پس از چند دهه سرمایهگذاری گسترده در توسعه زیرساختهای انرژی، اکنون پروژه گازرسانی سراسری ایران به نقطهای رسیده که بخش عمده شهرها و روستاهای کشور از این خدمت بهرهمند شدهاند.
مدیر هماهنگی امور گازرسانی شرکت ملی گاز ایران اعلام کرده است که به جز استان سیستان و بلوچستان و بخشهایی از کرمان و هرمزگان، عملیات گازرسانی در سایر نقاط کشور به مراحل نهایی رسیده است.
این تحول در حالی رقم میخورد که کارشناسان معتقدند صنعت انرژی ایران وارد فاز جدیدی شده است. مرحلهای که در آن توسعه شبکه جای خود را به مدیریت مصرف، کاهش هدررفت انرژی و تنوعبخشی به منابع تأمین انرژی میدهد. موضوعی که میتواند نقش تعیینکنندهای در امنیت انرژی کشور طی سالهای آینده داشته باشد.
همزمان با این تحولات، بخشی از ظرفیت از دسترفته تولید گاز نیز به شبکه بازگشته است. بر اساس اعلام مسئولان، حدود ۳۰ میلیون مترمکعب گاز پس از آسیبهای واردشده به برخی پالایشگاهها مجدداً وارد مدار شده و روند بازیابی ظرفیت تولید ادامه دارد.
۵ هشدار مهم برای آینده بازار گاز ایران
با نزدیک شدن پروژه گازرسانی کشور به خط پایان، چالشهای جدیدی در حوزه انرژی نمایان شده است. از رشد مصرف و هدررفت منابع گرفته تا وابستگی بیش از حد به گاز طبیعی، همگی نشانههایی هستند که ضرورت اصلاح سیاستهای انرژی را برجسته میکنند. بررسی اظهارات مدیران صنعت گاز نشان میدهد آینده این صنعت بیش از هر چیز به مدیریت تقاضا و افزایش بهرهوری وابسته خواهد بود.
۱- توسعه گازرسانی وارد مرحله پایانی شد: پیشبینی میشود با تکمیل پروژههای در حال اجرای سیستان و بلوچستان طی دو سال آینده، تقریباً تمامی استانهای کشور از زیرساخت گازرسانی برخوردار شوند. این موضوع یکی از بزرگترین پروژههای زیرساختی کشور را به نقطه تکمیل نزدیک میکند.
۲- بازگشت ۳۰ میلیون مترمکعب گاز به شبکه: صنعت نفت و گاز توانسته بخشی از ظرفیت تولید آسیبدیده را احیا کند. هرچند هنوز فاصله قابل توجهی تا بازگشت کامل ظرفیت تولید وجود دارد، اما این اقدام نقش مهمی در حفظ تعادل عرضه و تقاضای انرژی ایفا میکند.
۳- اقتصاد انرژی نیازمند سبد متنوع سوخت است: وابستگی شدید به گاز طبیعی، ریسکهای تأمین انرژی را افزایش میدهد. تجربه کشورهای توسعهیافته نشان میدهد ترکیب انرژی شامل برق، انرژیهای تجدیدپذیر و سوختهای جایگزین میتواند پایداری بیشتری برای اقتصاد ایجاد کند.
۴- تثبیت قیمت گاز، انگیزه صرفهجویی را کاهش داده است: به گفته مدیران صنعت گاز، ثابت ماندن نسبی قیمت انرژی طی سالهای گذشته موجب شده ارزش اقتصادی گاز در ذهن مصرفکنندگان کاهش یابد. نتیجه این وضعیت، رشد مصرف و دشوارتر شدن اجرای سیاستهای مدیریت انرژی بوده است.
۵- ساختمانهای لوکس به کانون اتلاف انرژی تبدیل شدهاند: نمونه مصرف یک مجتمع ۲۷ واحدی در تهران که طی دو ماه بیش از ۲ میلیارد تومان قبض گاز دریافت کرده، نشان میدهد ضعف در طراحی تأسیسات و نبود استانداردهای بهرهوری انرژی، هزینههای سنگینی به شبکه گاز کشور تحمیل میکند.
مدیریت مصرف حلقه مفقوده امنیت انرژی
در حالی که بخش قابل توجهی از ظرفیت توسعه زیرساختهای گاز تکمیل شده، موضوع هدررفت انرژی همچنان یکی از چالشهای مهم این صنعت محسوب میشود. مسئولان شرکت ملی گاز از شناسایی «گازهای گمشده» یا همان نشتها و اتلافهای پنهان در شبکه خبر میدهند؛ اقدامی که میتواند بخشی از ناترازی انرژی کشور را کاهش دهد.
کارشناسان بر این باورند که اصلاح الگوی مصرف در بخش خانگی، افزایش بهرهوری ساختمانها، توسعه نیروگاههای کارآمد و استفاده گستردهتر از انرژی خورشیدی، میتواند فشار وارد بر شبکه گاز را به شکل محسوسی کاهش دهد.
آیا زمستان آینده بدون تنش گازی سپری خواهد شد؟
اگرچه تکمیل پروژههای گازرسانی و بازگشت بخشی از ظرفیت تولید، چشمانداز مثبتی برای صنعت گاز ترسیم کرده است، اما پایداری تأمین انرژی در زمستان آینده همچنان به رفتار مصرفکنندگان وابسته خواهد بود. رشد مصرف خانگی، هدررفت انرژی و محدودیتهای تولید از مهمترین ریسکهای پیش روی بازار گاز محسوب میشوند.
به نظر میرسد فصل جدید صنعت انرژی ایران نه در توسعه خطوط انتقال، بلکه در مدیریت هوشمند مصرف، اصلاح سیاستهای قیمتی و حرکت به سمت سبد متنوع انرژی رقم خواهد خورد؛ مسیری که میتواند امنیت انرژی کشور را در سالهای آینده تضمین کند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟