اقتصاد جهانی در شرایطی وارد نیمه دوم دهه ۲۰۲۰ شده که همزمان با تورم بالا، نرخهای بهره سنگین و نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی، چشمانداز رشد اقتصادی با تهدیدهای جدی روبهرو است.
تازهترین گزارش بانک جهانی نشان میدهد روند بهبود اقتصاد بینالملل با موانع جدیدی مواجه شده و احتمال کاهش سرعت رشد در بسیاری از کشورها افزایش یافته است.
این نهاد بینالمللی هشدار داده که ادامه تنشها در خاورمیانه و اختلال در زنجیره تأمین انرژی و کالاهای اساسی میتواند اقتصاد جهان را به ضعیفترین نرخ رشد از زمان بحران کرونا برساند. موضوعی که نه تنها بر کشورهای توسعهیافته، بلکه بر اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه نیز تأثیر مستقیم خواهد داشت.
۵ پیام مهم گزارش جدید بانک جهانی
گزارش «چشمانداز اقتصاد جهان» حاوی نشانههایی نگرانکننده درباره آینده رشد اقتصادی، تورم و تجارت جهانی است. بررسی دادههای این گزارش نشان میدهد جهان با مجموعهای از ریسکهای همزمان مواجه شده که میتواند مسیر اقتصاد بینالملل را در سالهای آینده تغییر دهد.
۱- رشد اقتصاد جهان به کمترین سطح پس از کرونا میرسد: بانک جهانی رشد اقتصاد جهان در سال جاری را ۲.۵ درصد برآورد کرده است؛ رقمی که نسبت به پیشبینیهای قبلی کاهش یافته و ضعیفترین عملکرد اقتصاد جهانی از دوران همهگیری کرونا تاکنون محسوب میشود.
۲- تورم جهانی دوباره اوج میگیرد: برآوردها نشان میدهد نرخ تورم جهانی در سال ۲۰۲۶ به حدود ۴ درصد خواهد رسید؛ در حالی که این شاخص در سال قبل حدود ۳.۳ درصد بوده است. افزایش هزینههای انرژی و اختلال در زنجیره تأمین از مهمترین عوامل این رشد محسوب میشوند.
۳- بازار مواد غذایی با شوک جدید مواجه میشود: بانک جهانی پیشبینی کرده است قیمت کودهای شیمیایی در سال جاری تا ۳۸ درصد افزایش یابد. این مسئله میتواند هزینه تولید محصولات کشاورزی را بالا ببرد و فشار مضاعفی بر امنیت غذایی جهان وارد کند.
۴- کشورهای در حال توسعه بیشترین آسیب را خواهند دید: به اعتقاد بانک جهانی، بسیاری از اقتصادهای در حال توسعه بهجز چین و هند، در مسیر از دست دادن یک دهه رشد اقتصادی قرار گرفتهاند. کاهش سرمایهگذاری، افزایش هزینه تأمین مالی و کندی تجارت جهانی از مهمترین دلایل این وضعیت عنوان شده است.
۵- سناریوی بدبینانه میتواند رشد جهانی را نصف کند: در صورت تشدید بحرانها و ادامه اختلال در انتقال انرژی و کالاهای اساسی، رشد اقتصاد جهان ممکن است تا سطح ۱.۳ درصد سقوط کند؛ رقمی که میتواند اقتصاد بینالملل را وارد دورهای از رکود گسترده کند.
انرژی و تورم دو متغیر تعیینکننده اقتصاد جهان
بخش مهمی از نگرانیهای بانک جهانی به بازار انرژی بازمیگردد. هرگونه اختلال در مسیرهای اصلی انتقال نفت و گاز میتواند قیمت حاملهای انرژی را افزایش دهد و موج جدیدی از تورم جهانی را شکل دهد.
افزایش هزینه انرژی نه تنها صنایع بزرگ را تحت فشار قرار میدهد، بلکه بهصورت مستقیم بر هزینه حملونقل، تولید مواد غذایی و قیمت کالاهای مصرفی اثرگذار است. به همین دلیل بسیاری از اقتصاددانان معتقدند آینده اقتصاد جهان بیش از هر زمان دیگری به ثبات بازار انرژی وابسته شده است.
دهه از دسترفته هشدار جدی برای اقتصادهای نوظهور
بانک جهانی در گزارش خود از احتمال شکلگیری «دهه از دسترفته» برای بخشی از اقتصادهای در حال توسعه سخن گفته است. اصطلاحی که در ادبیات اقتصادی به دورهای اطلاق میشود که کشورها به دلیل بحرانهای متوالی، فرصت کاهش فاصله درآمدی با اقتصادهای پیشرفته را از دست میدهند.
در چنین شرایطی، حفظ ثبات اقتصادی، کنترل تورم، جذب سرمایهگذاری و افزایش بهرهوری به مهمترین اولویت سیاستگذاران تبدیل خواهد شد.
آیا اقتصاد جهان در آستانه یک رکود جدید قرار دارد؟
اگرچه بانک جهانی هنوز وقوع رکود جهانی را قطعی نمیداند، اما کاهش پیشبینی رشد اقتصادی، افزایش تورم، رشد هزینههای مالی و تداوم نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی، ریسکهای اقتصاد بینالملل را به شکل محسوسی افزایش داده است.
به نظر میرسد مسیر آینده اقتصاد جهان بیش از هر زمان دیگری به تحولات بازار انرژی، وضعیت تجارت بینالملل و توان دولتها در مدیریت شوکهای اقتصادی وابسته باشد. در غیر این صورت، دهه ۲۰۲۰ ممکن است به یکی از دشوارترین دورههای اقتصاد جهانی در سالهای اخیر تبدیل شود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟