دیدار دونالد ترامپ و شی جینپینگ در کاخ سفید برای ایران دو پیام متفاوت داشت: سفیر آمریکا در چین میگوید ترامپ به شی هشدار داده هرگونه کمک مستقیم یا غیرمستقیم پکن به تهران برای واشنگتن «کاملاً غیرقابلقبول» است؛ در مقابل، موضع علنی چین بر حمایت از بازگشت ایران و آمریکا به تفاهم اسلامآباد و حل اختلافات از مسیر مذاکره متمرکز است. اهمیت این اختلاف فقط سیاسی نیست؛ چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی دریایی ایران را خرید و تصمیم پکن میتواند مستقیماً بر صادرات نفت و میزان اثرگذاری فشار اقتصادی آمریکا بر تهران اثر بگذارد.
آخرین بهروزرسانی: یکشنبه ۵ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۵۰
به گزارش چارسو اقتصاد، دونالد ترامپ و شی جینپینگ روز پنجشنبه ۲ مهر در کاخ سفید دیدار کردند. ایران یکی از موضوعات مورد گفتوگوی دو رئیسجمهور بود، اما روایت واشنگتن و موضع علنی پکن درباره این بخش از مذاکرات یکسان نیست.
رویترز به نقل از دیوید پردو، سفیر آمریکا در چین، گزارش داد ترامپ در این دیدار تأکید کرده است کمک مستقیم یا غیرمستقیم چین به ایران برای واشنگتن «کاملاً غیرقابلقبول» خواهد بود.
ترامپ در دیدار با شی درباره ایران چه گفت؟
مهمترین نکته در خواندن این خبر، تفکیک سخنان مستقیم ترامپ از روایت سفیر آمریکا در چین است.
دیوید پردو در گفتوگو با رسانههای آمریکایی گفت واشنگتن پیشتر به پکن اعلام کرده بود هرگونه کمک مستقیم یا غیرمستقیم به ایران، از جمله اطلاعات، قطعات یا تجهیزات نظامی، غیرقابلقبول است و ترامپ در دیدار با شی نیز این موضع را دوباره روشن کرده است.
پردو همچنین مدعی شد مقامهای چینی به آمریکا اطمینان دادهاند چنین کمکی انجام نخواهد شد.
اما این بخش از روایت تاکنون از سوی شی جینپینگ یا در گزارش رسمی دولت چین درباره دیدار تأیید نشده است.
خود ترامپ پس از دیدار تنها تأیید کرد که درباره جنگ ایران با شی گفتوگو کرده است و جزئیات بیشتری درباره محتوای مذاکرات ارائه نکرد.
«کمک چین به ایران غیرقابلقبول است» روایت سفیر آمریکاست
بنابراین عبارت «کاملاً غیرقابلقبول» را نباید بهعنوان نقلقول مستقیم منتشرشده از ترامپ یا بخشی از بیانیه رسمی کاخ سفید معرفی کرد.
این عبارت را دیوید پردو هنگام توضیح موضع آمریکا و روایت آنچه در گفتوگوی ترامپ و شی مطرح شده، بیان کرده است.
رویترز گزارش داده ترامپ درباره گفتوگو پیرامون ایران توضیح جزئی نداده و شی جینپینگ نیز درباره ادعای واشنگتن مبنی بر دریافت تضمین از چین، موضع علنی مشخصی اعلام نکرده است.
در مقابل، یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته مقامهای چینی به تهران اطمینان دادهاند که روابط اقتصادی، سیاسی و نظامی خود با ایران را تحت فشار آمریکا محدود نخواهند کرد.
در نتیجه فعلاً دو روایت وجود دارد: واشنگتن میگوید پکن درباره عدم کمک به ایران اطمینان داده و یک مقام ایرانی میگوید چین به تهران درباره ادامه روابط اطمینان داده است. هیچیک از این دو روایت بهصورت علنی و مستقیم از سوی شی جینپینگ تأیید نشده است.
چین درباره ایران چه موضعی اعلام کرد؟
موضع علنی چین بیشتر بر بازگشت به دیپلماسی متمرکز بوده است.
براساس گزارشهای رسمی چین، شی جینپینگ از بازگشت ایران و آمریکا به مسیر گفتوگو حمایت کرده و پکن خواستار بازگشت دو کشور به چارچوب تفاهم اسلامآباد شده است.
گزارش رسمی وزارت خارجه چین از مذاکرات ترامپ و شی نیز میگوید دو رئیسجمهور درباره مسائل مهم بینالمللی و منطقهای، از جمله «وضعیت خاورمیانه»، اوکراین و شبهجزیره کره تبادل نظر کردهاند.
پکن پیش از این دیدار نیز همین مسیر را دنبال میکرد. وانگ یی، وزیر خارجه چین، در دیدار با عباس عراقچی اعلام کرده بود ادامه درگیری ایران و آمریکا به نفع طرفهای درگیر یا جامعه بینالمللی نیست و دو کشور باید هرچه سریعتر به تفاهم اسلامآباد بازگردند.
مواضع آمریکا و چین درباره ایران پس از دیدار ترامپ و شی
| طرف | موضع اعلامشده | وضعیت تأیید |
|---|---|---|
| دونالد ترامپ | تأیید کرد درباره جنگ ایران با شی گفتوگو کرده است | اظهار مستقیم ترامپ |
| دیوید پردو، سفیر آمریکا در چین | ترامپ کمک مستقیم یا غیرمستقیم چین به ایران را «کاملاً غیرقابلقبول» دانسته است | روایت سفیر آمریکا از مذاکرات |
| دیوید پردو | چین به آمریکا اطمینان داده چنین کمکی انجام نمیدهد | ادعای طرف آمریکایی؛ تأیید علنی چین منتشر نشده است |
| شی جینپینگ | حمایت از بازگشت ایران و آمریکا به مسیر گفتوگو و تفاهم اسلامآباد | موضع منتشرشده از طرف چین |
| وزارت خارجه چین | دو رئیسجمهور درباره وضعیت خاورمیانه گفتوگو کردند | گزارش رسمی چین |
| مقام ارشد ایرانی | چین روابط اقتصادی، سیاسی و نظامی خود با ایران را تحت فشار آمریکا محدود نمیکند | روایت مقام ایرانی به رویترز؛ موضع مستقیم شی نیست |
چرا موضع چین برای اقتصاد ایران مهم است؟
اهمیت دیدار ترامپ و شی برای ایران فقط به همکاری نظامی یا اختلاف سیاسی واشنگتن و پکن محدود نمیشود. چین طی سالهای اخیر مهمترین مقصد نفت صادراتی ایران بوده است.
براساس دادههای کپلر که رویترز منتشر کرده، چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی دریایی ایران را خرید و میانگین واردات نفت ایران به چین حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز بود.
به همین دلیل هر تغییری در سیاست پکن در برابر فشار آمریکا میتواند مستقیماً بر یکی از مهمترین کانالهای درآمد ارزی ایران اثر بگذارد.
| دوره | واردات نفت ایران به چین | منبع داده |
|---|---|---|
| میانگین ۲۰۲۵ | حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز | کپلر / رویترز |
| سهم چین از صادرات دریایی ایران در ۲۰۲۵ | بیش از ۸۰ درصد | کپلر / رویترز |
| ژوئن ۲۰۲۶ | حدود ۷۸۵ هزار بشکه در روز | کپلر / رویترز |
| ژوئیه ۲۰۲۶ | حدود ۸۲۳ هزار بشکه در روز | برآورد اولیه کپلر / رویترز |
| اوت ۲۰۲۶ تا زمان انتشار داده | حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز | کپلر / رویترز |
خرید نفت ایران توسط چین چرا کاهش پیدا کرد؟
افت واردات چین لزوماً به معنی تغییر سیاسی پکن در برابر تهران نیست.
رویترز در گزارشی درباره صادرات نفت ایران نوشته است که تشدید محدودیتهای دریایی و دشوارتر شدن انتقال محمولهها، عرضه نفت ایران به خریداران چینی را کاهش داده است.
در همان گزارش، برخی پالایشگاههای مستقل چین همچنان برای خرید نفت ایران تمایل نشان دادهاند، اما کاهش دسترسی به محمولهها باعث شده برخی خریداران به نفت کشورهای دیگری مانند عراق و برزیل روی بیاورند.
بنابراین تا این مرحله، دادهها بیشتر از محدودیت در دسترسی و حمل نفت حکایت دارند تا توقف کامل تقاضای چین برای نفت ایران.
تفاهم اسلامآباد چرا برای چین مهم است؟
حمایت چین از بازگشت ایران و آمریکا به تفاهم اسلامآباد فقط یک موضع دیپلماتیک نیست. بخشهایی از این چارچوب مستقیماً با امنیت انرژی چین ارتباط دارند.
کاهش محدودیتهای دریایی ایران
بازگشت به چارچوب تفاهم میتواند محدودیتهای موجود بر حملونقل و صادرات دریایی ایران را کاهش دهد و دسترسی خریداران چینی به نفت ایران را آسانتر کند.
کاهش ریسک خرید نفت ایران
در چارچوب گزارششده از تفاهم، معافیتهایی برای صادرات نفت، خدمات بانکی، بیمه و حملونقل در نظر گرفته شده بود که میتواند ریسک معامله نفت ایران را برای خریداران خارجی کاهش دهد.
ثبات تنگه هرمز
چین بهعنوان یکی از بزرگترین واردکنندگان انرژی جهان از کاهش اختلال در تنگه هرمز منفعت اقتصادی مستقیم دارد؛ زیرا بخش مهمی از نفت خلیج فارس از این مسیر به بازار آسیا میرسد.
چارسو اقتصاد آخرین وضعیت تردد هرمز و هزینه حمل نفت را در گزارش تردد تنگه هرمز نصف شد؛ فقط ۹ کشتی عبور کردند، کرایه نفتکشها نزدیک رکورد تاریخی بررسی کرده است.
آمریکا دقیقاً نگران چه نوع کمک چین به ایران است؟
براساس توضیحات سفیر آمریکا در چین، هشدار واشنگتن فقط به کمک نظامی مستقیم محدود نیست.
اطلاعات و دادههای نظامی
واشنگتن نسبت به هرگونه انتقال اطلاعاتی که بتواند در عملیات نظامی مورد استفاده قرار گیرد حساس است.
قطعات و تجهیزات نظامی
سفیر آمریکا صراحتاً قطعات و تجهیزات نظامی را در توضیح دامنه کمکهایی قرار داد که واشنگتن با آن مخالف است.
کمک مستقیم یا غیرمستقیم
استفاده از عبارت «مستقیم یا غیرمستقیم» نشان میدهد موضع اعلامشده آمریکا فقط انتقال رسمی تجهیزات از دولت چین را شامل نمیشود.
با این حال، درباره گزارشهای مشخص مربوط به انتقال تجهیزات یا اطلاعات نظامی از چین به ایران اختلاف وجود دارد و پکن پیشتر اتهام کمک نظامی به تهران را رد کرده است.
چین از یک طرف با تحریم ایران مخالف است و از طرف دیگر با آمریکا مذاکره میکند
همین مسئله مهمترین پیچیدگی موضع چین است.
پکن بارها مخالفت خود را با تحریمهای یکجانبه اعلام کرده و وانگ یی نیز تأکید کرده سیاست چین در قبال ایران دارای «تداوم و ثبات» است.
چارسو اقتصاد پیشتر در گزارش مخالفت چین با تحریم هواپیماهای ایرانی؛ پاسخ پکن به تهدید تازه آمریکا این بخش از سیاست چین را بررسی کرده است.
در طرف دیگر، شی در همین سفر به آمریکا بر ثبات روابط اقتصادی و تجاری واشنگتن و پکن تأکید کرده و دو کشور نیز مذاکرات اقتصادی خود را ادامه دادهاند.
بنابراین برای سنجش نتیجه واقعی دیدار ترامپ و شی برای ایران، باید رفتار عملی پکن در هفتههای آینده را دنبال کرد، نه فقط روایتهای سیاسی دو طرف را.
دیدار ترامپ و شی چه اثری بر ایران میتواند داشته باشد؟
در حال حاضر شواهد کافی برای نتیجهگیری درباره تغییر سیاست چین در قبال ایران وجود ندارد. سه شاخص میتواند تصویر روشنتری ارائه کند:
واردات نفت ایران به چین
دادههای کپلر و سایر شرکتهای ردیابی مشخص میکنند آیا خرید واقعی پالایشگاههای چینی پس از هشدار واشنگتن کاهش بیشتری پیدا میکند یا خیر.
موضع رسمی وزارت خارجه چین
اگر پکن به ادعای سفیر آمریکا درباره «اطمینان دادن» به واشنگتن واکنش رسمی نشان دهد، دامنه تعهد احتمالی چین روشنتر خواهد شد.
سرنوشت تفاهم اسلامآباد
بازگشت ایران و آمریکا به این چارچوب میتواند هم فشار بر حمل نفت ایران را کاهش دهد و هم بخشی از نگرانی چین درباره امنیت عرضه انرژی از خلیج فارس را کم کند.
جزئیات خود سفر شی به آمریکا و فضای دیدار دو رئیسجمهور نیز در گزارش چارسو اقتصاد با عنوان استقبال ترامپ از شی جینپینگ با پرواز بمبافکنهای B-1 منتشر شده است.
جمعبندی؛ دیدار ترامپ و شی برای ایران چه داشت؟
نتیجه قابلاثبات دیدار ترامپ و شی برای ایران فعلاً یک توافق تازه میان آمریکا و چین درباره تهران نیست. ترامپ تأیید کرده ایران موضوع گفتوگو بوده و سفیر آمریکا میگوید واشنگتن مخالفت خود را با هرگونه کمک چین به ایران بهصراحت مطرح کرده و از پکن اطمینان گرفته است؛ اما چین چنین تعهدی را بهطور علنی اعلام نکرده است.
در مقابل، موضع علنی پکن حمایت از دیپلماسی، بازگشت ایران و آمریکا به تفاهم اسلامآباد و کاهش تنش در منطقه است.
برای اقتصاد ایران، مهمترین آزمون این دیدار در هفتههای بعد دیده خواهد شد: آیا خرید نفت ایران توسط چین، روابط اقتصادی دو کشور و موضع پکن در برابر فشارهای آمریکا تغییر میکند یا نه.
سوالات پرتکرار درباره دیدار ترامپ و شی و ایران
ترامپ و شی درباره ایران چه گفتند؟
ترامپ تأیید کرده که در دیدار با شی درباره جنگ ایران گفتوگو شده است. سفیر آمریکا در چین نیز میگوید ترامپ مخالفت واشنگتن با هرگونه کمک مستقیم یا غیرمستقیم چین به ایران را مطرح کرده است. در طرف مقابل، چین بر بازگشت ایران و آمریکا به مسیر مذاکره و تفاهم اسلامآباد تأکید کرده است.
آیا چین قول داده دیگر به ایران کمک نکند؟
سفیر آمریکا در چین مدعی شده پکن چنین اطمینانی به واشنگتن داده است، اما تاکنون تأیید علنی مستقیمی از سوی شی جینپینگ یا دولت چین درباره این ادعا منتشر نشده است.
آیا چین هنوز نفت ایران را میخرد؟
بله. دادههای کپلر نشان میدهد چین همچنان خریدار نفت ایران است، اما حجم واردات در سال ۲۰۲۶ نسبت به میانگین ۱.۴ میلیون بشکه در روز سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
چین چند درصد نفت ایران را میخرد؟
براساس دادههای کپلر، چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد صادرات دریایی نفت ایران را خریداری کرده بود. این نسبت ممکن است در سال ۲۰۲۶ با تغییر حجم صادرات و محدودیتهای حمل متفاوت باشد.
تفاهم اسلامآباد چیست و چرا چین از آن حمایت میکند؟
تفاهم اسلامآباد چارچوبی برای کاهش تنش ایران و آمریکا و حل بخشی از اختلافات از مسیر مذاکره است. بازگشت به این چارچوب میتواند محدودیت حمل نفت و اختلال تنگه هرمز را کاهش دهد؛ موضوعی که برای امنیت انرژی چین اهمیت مستقیم دارد.
آیا چین روابطش با ایران را کاهش میدهد؟
در حال حاضر منبع رسمی معتبری تغییر سیاست چین یا تصمیم پکن برای کاهش روابط با ایران را تأیید نکرده است. وزارت خارجه چین پیشتر اعلام کرده سیاست این کشور در قبال ایران دارای تداوم و ثبات است.
منابع گزارش
رویترز
وزارت خارجه چین
وزارت خارجه چین
دیدار وانگ یی و عباس عراقچی و موضع چین درباره تفاهم اسلامآباد
رویترز
دادههای کپلر درباره صادرات نفت ایران به چین و اثر محدودیتهای دریایی
شینهوا
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟