گذاری مؤثر در زیرساخت‌های ریلی و هماهنگی سیاسی میان کشورهای عضو، کریدور اکو می‌تواند به یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجاری منطقه تبدیل شود. با این حال، موفقیت این پروژه به تأمین امنیت پایدار، نوسازی خطوط فرسوده و تسهیل فرآیندهای گمرکی وابسته است؛ عواملی که می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده تجارت منطقه‌ای ایران داشته باشند.