سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، اعلام کرده است که واردات خودروهای لوکس با دستور مسعود پزشکیان متوقف شده و این محدودیت حتی شامل مسیر ایرانیان مقیم خارج از کشور می‌شود. هم‌زمان، طبق مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا که متن آن ۴ آبان ۱۴۰۵ منتشر شد، حقوق ورودی خودروهای بنزینی و هیبریدی حداقل ۱۰۰ درصد تعیین شده است. همچنین تا سقف ۱۵۰ هزار میلیارد تومان از منابع حاصل از واردات خودرو برای افزایش اعتبار کالابرگ در نظر گرفته شده است.
پزشکیان چرا با واردات خودروهای لوکس مخالفت کرد؟
محمد اتابک، وزیر صمت، روز ۸ مهر ۱۴۰۵ در نشست کمیسیون اصل ۹۰ مجلس اعلام کرد که واردات خودروهای لوکس با دستور رئیس‌جمهور منتفی شده است. به گفته او، سیاست دولت بر تأمین خودروهای اقتصادی و پاسخ‌گویی به تقاضای بخش گسترده‌تری از بازار متمرکز خواهد بود.
اتابک همچنین توضیح داد که وزارت صمت پیش‌تر نسبت به تعرفه ۱۰۰ درصدی خودروهای لوکس اعتراض کرده بود؛ اما در نهایت تصمیم به توقف واردات این گروه از خودروها گرفته شد.
این خبر را خبرگزاری مهر به نقل از گزارش کمیسیون اصل ۹۰ مجلس منتشر کرده است. بنابراین، دستور رئیس‌جمهور در این خبر به روایت وزیر صمت نقل می‌شود و نباید آن را اظهارنظر مستقیم پزشکیان معرفی کرد.
آیا ایرانیان مقیم خارج هم از واردات خودرو منع شده‌اند؟
در اظهارات ۸ مهر اتابک تأکید شده بود که واردات خودروهای لوکس حتی از مسیر ایرانیان مقیم خارج نیز امکان‌پذیر نخواهد بود.
پس از آن، در گزارشی که ۲۹ مهر منتشر شد، عزت‌الله زارعی، سخنگوی وزارت صمت، اعلام کرد ثبت‌سفارش جدید واردات خودروی سواری از طریق کارت اقامت ایرانیان خارج از کشور متوقف شده است. او توضیح داد که مکاتبات مربوط به دوره پیش از توقف این رویه، به معنی بازبودن مسیر ثبت‌سفارش در شرایط فعلی نیست.
منبع این اطلاعیه، گزارش تسنیم درباره توقف ثبت‌سفارش با کارت اقامت است.
البته باید میان توقف ثبت‌سفارش جدید و تعیین تکلیف پرونده‌هایی که از قبل ثبت شده یا تأمین ارز داشته‌اند تفاوت گذاشت. اطلاعات منتشرشده، به‌تنهایی به معنی لغو خودکار همه پرونده‌های قبلی یا توقف تمام ترخیص‌ها نیست.
چارسو اقتصاد پیش‌تر در گزارش مهلت واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج تا پایان ۱۴۰۵، مقررات قبلی این مسیر را بررسی کرده بود. با توجه به اطلاعیه جدید وزارت صمت، آن مقررات باید همراه با آخرین تغییرات اجرایی خوانده شوند.
تعرفه واردات خودرو در سال ۱۴۰۵ چقدر شد؟
بر اساس مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا به گزارش ایرنا در ۴ آبان ۱۴۰۵، حداقل حقوق ورودی خودروهای بنزینی و هیبریدی وارداتی به سرزمین اصلی ۱۰۰ درصد تعیین شده است. این حکم شامل خودروهایی نیز می‌شود که از مناطق آزاد به سرزمین اصلی منتقل می‌شوند.
در متن مصوبه تصریح شده است که محل تأمین ارز، موجب خروج خودروهای مشمول از حکم تعرفه‌ای نمی‌شود. خودروهای تمام‌برقی از این حکم مستثنا هستند؛ با این حال، این استثنا به معنای معافیت کامل آن‌ها از تمام حقوق و هزینه‌های واردات نیست.
| نوع یا مسیر واردات خودرو | حقوق ورودی اعلام‌شده |
|---|---|
| خودروهای بنزینی وارداتی به سرزمین اصلی | حداقل ۱۰۰ درصد |
| خودروهای هیبریدی وارداتی به سرزمین اصلی | حداقل ۱۰۰ درصد |
| انتقال خودروهای مشمول از مناطق آزاد به سرزمین اصلی | حداقل ۱۰۰ درصد |
| ورود خودروهای بنزینی و هیبریدی به مناطق آزاد و ویژه | حداقل ۶۰ درصد |
| خودروهای تمام‌برقی | مستثنا از حکم تعرفه‌ای این مصوبه |
منبع جدول: متن مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا، منتشرشده در ایرنا و گزارش تسنیم.
نکته مهم این است که «حداقل ۱۰۰ درصد» به معنی تعیین نرخ یکسان برای قیمت نهایی همه خودروهای وارداتی نیست. حقوق ورودی تنها یکی از اجزای هزینه واردات است و مبلغ نهایی به ارزش گمرکی، هزینه‌های قانونی دیگر و شرایط هر خودرو بستگی دارد.
واردات خودروهای بالای ۲۰ هزار دلار به مناطق آزاد چه وضعیتی دارد؟
۲۷ مهر ۱۴۰۵، دبیر شورای عالی مناطق آزاد اعلام کرد که به دستور رئیس‌جمهور قرار است از ورود خودروهای لوکس با ارزش بیش از ۲۰ هزار دلار به مناطق آزاد جلوگیری شود.
در گزارش خبرگزاری مهر از عبارت «به‌زودی» استفاده شده است. بنابراین، این خبر را باید اعلام برنامه اعمال محدودیت دانست؛ تاریخ اجرای قطعی و جزئیات استثناهای احتمالی باید از ابلاغیه‌های اجرایی مشخص شود.
این سقف ۲۰ هزار دلاری مشخصاً در اظهارات مربوط به مناطق آزاد مطرح شده است و نباید بدون سند، آن را تعریف قانونی واحد خودروی لوکس در تمام مسیرهای وارداتی کشور فرض کرد.
پیشینه این تصمیم در گزارش چارسو اقتصاد با عنوان محدودیت واردات خودروهای بالای ۲۰ هزار دلار به مناطق آزاد بررسی شده است.
مشاهده گزارش ویدیویی صداوسیما درباره محدودیت خودروهای لوکس در مناطق آزاد
درآمد تعرفه واردات خودرو چگونه به کالابرگ اختصاص می‌یابد؟
طبق مصوبه منتشرشده، منابع حاصل از واردات خودرو تا سقف ۱۵۰ هزار میلیارد تومان، معادل ۱۵۰ همت، برای تأمین منابع کالابرگ و افزایش اعتبار آن پیش‌بینی شده است.
این رقم یک سقف تخصیص در مصوبه است و نباید آن را به معنای وصول قطعی ۱۵۰ همت درآمد یا واریز کامل این مبلغ به حساب مشمولان کالابرگ تلقی کرد. میزان پرداخت واقعی به تحقق منابع و اجرای تصمیم‌های مربوط بستگی خواهد داشت.
همچنین مطابق مصوبه، منابع افزایش حقوق ورودی خودرو به مناطق آزاد و ویژه باید به خزانه‌داری کل کشور واریز شود.
سهمیه واردات خودرو چگونه در بورس کالا واگذار می‌شود؟
بخش دیگر مصوبه سران قوا دولت را مکلف می‌کند که واگذاری سهمیه واردات خودرو و سایر گروه‌های کالایی منتخب را از طریق واگذاری امتیاز واردات در بورس کالا انجام دهد.
هدف اعلام‌شده در متن مصوبه، حفظ رقابت است. بااین‌حال، جزئیاتی مانند تعداد سهمیه‌ها، قیمت پایه امتیاز و شیوه شرکت واردکنندگان باید در دستورالعمل‌های اجرایی مشخص شود.
بنابراین، نباید عباراتی مانند «حذف کامل واسطه‌ها» یا «انتقال مابه‌التفاوت قیمت بازار به کالابرگ» را بدون سند به متن این مصوبه نسبت داد.
توقف واردات لوکس و تعرفه ۱۰۰ درصدی چه اثری بر بازار خودرو دارد؟
از نظر اقتصادی، این تصمیم‌ها دو اثر احتمالی متفاوت دارند:
- محدودیت در عرضه خودروهای گران‌قیمت: توقف ثبت‌سفارش و محدودیت واردات لوکس می‌تواند عرضه جدید این بخش از بازار را کاهش دهد؛ اما میزان اثر آن به موجودی خودروها و حجم واردات قبلی بستگی دارد.
- افزایش هزینه واردات خودروهای مشمول: حقوق ورودی حداقل ۱۰۰ درصدی می‌تواند قیمت تمام‌شده خودروهای وارداتی بنزینی و هیبریدی را افزایش دهد. بااین‌حال، تعیین میزان دقیق افزایش قیمت بازار بدون اطلاعات ارزش گمرکی و سایر هزینه‌ها امکان‌پذیر نیست.
در این میان، موضوع محدودیت منابع ارزی نیز اهمیت دارد. چارسو اقتصاد پیش‌تر در گزارش موضع بانک مرکزی درباره ارز واردات خودرو، اختلاف‌نظرهای مربوط به تأمین ارز این بخش را بررسی کرده است.
از سوی دیگر، گزارش دیوان محاسبات از عملکرد واردات خودرو در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که میان ثبت‌سفارش و ورود واقعی خودرو در چارچوب حکم بودجه‌ای مورد بررسی فاصله قابل‌توجهی وجود داشته است. بنابراین، اثر مقررات جدید را باید با آمار واقعی ثبت‌سفارش، تأمین ارز و ترخیص سنجید.
آیا لغو مصوبه ارزی دولت به معنی لغو تعرفه ۱۰۰ درصدی است؟
خیر؛ این دو موضوع را نباید یکسان دانست. طبق گزارش‌های منتشرشده در ۴ آبان، دولت مصوبه جداگانه‌ای درباره محاسبه ارزش گمرکی کالاها بر اساس نرخ ارز روز اظهار را لغو کرده است.
اما این تصمیم با مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا درباره حداقل حقوق ورودی ۱۰۰ درصدی خودروهای بنزینی و هیبریدی متفاوت است. تا زمان این گزارش، اطلاعیه رسمی مبنی بر لغو مصوبه تعرفه ۱۰۰ درصدی در منابع بررسی‌شده مشاهده نشده است.
برای بررسی اثر مقررات و شرایط عرضه بر قیمت‌ها، گزارش تحلیلی چارسو اقتصاد با عنوان چرا خودرو ارزان نمی‌شود؟ نیز مرتبط است.
سؤالات پرتکرار درباره توقف واردات خودروهای لوکس
آیا واردات خودروهای لوکس با دستور پزشکیان متوقف شده است؟
به گفته محمد اتابک، وزیر صمت، واردات خودروهای لوکس با دستور رئیس‌جمهور منتفی شده است. این موضع در ۸ مهر ۱۴۰۵ اعلام شد.
آیا ایرانیان مقیم خارج هنوز می‌توانند خودرو ثبت‌سفارش کنند؟
طبق آخرین اظهارات منتشرشده از سخنگوی وزارت صمت، ثبت‌سفارش جدید خودروی سواری از مسیر کارت اقامت ایرانیان خارج از کشور متوقف شده است. وضعیت پرونده‌های قبلی باید جداگانه بررسی شود.
تعرفه واردات خودرو در سال ۱۴۰۵ چند درصد است؟
بر اساس مصوبه سران قوا، حداقل حقوق ورودی خودروهای بنزینی و هیبریدی مشمول، ۱۰۰ درصد است. برای ورود این خودروها به مناطق آزاد و ویژه، حداقل ۶۰ درصد اعلام شده است.
آیا خودروهای برقی هم تعرفه ۱۰۰ درصدی دارند؟
خودروهای تمام‌برقی از حکم تعرفه‌ای مورد بحث مستثنا شده‌اند؛ اما نرخ و هزینه‌های قانونی واردات آن‌ها باید بر اساس مقررات مربوط به خودروهای تمام‌برقی بررسی شود.
آیا خودروهای بالای ۲۰ هزار دلار در مناطق آزاد ممنوع شده‌اند؟
دبیر شورای عالی مناطق آزاد در ۲۷ مهر از برنامه جلوگیری از ورود خودروهای لوکس بالای ۲۰ هزار دلار خبر داد. برای تعیین زمان اجرای قطعی این محدودیت باید به ابلاغیه اجرایی مراجعه کرد.
آیا ۱۵۰ همت کالابرگ از محل واردات خودرو پرداخت شده است؟
خیر؛ در متن مصوبه، تخصیص منابع تا سقف ۱۵۰ همت پیش‌بینی شده است. این عدد به‌تنهایی نشان‌دهنده وصول و پرداخت کامل منابع نیست.
جمع‌بندی
سیاست اعلام‌شده دولت، توقف واردات خودروهای لوکس و تمرکز بر خودروهای اقتصادی است. در کنار این تصمیم، مصوبه تعرفه‌ای سران قوا حداقل حقوق ورودی خودروهای بنزینی و هیبریدی را به ۱۰۰ درصد رسانده و بخشی از منابع احتمالی واردات را تا سقف ۱۵۰ همت برای افزایش اعتبار کالابرگ پیش‌بینی کرده است.
در ارزیابی آثار این سیاست، تفاوت توقف ثبت‌سفارش جدید با وضعیت پرونده‌های قبلی، زمان اجرای محدودیت مناطق آزاد و میزان واقعی درآمد تعرفه‌ای باید مشخص بماند.
منابع گزارش
- خبرگزاری مهر؛ اظهارات اتابک درباره توقف واردات خودروهای لوکس، ۸ مهر ۱۴۰۵
- خبرگزاری تسنیم؛ اظهارات سخنگوی وزارت صمت درباره توقف ثبت‌سفارش با کارت اقامت، ۲۹ مهر ۱۴۰۵
- خبرگزاری مهر؛ محدودیت اعلام‌شده برای خودروهای بالای ۲۰ هزار دلار در مناطق آزاد، ۲۷ مهر ۱۴۰۵
- خبرگزاری ایرنا؛ متن مصوبه تعرفه واردات خودرو و منابع کالابرگ، ۴ آبان ۱۴۰۵
- خبرگزاری تسنیم؛ جزئیات حقوق ورودی خودروها، ۴ آبان ۱۴۰۵
- عصر ایران؛ گزارش لغو مصوبه جداگانه نرخ ارز محاسبات گمرکی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟