بیمهگران نرخ پوشش جنگ را بر اساس خطر واقعی مسیر، احتمال خسارت، مشخصات شناور و شرایط هر سفر تعیین میکنند. تا شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵، خطر حمله به کشتیها همچنان وجود دارد و مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) در همین روز برخورد پرتابه با دو نفتکش در محدوده تنگه هرمز را گزارش کرده است. بنابراین انتشار خبرهای دیپلماتیک درباره کاهش تنش، بهتنهایی مبنای کاهش فوری هزینه حمل نیست.
آخرین بهروزرسانی: شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵
در منابع عمومی بررسیشده، یک نرخ جاری و قابل تعمیم به تمام کشتیهای عبوری از هرمز وجود ندارد. قیمت بیمه جنگ برای هر سفر و هر مورد بیمه جداگانه تعیین میشود.
چرا بیمه جنگ تنگه هرمز با خبر کاهش تنش ارزان نمیشود؟
قیمتگذاری بیمه جنگ با واکنش بازارهای مالی به اخبار سیاسی متفاوت است. ممکن است خبر یک مذاکره یا آتشبس احتمالی در مدت کوتاهی انتظارات بازار را تغییر دهد، اما بیمهگر برای کاهش حق بیمه به شواهدی از کاهش واقعی خطر نیاز دارد.
بر اساس اطلاعات رسمی
کمیته مشترک جنگ بازار بیمه لندن (JWC)،
محدودههای پرخطر دریایی برای اطلاعرسانی به بیمهگران مشخص میشوند. قرارگرفتن یک مسیر در این فهرست به معنای وجود نرخ ثابت یا ممنوعیت همگانی بیمه نیست؛ قیمت و شرایط پوشش میان بیمهگر و کارگزار مذاکره میشود.
چهار عامل اصلی میتوانند مانع کاهش سریع هزینه بیمه و حمل شوند:
۱. خطر حمله به کشتیها همچنان وجود دارد
UKMTO در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ دو حادثه جداگانه را ثبت کرد. در هشدار ۲۱۵-۲۶، برخورد یک پرتابه ناشناس به بخش انتهایی نفتکشی در ۱۱ مایل دریایی شمال خصب عمان گزارش شد. هشدار ۲۱۶-۲۶ نیز از برخورد پرتابه به موتورخانه نفتکش دیگری در ۱۷ مایل دریایی شرق خصب خبر داد. در گزارشهای اولیه تلفات انسانی اعلام نشده بود.
این رخدادها نشان میدهند ارزیابی ریسک بیمهگران صرفاً تابع اخبار مذاکرات نیست. جزئیات تازه حوادث دریایی را میتوان در گزارش
آخرین وضعیت تنگه هرمز و تردد کشتیها در چارسو اقتصاد دنبال کرد.۲. شرایط پوشش بیمه برای هر سفر متفاوت است
نوع کشتی، ارزش بدنه یا محموله، مسیر حرکت، مدت پوشش و ارزیابی بیمهگر بر حق بیمه اثر دارند. کاهش خطر عمومی منطقه الزاماً به معنی یکسانشدن نرخ تمام شناورها نیست.
۳. قراردادها با انتشار یک خبر تغییر نمیکنند
پیشنهاد نرخ، الحاقیه صادرشده و بیمهنامه معتبر سه وضعیت متفاوتاند. کاهش حق بیمه قرارداد موجود به شرایط بازنگری، لغو یا صدور پوشش جدید وابسته است. صرف اعلام کاهش تنش، تعهد قبلی طرفین را خودکار تغییر نمیدهد.
۴. ظرفیت حملونقل باید دوباره به مسیر بازگردد
حتی با ارزانترشدن بیمه، ممکن است شرکتهای کشتیرانی هنوز ظرفیت کافی یا برنامه منظم برای عبور نداشته باشند. تا زمانی که محدودیت عرضه کشتی، انتظار در بنادر و اختلال برنامه حمل ادامه داشته باشد، کرایه حمل میتواند بالا بماند.
هزینه بیمه جنگ کشتیها چقدر است و چگونه محاسبه میشود؟
حق بیمه اضافی جنگ معمولاً متناسب با ارزش مورد بیمه و خطر همان سفر قیمتگذاری میشود؛ اما این نرخ با کرایه حمل یا هزینه توقف کشتی یکسان نیست.
برای نمونه تاریخی، بر اساس گزارش ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶ اساندپی گلوبال انرژی به نقل از مارش، پس از توافق مقدماتی ماه ژوئن، حق بیمه اضافی جنگ برای برخی سفرها حدود ۳ تا ۴ درصد ارزش بدنه کشتی گزارش شد؛ این رقم در مقطع پیش از آن حدود ۴.۵ تا ۶ درصد بود و با نرخ حدود ۰.۲۵ درصد پیش از جنگ فاصله زیادی داشت.
این ارقام مربوط به ژوئن ۲۰۲۶ هستند و نرخ بیمه در ۳۰ آبان ۱۴۰۵ محسوب نمیشوند.
اهمیت این نمونه در آن است که حتی پس از یک تحول مثبت سیاسی، حق بیمه میتواند همچنان چندین برابر سطح پیش از بحران باقی بماند.
| نوع هزینه | مبنای محاسبه | علت احتمالی تداوم هزینه |
|---|---|---|
| حق بیمه جنگ | ارزش مورد بیمه، خطر مسیر و شرایط پوشش | تداوم ارزیابی خطر و نیاز به تجدید نرخ یا قرارداد |
| کرایه حمل دریایی | قرارداد حمل، اجاره کشتی، وزن یا کانتینر | کمبود ظرفیت حمل، اختلال مسیر و افزایش هزینه عملیاتی |
| هزینه توقف و تأخیر | زمان انتظار و شرایط قرارداد حمل یا بندری | معطلی، تغییر برنامه حرکت یا محدودیت عملیات بندری |
برای بررسی اثر همزمان این هزینهها بر تجارت، گزارش
هزینه اقتصادی ناامنی تنگه هرمز و افزایش بیمه نفتکشها
در چارسو اقتصاد، پیامدهای گستردهتر ناامنی دریایی را توضیح داده است.
آیا بیمه باربری معمولی خسارت ناشی از جنگ را پرداخت میکند؟
خیر، نباید پوشش خسارت جنگ را از وجود یک بیمهنامه عادی باربری نتیجه گرفت.
آییننامه شماره ۷۹ شورای عالی بیمه در مجموعه شرایط استاندارد بیمه باربری، خطرهایی مانند جنگ، اقدامات خصمانه، برخی موارد توقیف و سلاحهای جنگی متروکه را از پوشش عادی مستثنا کرده است.
پوشش خطرات جنگی باید بر اساس شرایط قراردادی مربوط و با تأیید بیمهگر برقرار شود. همچنین باید میان سه موضوع تفاوت گذاشت:
- بیمه جنگ بدنه کشتی: مربوط به خسارتهای تحت پوشش واردشده به شناور است.
- بیمه جنگ محموله: مربوط به کالاهای مشخصشده در بیمهنامه و شرایط پوشش آنهاست.
- بیمه مسئولیت: مسئولیتهای تعریفشده در قرارداد بیمه را پوشش میدهد و الزاماً معادل بیمه بدنه یا کالا نیست.
همچنین در شرایط استاندارد بیمه باربری، زیانی که علت آن صرفاً تأخیر باشد اصولاً استثنا شده است، حتی اگر تأخیر ناشی از یک خطر بیمهشده باشد؛ مگر در مواردی که متن پوشش استثنای مشخصی مقرر کرده باشد. بنابراین پرداخت حق بیمه جنگ به معنای جبران خودکار تمام هزینههای معطلی، دموراژ یا تأخیر تحویل نیست.
چه زمانی بیمه جنگ تنگه هرمز و هزینه حمل کاهش مییابد؟
نشانه مهم کاهش هزینه، صرف انتشار خبر آتشبس یا مذاکره نیست؛ بلکه تغییر شرایط واقعی بیمهپذیری و حملونقل است.
برای ارزیابی بازگشت هزینهها به سطوح پایینتر، چهار شاخص اهمیت دارند:
- کاهش پایدار تعداد حملات و هشدارهای امنیت دریایی در مسیر عبور کشتیها.
- کاهش نرخهای پیشنهادی واقعی بیمهگران برای سفرهای قابل مقایسه.
- افزایش حضور شرکتهای کشتیرانی و بازگشت برنامههای منظم حمل.
- کاهش هزینه انتظار، توقف و محدودیتهای عملیاتی بنادر.
وجود ظرفیت بیمه نیز بهتنهایی کافی نیست. برای مثال،
بازار بیمه لویدز در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ از تشکیل کنسرسیومی برای افزایش ظرفیت پوشش جنگ شناورها و محمولههای عبوری از هرمز خبر داد؛ با این حال، خود این نهاد تصریح کرد ارائه پوشش به بررسی موردی خطر، شرایط بیمهنامه و الزامات قانونی وابسته است.
تداوم هزینه بیمه جنگ چه اثری بر واردات ایران دارد؟
برای واردکننده ایرانی، مسئله تنها امکان عبور کشتی نیست. اگر بیمهگر همچنان هزینه بالایی مطالبه کند یا شرکت حمل ظرفیت کافی ارائه ندهد، هزینه تأمین کالا حتی در دوره کاهش تنش نیز بالا میماند.
این فشار ممکن است به هزینه تمامشده مواد اولیه و کالاهای وارداتی منتقل شود؛ اما شدت اثر آن به قرارداد حمل، نرخ ارز، هزینه خرید و شرایط عرضه در بازار داخلی بستگی دارد.
در گزارش مرتبط آیا بازگشایی تنگه هرمز باعث ارزانشدن کالاها میشود؟ نیز توضیح داده شده است که کاهش هزینه بیمه و حمل، تنها یکی از شرایط احتمالی کاهش فشار قیمت بر کالاهای وارداتی است.
جمعبندی؛ کاهش خطر واقعی مهمتر از خبر آرامش است
بیمه جنگ تنگه هرمز زمانی میتواند ارزانتر شود که کاهش خطر برای بیمهگران قابل ارزیابی باشد و نرخ قراردادهای جدید نیز این تغییر را منعکس کند.
گزارش حملات تازه ۳۰ آبان نشان میدهد خطر امنیتی مسیر همچنان در تصمیم بیمهگران اهمیت دارد. حتی پس از کاهش حق بیمه، بازگشت کرایه حمل به شرایط عادی به ظرفیت کشتیها و عملکرد بنادر نیز وابسته خواهد بود.
پرسشهای مهم درباره بیمه جنگ تنگه هرمز
آیا با اعلام آتشبس، بیمه جنگ کشتیها فوراً ارزان میشود؟
خیر، کاهش فوری تضمین نمیشود. بیمهگر باید خطر مسیر را دوباره ارزیابی کند و کاهش نرخ نیز به شرایط قرارداد و پیشنهاد جدید پوشش بستگی دارد.
چه کسی هزینه بیمه جنگ کشتی را پرداخت میکند؟
به نوع بیمه و قرارداد بستگی دارد. بیمه بدنه معمولاً توسط مالک یا بهرهبردار کشتی تهیه میشود و بیمه محموله به قرارداد خرید و حمل کالا وابسته است. انتقال هزینه بیمه به کرایه باید در شرایط قرارداد بررسی شود.
آیا بیمه جنگ هزینه توقف کشتی در تنگه هرمز را پوشش میدهد؟
لزوماً خیر. خسارت ناشی از تأخیر در بیمه باربری استاندارد معمولاً استثنا شده است. هزینه توقف یا دموراژ باید با توجه به قرارداد حمل و شرایط پوشش مربوط بررسی شود.
منابع گزارش
- UKMTO؛ هشدار رسمی ۲۱۵-۲۶، برخورد پرتابه با نفتکش در شمال خصب، ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶.
- UKMTO؛ هشدار رسمی ۲۱۶-۲۶، برخورد پرتابه با موتورخانه نفتکش در شرق خصب، ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶.
- کمیته مشترک جنگ بازار بیمه لندن (JWC)؛ مناطق پرخطر و نحوه ارزیابی پوشش بیمه.
- S&P Global Energy؛ وضعیت بیمه جنگ و حق بیمه اضافی پس از توافق مقدماتی ژوئن، ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶.
- Lloyd’s؛ اعلام تشکیل کنسرسیوم بیمه جنگ برای عبور از هرمز، ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶.
- آییننامه شماره ۷۹ شورای عالی بیمه؛ شرایط عمومی بیمه باربری و استثناهای جنگ و تأخیر، مصوب ۲۶ دی ۱۳۹۱.




نظر شما در مورد این مطلب چیه؟