شاخص بهای تولیدکننده (PPI) به عنوان دماسنج پیشران تورم در اقتصاد کلان، تغییرات هزینه‌ها را در مبدأ زنجیره عرضه رصد می‌کند.
جهش شاخص کل به عدد ۷۵۸.۵ در شهریورماه و رشد بی‌سابقه قیمت تولیدات صنعتی و بخش معادن، بیانگر فشارهای فزاینده هزینه‌ای بر بنگاه‌های اقتصادی است؛ فشارهایی که ناشی از نوسانات نرخ ارز، افزایش قیمت نهاده‌ها و شوک‌های ناشی از تنش‌های اقتصادی بوده و به‌تدریج به قیمت نهایی کالاها و خدمات مصرفی منتقل خواهد شد.
به‌روزرسانی مهر ۱۴۰۵: بر اساس تازه‌ترین گزارش رسمی بانک مرکزی از شاخص بهای تولیدکننده در ایران، شاخص کل قیمت‌ها در شهریور ۱۴۰۵ به عدد ۷۵۸.۵ رسید.
این شاخص که بر مبنای سال پایه ۱۴۰۰ محاسبه می‌شود (و در مردادماه ۷۲۳.۱ بود)، در شهریور با افزایش ماهانه ۴.۹ درصدی روبه‌رو شد.
با ثبت این رشد، تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده (تغییر نسبت به ماه مشابه سال قبل) به ۱۱۷.۳ درصد در مقایسه با ۱۱۶.۸ درصد مرداد) و تورم سالانه (میانگین ۱۲ ماهه) به ۹۲.۳ درصد در مقایسه با ۸۶.۶ درصد مرداد) افزایش یافت تا هر سه شاخص تورمی در آخرین ماه تابستان صعودی باشند.
چرا رشد ۱۴۹ درصدی قیمت تولیدات صنعتی و پیشتازی معادن زنگ خطر را به صدا درآورده است؟
بررسی جزئیات بخش‌های اقتصادی نشان می‌دهد که تورم نقطه‌به‌نقطه گروه «ساخت یا صنعت» در شهریور ۱۴۰۵ به ۱۴۹.۳ درصد رسیده است (در مقایسه با ۱۴۲.۲ درصد مرداد)، که نشان‌دهنده انباشت شدید هزینه‌های تولید در کارخانه‌هاست.
از سوی دیگر، بخش «استخراج معدن» با ثبت رشد ماهانه ۱۲.۹ درصدی، بالاترین سرعت افزایش قیمت را در میان گروه‌های اصلی به خود اختصاص داده است. جهش هزینه استخراج مواد معدنی و مواد اولیه واسطه‌ای، به معناي گران‌تر شدن ورودی خطوط تولید صنعتی است و به‌طور اجتناب‌ناپذیری قیمت تمام‌شده کالاها را در ماه‌های آینده افزایش خواهد داد.
جزئیات آماری شاخص‌های تورم تولیدکننده و بخش‌های مختلف در شهریور ۱۴۰۵
کالبدشکافی ارقام ثبت‌شده در گزارش بانک مرکزی و مقایسه عملکردهای ماهانه، نقطه‌به‌نقطه و سالانه در جدول زیر قابل بررسی است:
تحلیل واگگرایی میان تورم بخش صنعت و کشاورزی در شهریورماه چیست؟
مقایسه دو بخش پیشران اقتصاد (صنعت و کشاورزی) نکات قابل‌تأملی را نمایان می‌سازد:
صنعت؛ پیشتاز شتاب نقطه‌به‌نقطه
تورم نقطه‌به‌نقطه صنعت به ۱۴۹.۳ درصد رسیده که نشان‌دهنده اثر مستقیم نوسانات نرخ ارز و زنجیره تأمین قطعات بر کارخانه‌هاست. در مقابل، تورم نقطه‌به‌نقطه کشاورزی به ۱۰۲.۸ درصد کاهش یافته که بیانگر افت سرعت رشد قیمت محصولات کشاورزی نسبت به سال گذشته است.
کشاورزی؛ پیشتاز تورم سالانه
با وجود کاهش سرعت رشد نقطه‌به‌نقطه در کشاورزی، تورم سالانه این بخش به ۱۰۹.۲ درصد رسیده و همچنان بالاتر از تورم سالانه صنعت (۱۰۲.۹ درصد) قرار دارد که بازتاب‌دهنده اثر انباشته هزینه‌های نهاده‌های دامی، کود و خدمات کشاورزی در طول یک سال گذشته است.
رتبه‌بندی گروه‌ها از نظر رشد ماهانه قیمت در آخرین ماه تابستان
علاوة بر استخراج معدن (با رشد ۱۲.۹٪)، سایر بخش‌های اقتصادی نیز در شهریور ۱۴۰۵ با افزایش هزینه‌ها مواجه بوده‌اند:
خدمات پشتیبانی و اداری
با رشد ماهانه ۱۱ درصدی در جایگاه دوم گرانی ماهانه ایستاد.
صنعت (ساخت) و هتل‌داری
گروه صنعت با رشد ۵.۲ درصدی و هتل و رستوران با افزایش ۴.۹ درصدی همراه بودند.
کشاورزی و خدمات عمومی
بخش کشاورزی رشد ۴.۸ درصدی و سایر خدمات عمومی رشد ۴.۵ درصدی را ثبت کردند.
بخش‌های آرام‌تر
حمل‌ونقل (۳.۳٪)، آموزش (۲.۱٪)، بهداشت (۱.۶٪) و ارتباطات با رشد ماهانه ۱.۱ درصدی کمترین میزان افزایش قیمت را در میان گروه‌های اصلی داشتند. در دسته‌بندی کالا و خدمات نیز، شاخص کالا ۵.۴ درصد و خدمات ۳ درصد رشد کرده‌اند.
تداوم رکوردشکنی تورم تولیدکننده چه پیامدهایی برای بازار مصرف و سیاست‌گذار دارد؟
ثبت تورم سالانه ۹۲.۳ درصدی و تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۱۷.۳ درصدی در بخش تولید، زنگ خطر جدی را برای اقتصاد به صدا درآورده است:
چسبندگی تورم مصرف‌کننده
از آنجا که تورم تولیدکننده پیشران تورم مصرف‌کننده است، انتقال این هزینه‌های انباشته به بازار خرده‌فروشی، کار بانک مرکزی را در مهار تورم عمومی سخت‌تر خواهد کرد.
فشار بر سرمایه در گردش بنگاه‌ها
جهش هزینه‌های خرید مواد اولیه (به‌ویژه در بخش معدن و صنعت)، نیاز واحدهای تولیدی به نقدینگی و تسهیلات بانکی را به شدت افزایش داده و خطر رکود تورمی را تشدید می‌کند.
جمع‌بندی؛ آیا چرخه تورم تولیدکننده مهار می‌شود؟
ثبت ارقام کم‌سابقه در شاخص بهای تولیدکننده در شهریور ۱۴۰۵، گویای این واقعیت است که زنجیره تأمین و تولید کشور همچنان زیر فشار شدید هزینه‌ای قرار دارد.
مهار این چرخه نیازمند انضباط پولی دقیق‌تر، تأمین پایدار ارز واردات مواد اولیه و رفع موانع لجستیکی بنگاه‌های صنعتی و معدنی در نیمه دوم سال است تا از سرایت بیشتر موج‌های تورمی به معیشت خانوارها جلوگیری شود.
سوالات متداول
نرخ تورم سالانه و نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده در شهریور ۱۴۰۵ چقدر اعلام شده است؟
بر اساس گزارش بانک مرکزی، تورم سالانه تولیدکننده در شهریور ۱۴۰۵ به ۹۲.۳ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه به ۱۱۷.۳ درصد رسیده است.
شاخص کل بهای تولیدکننده در شهریور ماه به چه عددی رسید و رشد ماهانه آن چقدر بود؟
شاخص کل قیمت‌ها در شهریور ۱۴۰۵ به عدد ۷۵۸.۵ رسید که نسبت به مردادماه (۷۲۳.۱) با افزایش ماهانه ۴.۹ درصدی همراه بوده است.
کدام بخش اقتصادی بیشترین افزایش قیمت ماهانه را در شهریور ثبت کرد؟
گروه «استخراج معدن» با رشد ماهانه ۱۲.۹ درصدی، بیشترین افزایش قیمت را در میان گروه‌های اصلی به خود اختصاص داد و پس از آن فعالیت‌های اداری با ۱۱ درصد رشد در رتبه بعدی قرار گرفت.
وضعیت تورم نقطه‌به‌نقطه محصولات صنعتی در مقایسه با سال گذشته چگونه است؟
تورم نقطه‌به‌نقطه گروه ساخت یا صنعت در شهریور ۱۴۰۵ به ۱۴۹.۳ درصد رسید که نشان‌دهنده تداوم روند صعودی و شدید افزایش قیمت تولیدات صنعتی است.
مقایسه تورم میان دو بخش صنعت و کشاورزی در پایان تابستان چه وضعیتی داشت؟
تورم نقطه‌به‌نقطه صنعت (۱۴۹.۳٪) بالاتر از کشاورزی (۱۰۲.۸٪) ثبت شد، اما تورم سالانه بخش کشاورزی (۱۰۹.۲٪) همچنان بیشتر از بخش صنعت (۱۰۲.۹٪) باقی ماند.
منابع و استنادات رسمی:
گزارش بانک مرکزی جمهوری اسلامی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟