بازار فیزیکی بورس کالای ایران در هفته منتهی به ۱۳ شهریورماه ۱۴۰۵، عملکردی درخشان را به ثبت رساند. بیش از ۳ میلیون و ۷ هزار تن انواع محصولات با ارزشی بالغ بر ۱۰۶.۲ هزار میلیارد تومان در تالارهای مختلف دادوستد شد که نشاندهنده رشد چشمگیر ۳۵۸ هزار تنی (معادل ۱۳.۵ درصدی) نسبت به هفته ماقبل است. این حجم از معاملات و ارزش بیسابقه آن، زنگهای رونق را در زنجیرههای صنعتی، معدنی و پتروشیمی کشور به صدا درآورده است.
نکته قابل تأمل، سهم تالار محصولات صنعتی و معدنی از این معاملات است. این تالار بهتنهایی میزبان فروش یک میلیون و ۳۰۰ هزار تنی محصولات به ارزش ۵۹.۷ همت بوده و سهم سنگینی از کل معاملات را به خود اختصاص داده است. از سوی دیگر، فعالسازی چشمگیر تالار صادراتی کیش با فروش ۴۲۵ هزار تنی، حاکی از حرکت رو به جلو در مسیر صادرات غیرنفتی و رقابتپذیری بینالمللی دارد؛ هرچند که بررسی ترکیب محصولات صادراتی نشان میدهد همچنان خامفروشی در صدر اقلام صادراتی قرار دارد.
تحلیل ۵ نکته کلیدی از عملکرد هفته
واکاوی معاملات؛ از رکورد سنگآهن تا سکون سیمان
در ادامه به بررسی ابعاد پنهان معاملات هفته میپردازیم؛ جایی که ارقام، داستانی پرنکته از وضعیت زنجیرههای تولید کشور روایت میکنند:
۱. تسلط سنگآهن بر تالار صنعتی؛
در تالار محصولات صنعتی، سنگآهن با حجم ۸۶۴ هزار تن، بیشترین سهم را از آن خود کرده است. این رقم که معادل ۶۶ درصد از کل معاملات وزنی این تالار را شامل میشود، نشان از تداوم وابستگی شدید بازار داخلی به مواد اولیه خام دارد و زنگ خطری برای خامفروشی در این بخش است.
۲. پتروشیمی در سایه نفت؛
تالار پتروشیمی و فرآوردههای نفتی با فروش ۲۶۰ هزار تنی به ارزش ۳۱.۱ همت، دومین تالار بزرگ از حیث ارزش معاملات بود. سهم بالای محصولات پایه پلیمری و لوبکات (بیش از ۶۰ درصد ترکیب فروش) در این تالار، نشان از رونق نسبی پاییندست پتروشیمی دارد، هرچند که قیمتهای جهانی و نرخ خوراک، همچنان سایهانداخته بر این بازار.
۳. صادرات در مسیر تحول؛
تالار صادراتی کیش با فروش ۴۲۵ هزار تنی، نشاندهنده عطش تولیدکنندگان برای ارزآوری است. ترکیب این تالار اما همچنان بر خامفروشی سایه انداخته؛ کلینکر و سیمان (۴۰ درصد)، قیر و گوگرد (۲۰ درصد) اقلام عمده صادراتی هستند. موضوعی که ضرورت تغییر الگوی صادرات به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر را یادآور میشود.
۴. سیمان؛ غول خفته معاملات؛
تالار سیمان با فروش ۹۸۱ هزار تنی، از حیث حجم در رتبه دوم و از حیث ارزش با ۳.۳ همت در رتبه آخر تالارهای اصلی قرار دارد. این اختلاف فاحش، نشان از پایین بودن شدید ارزش هر تن سیمان (حدود ۳.۴ میلیون تومان) در مقایسه با سایر محصولات دارد که بیانگر چالشهای قیمتگذاری دستوری و فشار بر حاشیه سود این صنعت است.
۵. رکوردشکنی ارزش معاملات؛
ارزش ۱۰۶.۲ همتی معاملات در یک هفته، یک رکورد تاریخی محسوب میشود. این رقم نشان میدهد که علیرغم تمام ریسکهای کلان اقتصادی، اراده فعالان بازار بر سرمایهگذاری و دادوستد در بستر بورس کالا متمرکز شده است. همچنین رشد ۱۳.۵ درصدی حجم در کنار رشد قابل توجه ارزش، از تعدیل نسبی قیمتها و خوشبینی فعالان حکایت دارد.
آیا موج صعودی بورس کالا ادامهدار خواهد بود؟
با نگاهی به ارقام و ارزیابی تالارهای مختلف، به نظر میرسد بورس کالا با تکیه بر رشد حجم معاملات و استقبال از تالارهای صادراتی و صنعتی، مسیر صعودی خود را آغاز کرده است. رکوردشکنی ارزش معاملات و جهش ۱۳.۵ درصدی حجم، چراغ سبزی به بازارهای سرمایه و صنایع تولیدی است. با این حال، سایه سنگین خامفروشی، بهویژه در حوزه سنگآهن، و کاهش ارزش افزوده در زنجیره سیمان، چالشهای ساختاری پیشروی این بازار است.
اگر سیاستگذار با کاهش موانع صادراتی و حمایت از تولید محصولات نهایی، مسیر ارزشآفرینی را هموار سازد، بیتردید بورس کالا میتواند به موتور محرکه اقتصاد کشور تبدیل شود. با این حال، تداوم روند فعلی منوط به ثبات نرخ ارز، قیمتهای جهانی و تصمیمات هوشمندانه در حوزه تنظیم بازار است. در غیر این صورت، ممکن است این رونق مقطعی، جای خود را به رکود و نااطمینانی دهد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟