ذخایر نفت ینبع رو به اتمام است؛ عربستان دوباره به هرمز وابسته شد

- اندازه متن +

ذخایر نفت عربستان در ینبع پس از توقف خط لوله شرق–غرب به‌سرعت در حال کاهش است و تازه‌ترین داده‌های Kpler موجودی ترمینال ینبع را حدود ۹ میلیون بشکه برآورد می‌کند؛ سطحی که بدون ورود نفت تازه، تنها حدود سه روز بارگیری فعلی را پوشش می‌دهد. هم‌زمان عربستان برای جبران افت صادرات از دریای سرخ، فروش نفت از رأس‌تنوره در خلیج فارس را افزایش داده و حدود ۶۰ میلیون بشکه نفت برای بارگیری در سپتامبر و اکتبر فروخته است؛ محموله‌هایی که بخشی از آنها باید از تنگه هرمز عبور کنند.

ذخایر نفت ینبع چقدر باقی مانده است؟

پس از حمله به خط لوله شرق–غرب عربستان و توقف جریان نفت به ساحل دریای سرخ، ذخایر موجود در ینبع به مهم‌ترین ضربه‌گیر صادرات نفت عربستان تبدیل شدند؛ اما این حاشیه امنیت اکنون به‌شدت کاهش یافته است.

Kpler در ارزیابی ۱۴ سپتامبر، ذخایر نفت ینبع را کمتر از ۱۵ میلیون بشکه اعلام کرده بود. این شرکت در آن زمان محاسبه کرد که اگر نفت تازه‌ای از خط شرق–غرب وارد ساحل غربی نشود، ۱۵ میلیون بشکه در برابر نرخ حدود ۳.۵ میلیون بشکه در روز تنها کمی بیش از چهار روز ظرفیت نظری ایجاد می‌کند.

اما داده‌های جدیدتر Kpler وضعیت محدودتری را نشان می‌دهد. این مؤسسه اکنون موجودی ترمینال نفتی ینبع را حدود ۹ میلیون بشکه و ذخایر پالایشگاهی سایر نقاط ساحل غربی را حدود ۱۶.۵ میلیون بشکه برآورد می‌کند.

بر اساس محاسبات Kpler، در صورت نرسیدن نفت تازه از پترولاین، ذخایر ترمینال ینبع برای حدود سه روز بارگیری با آهنگ فعلی کفایت می‌کند؛ ذخایر پالایشگاهی ساحل غربی نیز حدود ۹ روز فعالیت پالایشگاه‌ها را پوشش می‌دهد.

شاخص	آخرین برآورد	وضعیت
ذخایر ترمینال ینبع	حدود ۹ میلیون بشکه	تقریباً ۳ روز بارگیری بدون ورودی تازه
ذخایر پالایشگاهی ساحل غربی	حدود ۱۶.۵ میلیون بشکه	حدود ۹ روز فعالیت پالایشگاهی
ذخایر ینبع در برآورد قبلی	کمتر از ۱۵ میلیون بشکه	بیش از ۴ روز ظرفیت نظری در نرخ ۳.۵ میلیون بشکه در روز
صادرات برنامه‌ریزی‌شده از خلیج فارس	حدود ۶۰ میلیون بشکه	برای بارگیری در سپتامبر و اکتبر
صادرات خلیج فارس	حدود ۱ تا ۱.۵ میلیون بشکه در روز	برآورد متوسط معاملات جدید آرامکو

Kpler: تازه‌ترین برآورد ذخایر ینبع و سناریوی بازگشت پترولاین

چرا ذخایر نفت عربستان در ینبع کاهش یافته است؟

عامل اصلی، توقف خط لوله شرق–غرب عربستان یا Petroline است؛ خطی که میادین نفتی شرق عربستان را از مسیر حدود ۱۲۰۰ کیلومتری به پایانه‌های دریای سرخ در ینبع متصل می‌کند.

این خط در دوره اختلال تردد در تنگه هرمز به مسیر حیاتی صادرات عربستان تبدیل شده بود. Kpler برآورد می‌کند پیش از حمله اخیر، جریان پترولاین حدود ۵.۵ میلیون بشکه در روز بود که حدود ۴.۵ میلیون بشکه در روز آن از طریق ینبع صادر می‌شد.

حمله ۱۰ سپتامبر چند ایستگاه پمپاژ را از مدار خارج کرد. ارزیابی Kpler نشان می‌دهد خود خط لوله آسیب محدودتری دیده، اما خسارت به زیرساخت پمپاژ جدی‌تر است و بازگشت کامل عملیات ممکن است چهار تا شش هفته زمان ببرد.

چارسو اقتصاد جزئیات توقف این شریان راهبردی و اثر آن بر صادرات عربستان را پیش‌تر در گزارش اختلال خط لوله شرق–غرب عربستان و صادرات نفت ینبع بررسی کرده است.

آیا بارگیری نفت در ینبع کاملاً متوقف شده است؟

نه؛ پس از حمله، بارگیری‌ها به‌شدت مختل شدند و عربستان بخشی از محموله‌های صادراتی خود به اروپا را لغو کرد، اما داده‌های تازه نشان می‌دهد وضعیت «توقف کامل و دائمی بارگیری» نیست.

Kpler می‌گوید چند محموله پس از حمله نیز از ینبع بارگیری شده‌اند. مسئله اصلی این است که با سقوط جریان پترولاین، ادامه این بارگیری‌ها از ذخایر محدود ساحل غربی انجام می‌شود و در صورت نرسیدن نفت تازه پایدار نیست.

رویترز نیز در ۱۸ سپتامبر گزارش داد آرامکو تحویل نفت اکتبر به دست‌کم دو پالایشگر اروپایی را متوقف کرده و در عین حال برای بازگرداندن بخشی از ظرفیت خط شرق–غرب تلاش می‌کند.

عربستان صادرات نفت را دوباره به سمت هرمز برد

مهم‌ترین تحول تازه این خبر دیگر فقط کاهش ذخایر ینبع نیست؛ عربستان عملاً انتقال بخشی از صادرات خود به مسیر خلیج فارس را آغاز کرده است.

رویترز در ۱۸ سپتامبر به نقل از چند منبع تجاری گزارش داد آرامکو حدود ۶۰ میلیون بشکه نفت خام را از بندر رأس‌تنوره در داخل خلیج فارس برای بارگیری در ماه‌های سپتامبر و اکتبر فروخته است.

این حجم به‌طور متوسط معادل حدود یک تا ۱.۵ میلیون بشکه در روز صادرات است و بخشی از نفت پس از عبور از تنگه هرمز، در نزدیکی بندر صحار عمان از طریق عملیات کشتی‌به‌کشتی یا STS منتقل می‌شود.

خریداران این محموله‌ها شامل پالایشگران چین و کره جنوبی هستند و بخشی از نفت نیز به هند و ژاپن می‌رود.

به این ترتیب، توقف پترولاین یکی از مهم‌ترین مزیت‌های راهبردی عربستان را تضعیف کرده است: توان صادرات میلیون‌ها بشکه نفت بدون عبور از تنگه هرمز.

رویترز: فروش حدود ۶۰ میلیون بشکه نفت عربستان از مسیر خلیج فارس

آیا واقعاً فقط تنگه هرمز برای عربستان باقی مانده است؟

عبارت «فقط هرمز باقی مانده» برای تیتر تحلیلی قابل فهم است، اما از نظر فنی نیاز به یک تبصره مهم دارد.

عربستان هنوز ذخایر ساحل غربی، شبکه ذخیره‌سازی بین‌المللی، ظرفیت محدود باقی‌مانده در ینبع و امکان بازگرداندن بخشی از پترولاین را در اختیار دارد. آرامکو همچنین در حال ایجاد مسیر موقت برای دورزدن بخش‌های آسیب‌دیده خط لوله است.

اما برای افزایش پایدار صادرات نفت تازه تولیدشده از شرق عربستان تا زمان بازگشت پترولاین، مسیر خلیج فارس و عبور از تنگه هرمز دوباره اهمیت بسیار بیشتری پیدا کرده است.

رئیس انجمن نفت ژاپن نیز روز جمعه تأیید کرد که در برخی موارد نفت عربستان با پذیرش ریسک توسط این کشور ابتدا از تنگه هرمز عبور می‌کند و سپس در خارج از خلیج فارس به مشتریان منتقل می‌شود.

چرا انتقال کشتی‌به‌کشتی در صحار برای عربستان مهم شده است؟

یکی از روش‌های مورد استفاده آرامکو، انتقال نفت در نزدیکی صحار عمان است. در این ساختار، نفت از پایانه‌های داخل خلیج فارس بارگیری می‌شود، از هرمز عبور می‌کند و سپس در خارج از تنگه به نفتکش دیگری منتقل می‌شود.

این روش امکان حفظ بخشی از صادرات به آسیا را فراهم می‌کند، اما محدودیت زیرساختی دارد. Kpler می‌گوید دو مرکز اصلی انتقال کشتی‌به‌کشتی در فجیره و صحار در حال فعالیت در نزدیکی ظرفیت خود هستند.

فشار بر ناوگان نیز افزایش یافته است. رویترز گزارش داده نرخ اجاره یک VLCC با ظرفیت حدود دو میلیون بشکه برای بارگیری اوایل اکتبر از فجیره به آسیا به رکورد ۸۰۰ واحد Worldscale رسیده است.

کاهش ذخایر ینبع چه اثری بر صادرات نفت عربستان دارد؟

کاهش صادرات از دریای سرخ
محدودیت ورودی نفت به ینبع باعث شده آرامکو بخشی از محموله‌های صادراتی به اروپا را لغو یا متوقف کند.
افزایش صادرات از خلیج فارس
آرامکو فروش نفت از رأس‌تنوره و انتقال محموله‌ها از مسیر هرمز و صحار را افزایش داده است.
افزایش هزینه حمل نفت
وابستگی بیشتر به نفتکش‌ها، عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی و محدودیت ظرفیت در صحار و فجیره هزینه لجستیک صادرات را افزایش می‌دهد.
افزایش دوباره ریسک هرمز
مزیت پترولاین این بود که نفت عربستان را از تنگه هرمز دور می‌کرد. توقف آن به این معناست که بخش بزرگ‌تری از صادرات جایگزین دوباره در معرض ریسک عبور از این آبراه قرار می‌گیرد.

پرسش‌های پرتکرار درباره ذخایر نفت عربستان و ینبع

ذخایر نفت ینبع چقدر است؟
تازه‌ترین برآورد Kpler موجودی ترمینال نفتی ینبع را حدود ۹ میلیون بشکه نشان می‌دهد. بدون ورود نفت تازه، این مقدار حدود سه روز بارگیری با آهنگ فعلی را پوشش می‌دهد.
آیا ذخایر نفت عربستان در حال تمام شدن است؟
خیر. ذخایر عملیاتی ینبع به‌شدت کاهش یافته است؛ این موضوع با کل ذخایر نفت عربستان یا منابع زیرزمینی این کشور متفاوت است.
چرا صادرات نفت عربستان از ینبع مختل شده است؟
حمله به ایستگاه‌های پمپاژ خط لوله شرق–غرب، انتقال نفت از میادین شرقی عربستان به ساحل دریای سرخ را مختل کرده است.
آیا عربستان دوباره از تنگه هرمز نفت صادر می‌کند؟
بله. رویترز در ۱۸ سپتامبر گزارش داد آرامکو حدود ۶۰ میلیون بشکه نفت برای بارگیری در سپتامبر و اکتبر از رأس‌تنوره فروخته و بخشی از این محموله‌ها پس از عبور از هرمز در نزدیکی صحار عمان انتقال کشتی‌به‌کشتی می‌شوند.
خط لوله شرق–غرب عربستان چه زمانی تعمیر می‌شود؟
Kpler بازه چهار تا شش هفته را برای تعمیر کامل زیرساخت پمپاژ مطرح کرده است، هرچند امکان بازگشت بخشی از ظرفیت از طریق مسیر موقت زودتر از آن وجود دارد.

جمع‌بندی؛ ذخایر ینبع کم شد و عربستان به مسیر هرمز برگشت

بحران صادرات نفت عربستان وارد مرحله تازه‌ای شده است. پس از توقف پترولاین، ذخایری که صادرات ینبع را زنده نگه می‌داشتند به‌سرعت کاهش یافته‌اند و تازه‌ترین برآورد Kpler موجودی ترمینال را حدود ۹ میلیون بشکه نشان می‌دهد.

اما مهم‌ترین تحول این است که ریاض منتظر خالی‌شدن کامل مخازن نمانده است. آرامکو صادرات از خلیج فارس را افزایش داده و حدود ۶۰ میلیون بشکه نفت برای سپتامبر و اکتبر فروخته است؛ مسیری که دوباره نفت عربستان را به عبور از تنگه هرمز وابسته می‌کند.

بنابراین بحران ینبع به معنای پایان نفت عربستان نیست؛ مسئله این است که مهم‌ترین مسیر دورزننده هرمز از مدار خارج شده و تا زمان بازگشت پایدار پترولاین، عربستان ناچار است سهم بیشتری از صادرات خود را از مسیری عبور دهد که این خط لوله اساساً برای دورزدن آن ساخته شده بود.