طرح نشاندار کردن مالیاتها در سومین سال اجرای خود با افزایش مشارکت صاحبان مشاغل و تأمین منابع مالی پروژههای عمومی همراه شده است. بر اساس آمار اعلامشده، تعداد مؤدیانی که محل هزینهکرد مالیات خود را انتخاب کردهاند، تا ۲۶ آبان به ۴۳۰ هزار نفر رسیده است؛ در حالی که این تعداد در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۰۱ هزار نفر بود.
داود خدابنده، مدیرکل دفتر روابطعمومی و فرهنگسازی مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور، با تشریح آخرین وضعیت این طرح اعلام کرد که تاکنون ۲۱ هزار میلیارد تومان از مجموع بیش از ۲۸ هزار میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز پروژههای سال جاری از طریق مشارکت مؤدیان تأمین شده است.
این طرح به صاحبان مشاغل مشمول اجازه میدهد هنگام تعیین و پرداخت مالیات از طریق فرم تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم، پروژه موردنظر خود را از میان طرحهای معرفیشده انتخاب کنند.
اهمیت این سازوکار در آن است که ارتباط میان پرداخت مالیات و تأمین مالی خدمات عمومی را برای مؤدیان ملموستر میکند و امکان مشارکت مستقیمتر آنان را در اولویتبندی تخصیص منابع فراهم میسازد.
بروز رسانی 27 آبان: مشارکت در طرح نشاندار کردن مالیاتها با رشد ۴۲ درصدی به ۴۳۰ هزار مؤدی رسید. تاکنون ۲۱ هزار میلیارد تومان برای پروژههای عمومی تأمین اعتبار شده و ۱۶۵۰ پروژه نیز تمام اعتبار مورد نیاز خود را دریافت کردهاند.
مشارکت در طرح نشاندار کردن مالیاتها چقدر رشد کرده است؟
طبق اعلام سازمان امور مالیاتی، تعداد مشارکتکنندگان از ۳۰۱ هزار نفر در سال ۱۴۰۴ به ۴۳۰ هزار نفر تا ۲۶ آبان سال جاری رسیده است. این تغییر به معنای افزایش ۱۲۹ هزار نفری مشارکت و رشد حدود ۴۲.۹ درصدی بر اساس ارقام اعلامشده است.
افزایش مشارکت نشان میدهد امکان انتخاب محل هزینهکرد مالیات مورد استقبال بیشتری قرار گرفته است. البته برای سنجش میزان فراگیری طرح در کل جامعه مالیاتی، آمار مؤدیان واجد شرایط نیز باید بررسی شود.
چه میزان از اعتبار پروژهها تأمین شده است؟
برای سال ۱۴۰۵، تعداد ۲ هزار و ۸۳ پروژه با اعتبار بیش از ۲۸ هزار میلیارد تومان در طرح نشاندار کردن مالیاتها پیشبینی شده است. طبق اظهارات خدابنده، تا ۲۶ آبان ۲۱ همت از اعتبار مورد نیاز این پروژهها تأمین شده است؛ رقمی معادل حدود ۷۵ درصد از مبنای ۲۸ همت.
همچنین تأمین اعتبار یکهزار و ۶۵۰ پروژه بهصورت کامل انجام شده است. این تعداد معادل حدود ۷۹.۲ درصد کل پروژههای معرفیشده است.
| شاخص | وضعیت تا ۲۶ آبان |
| پروژههای معرفیشده | ۲٬۰۸۳ پروژه |
| اعتبار پیشبینیشده | بیش از ۲۸ همت |
| اعتبار تأمینشده | ۲۱ همت |
| نسبت اعتبار تأمینشده به مبنای ۲۸ همت | حدود ۷۵٪ |
| پروژههای دارای تأمین اعتبار کامل | ۱٬۶۵۰ پروژه |
| سهم پروژههای دارای تأمین اعتبار کامل | ۷۹.۲% |
نکته مهم آن است که تأمین مالی کامل پروژهها با تکمیل عملیات اجرایی آنها تفاوت دارد. آمار ۱۶۵۰ پروژه به معنای تأمین ۱۰۰ درصد اعتبار مورد نیاز است و بهتنهایی بهرهبرداری از تمام این پروژهها را تأیید نمیکند.
کدام بخشها بیشترین سهم را از طرح مالیاتی دارند؟
بر اساس آمار اعلامشده، پروژههای امسال در هشت حوزه خدماتی و زیرساختی تعریف شدهاند. آموزش با ۹۰۹ پروژه، بیشترین تعداد طرحهای معرفیشده را به خود اختصاص داده است. پس از آن، آبرسانی و حفاظت از محیط زیست، سلامت و زیرساختهای حملونقل و شهری قرار دارند.
آموزش با حدود ۴۳.۶ درصد از کل پروژهها، بیشترین سهم تعدادی را دارد. آبرسانی و حفاظت از محیط زیست نیز حدود ۱۶.۶ درصد پروژهها را شامل میشود. این ترکیب نشان میدهد بخش قابلتوجهی از پروژههای معرفیشده به خدمات عمومی و زیرساختهای مورد نیاز خانوارها اختصاص دارد.
چرا سیستان و بلوچستان و تهران در اجرای طرح اهمیت دارند؟
یکی از نتایج اعلامشده طرح، تأمین کامل اعتبار پروژههای معرفیشده در دو استان است. خدابنده اعلام کرده است که تا ۲۶ آبان، اعتبار تمام ۲۳۶ پروژه استان سیستان و بلوچستان و همچنین ۴۴ پروژه استان تهران از طریق مشارکت مؤدیان بهصورت کامل تأمین شده است.
| سیستان و بلوچستان | تهران |
| ۲۳۶ پروژه | ۴۴ پروژه |
تأمین اعتبار پروژههای سیستان و بلوچستان، بهویژه در حوزه مدرسهسازی، از منظر توسعه منطقهای اهمیت دارد. این استان با نیازهای زیرساختی در بخش آموزش و خدمات عمومی روبهروست و تأمین منابع مالی پروژهها میتواند یکی از موانع اجرای آنها را کاهش دهد.
با این حال، اثر نهایی این منابع بر کیفیت خدمات عمومی پس از تکمیل عملیات اجرایی و بهرهبرداری از پروژهها قابل ارزیابی خواهد بود.
نشاندار کردن مالیاتها چه تأثیری بر شفافیت بودجه دارد؟
در نظام مالیاتی، یکی از مسائل مهم، آگاهی شهروندان از نحوه استفاده دولت از منابع عمومی است. طرح نشاندار کردن مالیاتها با ایجاد امکان انتخاب پروژه، رابطه میان مالیات پرداختی و محل تخصیص آن را روشنتر میکند.
این سازوکار میتواند سه اثر اقتصادی مهم داشته باشد: افزایش مشارکت مؤدیان در اولویتبندی پروژهها، تقویت پاسخگویی درباره تخصیص منابع و فراهمکردن زمینه نظارت عمومی بر پیشرفت طرحها. همچنین امکان انتخاب پروژه در استانها و بخشهای مختلف، توجه مؤدیان را به نیازهای زیرساختی مناطق کشور جلب میکند.
با این وجود، شفافیت کامل زمانی تحقق پیدا میکند که اطلاعات مربوط به مبلغ تأمینشده، پیشرفت اجرایی، دستگاه مسئول و زمان بهرهبرداری پروژهها نیز در دسترس عموم قرار گیرد.
آیا این طرح به افزایش درآمد مالیاتی دولت منجر میشود؟
هدف مستقیم نشاندار کردن مالیاتها، افزایش نرخ مالیات یا ایجاد بدهی مالیاتی جدید نیست؛ بلکه فراهمکردن امکان انتخاب محل تخصیص مالیات در چارچوب ضوابط طرح است.
بنابراین، ۲۱ همت اعتبار تأمینشده را نباید لزوما درآمد مالیاتی جدید و مازاد بر مالیاتهای قانونی دانست. با این حال، افزایش مشارکت مؤدیان و روشنتر شدن محل مصرف مالیات میتواند به تقویت فرهنگ مالیاتی و بهبود رابطه میان مؤدی و نظام مالیاتی کمک کند.
از منظر بودجه عمومی، مزیت این سازوکار در هدایت منابع موجود به پروژههای مشخص و افزایش امکان ارزیابی نحوه تخصیص آنهاست.
آخرین مهلت مشارکت در طرح نشاندار کردن مالیاتها چه زمانی است؟
بر اساس اعلام سازمان امور مالیاتی، صاحبان مشاغل مشمول تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵ فرصت دارند از طریق فرم تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم، پروژههای موردنظر خود را انتخاب کنند. این فرصت برای صاحبان مشاغلی اهمیت دارد که قصد دارند محل تخصیص مالیات خود را در میان پروژههای معرفیشده مشخص کنند.
جمعبندی؛ مشارکت مالیاتی به تأمین منابع زیرساختی پیوند خورد
رشد مشارکت مؤدیان از ۳۰۱ هزار نفر در سال ۱۴۰۴ به ۴۳۰ هزار نفر در سال جاری، نشاندهنده گسترش استقبال از طرح نشاندار کردن مالیاتهاست. تأمین ۲۱ همت اعتبار، تأمین مالی کامل ۱۶۵۰ پروژه و اختصاص منابع به حوزههایی مانند آموزش، سلامت و آبرسانی نیز از نتایج اعلامشده این طرح محسوب میشود.
از منظر اقتصادی، مهمترین ظرفیت این سازوکار، افزایش مشارکت مؤدیان در تخصیص منابع عمومی و شفافتر شدن ارتباط میان پرداخت مالیات و توسعه زیرساختهاست.
سوالات متداول
۱. چند مؤدی در طرح نشاندار کردن مالیاتها مشارکت کردهاند؟
تا ۲۶ آبان ۱۴۰۵، تعداد ۴۳۰ هزار مؤدی در این طرح مشارکت کردهاند.
۲. میزان رشد مشارکت نسبت به سال گذشته چقدر است؟
بر اساس ارقام اعلامشده، تعداد مشارکتکنندگان نسبت به ۳۰۱ هزار نفر در سال ۱۴۰۴، حدود ۴۳ درصد افزایش یافته است.
۳. چه تعداد پروژه بهطور کامل تأمین اعتبار شدهاند؟
تاکنون اعتبار ۱۶۵۰ پروژه از مجموع ۲۰۸۳ پروژه معرفیشده بهصورت کامل تأمین شده است.
۴. کدام حوزه بیشترین پروژه را دارد؟
حوزه آموزش با ۹۰۹ پروژه، بیشترین تعداد پروژههای معرفیشده را به خود اختصاص داده است.
۵. مهلت انتخاب محل هزینهکرد مالیات تا چه تاریخی است؟
طبق اعلام سازمان امور مالیاتی، مؤدیان مشمول تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵ فرصت دارند از طریق فرم تبصره ماده ۱۰۰ اقدام کنند.
منابع:




نظر شما در مورد این مطلب چیه؟