گزارش نیویورکتایمز به نقل از آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد جنگ در منطقه، با آسیب گسترده به زیرساختهای انرژی و اختلال در تنگه هرمز، به یکی از بزرگترین تهدیدهای تاریخ برای امنیت انرژی جهان تبدیل شده است.
ضربه سنگین به زیرساختهای انرژی منطقه
بر اساس دادههای منتشرشده، بیش از ۸۰ تأسیسات انرژی در غرب آسیا در جریان درگیریها آسیب دیدهاند که بخش قابلتوجهی از آنها با خسارات جدی و گسترده مواجه هستند. این تأسیسات شامل میادین نفت و گاز، پالایشگاهها و زیرساختهای صادراتی بوده و اختلال در عملکرد آنها، زنجیره تأمین انرژی جهانی را تحت فشار قرار داده است.
اختلال در تنگه هرمز با توقف ۱۰ درصد عرضه جهانی نفت
بسته شدن تنگه هرمز بهعنوان یکی از حیاتیترین گلوگاههای انرژی جهان، موجب توقف حدود ۱۰ درصد از عرضه نفت جهانی شده است. این سطح از اختلال، در مقایسه با بحرانهای پیشین بازار نفت، کمسابقه ارزیابی میشود و اثرات آن بهسرعت در قیمتها و بازارهای جهانی منعکس شده است.
هشدار آژانس بینالمللی انرژی با بزرگترین تهدید تاریخ
رئیس آژانس بینالمللی انرژی این وضعیت را «بزرگترین تهدید برای امنیت انرژی جهانی» توصیف کرده است. بر اساس این گزارش، دستکم ۴۰ دارایی کلیدی انرژی با آسیب شدید یا بسیار شدید مواجه شدهاند که بازسازی آنها به زمان و سرمایهگذاری قابل توجهی نیاز دارد.
آسیب به پروژههای LNG و چالش بازسازی بلندمدت
بخشی از خسارات واردشده مربوط به تأسیسات بزرگ LNG در قطر است که تعمیر آنها ممکن است تا پنج سال زمان ببرد. این موضوع میتواند عرضه گاز طبیعی مایع در بازارهای جهانی را در میانمدت با محدودیت مواجه کرده و فشار مضاعفی بر قیمت انرژی وارد کند.
بازگشت به شرایط عادی بافرآیندی زمانبر
تحلیلگران هشدار میدهند حتی در صورت پایان درگیریها و بازگشایی کامل تنگه هرمز، بازگشت عرضه نفت به سطح پیش از بحران، ممکن است ماهها و در برخی موارد تا دو سال زمان ببرد. دلیل این موضوع، نیاز به بازسازی زیرساختها، جایگزینی تجهیزات آسیبدیده و بازگشت تدریجی ظرفیت تولید است.
مجموع این تحولات نشاندهنده شکلگیری یک شوک ساختاری در بازار جهانی انرژی است. شوکی که میتواند معادلات عرضه و تقاضا را در کوتاهمدت و حتی میانمدت تغییر داده و ریسکهای جدیدی را برای اقتصاد جهانی به همراه داشته باشد.
آسیب گسترده به زیرساختهای انرژی در غرب آسیا و اختلال در تنگه هرمز، نهتنها عرضه جهانی نفت را کاهش داده، بلکه معادلات امنیت انرژی و پایداری بازارهای جهانی را وارد مرحلهای جدید از عدم قطعیت کرده است.
اختلال در عرضه با شوک همزمان به ظرفیت تولید و انتقال
آسیب به بیش از ۸۰ تأسیسات انرژی در غرب آسیا را باید بهعنوان یک شوک ترکیبی در سمت عرضه تحلیل کرد؛ شوکی که هم ظرفیت تولید و هم زیرساختهای انتقال و صادرات را تحت تأثیر قرار داده است. توقف حدود ۱۰ درصد از عرضه جهانی نفت، در بازاری که بهطور معمول با مازاد ظرفیت محدودی در حدود ۲ تا ۳ درصد مواجه است، به معنای ایجاد شکاف قابل توجه میان عرضه و تقاضاست. این عدم توازن، بهطور طبیعی منجر به افزایش شدید قیمتها و نوسانات در بازارهای جهانی خواهد شد.
تنگه هرمز به عنوان گلوگاه استراتژیک اقتصاد جهانی
تنگه هرمز بهعنوان مسیر عبور بخش قابل توجهی از تجارت نفت جهان، نقشی کلیدی در ثبات بازار انرژی دارد. بسته شدن این مسیر، نهتنها عرضه فیزیکی نفت را محدود میکند، بلکه هزینههای بیمه، حملونقل و ریسکهای ژئوپلیتیک را نیز بهطور تصاعدی افزایش میدهد. در چنین شرایطی، حتی کشورهایی که بهطور مستقیم از این مسیر استفاده نمیکنند، از طریق افزایش قیمتهای جهانی انرژی تحت تأثیر قرار میگیرند.
آسیب به زیرساختها با محدودیت در بازیابی عرضه
برآورد آسیب شدید به دستکم ۴۰ دارایی کلیدی انرژی و زمانبر بودن بازسازی آنها، نشان میدهد که این بحران صرفاً یک اختلال کوتاهمدت نیست. بهویژه در بخش گاز طبیعی مایع ، که تعمیر برخی تأسیسات آن ممکن است تا پنج سال به طول انجامد، میتوان انتظار داشت که عرضه در میانمدت نیز با محدودیت مواجه باشد. این موضوع میتواند ساختار بازار انرژی را تغییر داده و وابستگی به منابع جایگزین را افزایش دهد.
پیامدهای کلان با فشار تورمی و کندی رشد اقتصادی
افزایش قیمت انرژی بهعنوان یکی از نهادههای اصلی تولید، بهطور مستقیم بر نرخ تورم جهانی اثرگذار است. تجربه بحرانهای پیشین نشان میدهد که افزایش ۱۰ درصدی قیمت نفت میتواند بین ۰.۲ تا ۰.۴ درصد به نرخ تورم جهانی اضافه کند. در شرایط فعلی که شوک عرضه بسیار بزرگتر است، انتظار میرود فشارهای تورمی تشدید شده و همزمان رشد اقتصادی در بسیاری از کشورها کاهش یابد. این وضعیت میتواند به شکلگیری پدیده رکود تورمی در برخی اقتصادها منجر شود.
بازتعریف امنیت انرژی از تنوع منابع تا ذخایر استراتژیک
بحران فعلی بار دیگر اهمیت تنوعبخشی به منابع انرژی و مسیرهای انتقال را برجسته کرده است. کشورها بهویژه در اروپا و آسیا، احتمالاً به سمت افزایش ذخایر استراتژیک، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش وابستگی به گلوگاههای ژئوپلیتیک حرکت خواهند کرد. این روند میتواند در بلندمدت به تغییر الگوی سرمایهگذاری در بخش انرژی منجر شود.
مجموع شواهد نشان میدهد که بازار جهانی انرژی با یک شوک ساختاری و نه صرفاً مقطعی مواجه است. ترکیب اختلال در عرضه، آسیب به زیرساختها و افزایش ریسکهای ژئوپلیتیک، سطح جدیدی از نااطمینانی را ایجاد کرده که پیامدهای آن در کوتاهمدت به شکل افزایش قیمتها و در بلندمدت بهصورت تغییر در الگوی مصرف و سرمایهگذاری نمایان خواهد شد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟