صفر تا صد بازار سرمایه ایران در هفته آخر فروردین

بازار سرمایه ایران در هفته گذشته روزهای کاملا متفاوتی را پشت سر گذاشت و رفتار سرمایه‌گذاران نشان‌دهنده تغییر استراتژی در مواجهه با ریسک‌های سیستماتیک بود. در شرایطی که معاملات سهام حق‌تقدم‌ها و صندوق‌های سهامی برای جلوگیری از رفتارهای هیجانی متوقف مانده است جریان نقدینگی مسیر خود را به سمت ابزارهای مالی کم‌ریسک تغییر داد. بررسی جریان نقدینگی نشان می‌دهد که یک مهاجرت بزرگ سرمایه در داخل اکوسیستم بورس در حال رخ دادن است و سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند تا روشن شدن وضعیت کلان اقتصادی و امنیتی پول خود را در پناهگاه‌های امن پارک کنند. تداوم ورود پول حقیقی به صندوق‌های درآمد ثابت و در عین حال فشار فروش سنگین در بخش کالایی تصویری دقیق از تقابل ترس و احتیاط در بازار ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که بازار در یک وضعیت انتظار و محافظه‌کاری عمیق فرو رفته است.

پول‌های بازار کجا رفتند؟ هجوم نقدینگی به پناهگاه‌های امن و توقف معاملات سهام

با تداوم ممنوعیت معاملات در تالار شیشه‌ای تمام توجه بازار به سمت صندوق‌های قابل معامله معطوف شد. ارزش کل معاملات این صندوق‌ها در روز پایانی هفته به رقم قابل توجه ۲۴.۷ هزار میلیارد تومان رسید که از این میزان حدود ۱۷ هزار میلیارد تومان مستقیما به صندوق‌های درآمد ثابت اختصاص داشت. روند ورود پول اشخاص حقیقی به این ابزارهای بدون ریسک یک رکورد تاریخی را ثبت کرده است. خالص خرید حقیقی‌ها از زمان آغاز بحران‌های اخیر تاکنون به بیش از 9.6 همت رسیده و این جریان پرقدرت همچنان ادامه دارد. توزیع روزانه این نقدینگی نیز قابل تامل است به طوری که در روزهای شنبه یکشنبه دوشنبه و چهارشنبه به ترتیب مبالغ ۲۷۵۲ میلیارد تومان ۱۷۳۰ میلیارد تومان ۶۰۲ میلیارد تومان و ۱۵۳۲ میلیارد تومان پول حقیقی وارد این صندوق‌ها شده است. در روزهای پایانی هفته نیز ثبت ورود ۴۵۵ میلیارد تومان پول حقیقی تمایل شدید به سرمایه‌گذاری کم‌ریسک را تایید کرد. در جریان این جابه‌جایی‌های بزرگ صندوق کیان بیشترین میزان جذب نقدینگی را به خود اختصاص داد و در سمت مقابل بیشترین خروج پول از صندوق یاقوت ثبت شد. تصمیم نهاد ناظر برای بسته نگه داشتن نمادهای سهامی مانع از سقوط آزاد شاخص‌ها شد و هدایت این نقدینگی عظیم به سمت صندوق‌های درآمد ثابت از خروج کامل پول از بازار سرمایه جلوگیری کرد.

چرا صندوق‌های طلا و نقره با وجود ورود پول، زیر فشار فروش ماندند؟

بخش دیگری از بازار که در روزهای گذشته مورد توجه قرار گرفت صندوق‌های کالایی مبتنی بر طلا و نقره بودند. ارزش معاملات این دسته از صندوق‌ها به بیش از ۷.۷ هزار میلیارد تومان رسید اما رفتار قیمتی آن‌ها با انتظارات اولیه همخوانی نداشت. بازار طلا و نقره با یک تناقض آشکار در داده‌های معاملاتی روبه‌رو شد به این معنا که با وجود ورود نقدینگی جدید فشار عرضه بر تقاضا غلبه کرد. در گروه طلا ارزش معاملات رقمی در حدود ۱۰ هزار و ۸۶ میلیارد تومان را ثبت کرد و حجم معاملات به ۹۶۶ میلیون واحد رسید. با وجود ورود ۳۳۵ میلیارد تومان پول حقیقی حدود ۹۷ درصد از نمادهای این گروه در محدوده منفی به کار خود پایان دادند. سرانه خرید ۱۲۸ میلیون تومانی در برابر سرانه فروش ۲۳۸ میلیون تومانی نشان‌دهنده برتری مطلق فروشندگان است. وضعیت در صندوق‌های نقره به مراتب سخت‌تر بود و تمامی نمادهای این گروه قرمزپوش شدند. این بخش برای چهاردهمین روز متوالی شاهد ورود پول حقیقی معادل ۳۴۶ میلیارد ریال بود اما نسبت خرید به فروش منفی ۳.۳۵ نشان داد که کفه عرضه بسیار سنگین‌تر از تقاضاست. ارزش معاملات نقره ۲۴۸ میلیارد تومان بود و شکاف عمیق میان سرانه خرید ۲۶ میلیون تومانی و سرانه فروش ۸۹ میلیون تومانی سیگنال روشنی از عقب‌نشینی خریداران در برابر قدرت فروشندگان مخابره کرد.

بازار زیر سایه چه متغیرهایی حرکت کرد؟

روند معاملات هفته گذشته تحت تاثیر مستقیم مجموعه‌ای از عوامل مثبت و منفی قرار داشت. مهم‌ترین عامل منفی سایه سنگین ریسک‌های سیستماتیک و تنش‌های ژئوپلیتیک بود که باعث شد معامله‌گران در فروش دارایی‌های مبتنی بر کالا مانند طلا و نقره شتاب کنند و از هرگونه ریسک‌پذیری دوری جویند. بسته بودن بازار سهام نیز هرچند از ریزش قیمت‌ها جلوگیری کرد اما نقدشوندگی بازار را به شدت کاهش داد. در مقابل عوامل مثبتی نیز در ساختار بازار مشاهده شد که مهم‌ترین آن حفظ نقدینگی در درون شبکه بازار سرمایه بود. ثبت رکوردهای جدید در ورود پول حقیقی به صندوق‌های درآمد ثابت نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران همچنان به ساختارهای مالی بازار اعتماد دارند و پول خود را به بازارهای غیررسمی منتقل نکرده‌اند. مدیریت هیجانات از طریق متوقف کردن معاملات سهام نیز یک اقدام کنترلی موفق برای حفظ سرمایه سهامداران خرد ارزیابی می‌شود.

بورس چه زمانی از وضعیت انتظار خارج می‌شود؟

چشم‌انداز بازار بورس در هفته‌های پیش رو کاملا به تصمیمات نهاد ناظر و شفافیت شرکت‌های بورسی گره خورده است. بر اساس مصوبات شورای عالی بورس در هفته آینده و از تاریخ ۲۹ فروردین تا دوم اردیبهشت ۱۴۰۵ شرایط فعالیت بازارها تغییری نخواهد کرد و محدودیت‌های فعلی پابرجاست. بازگشایی نمادهای سهامی منوط به شفاف‌سازی دقیق شرکت‌های پذیرفته شده درباره میزان خسارات احتمالی و وضعیت تولید است تا اطلاعات مالی با در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی به درستی به دست سهامداران برسد. تا زمان تحقق این شرایط و کاهش سطح ریسک‌های کلان انتظار می‌رود جریان معاملات همچنان بر مدار ابزارهای با درآمد ثابت بچرخد و بازار کالایی نیز تا رسیدن به یک نقطه تعادل قیمتی نوسانات فرسایشی را تجربه کند. بازگشت رونق به تالار شیشه‌ای نیازمند مخابره اخبار قطعی از ثبات اقتصادی و رفع کامل سایه جنگ از سر صنایع بزرگ کشور است.