طرح «تورم صفر» شهرداری تهران از ۷ مهر ۱۴۰۵ با عرضه ۱۲ قلم کالای اساسی در ۱۰۸ میدان میوه و تره‌بار آغاز شد. براساس اعلام شهردار تهران، قیمت کالاهای این سبد برای شش ماه ثابت می‌ماند و در آبان‌ماه مرغ، رب و پنیر نیز به آن اضافه می‌شوند. خرید برخی اقلام براساس تعداد اعضای خانوار و کد ملی مدیریت می‌شود و امکان خرید غیرحضوری از طریق سامانه شهرزاد نیز وجود دارد. «تورم صفر» به معنای صفرشدن نرخ تورم تهران نیست؛ این عنوان به طرح تثبیت قیمت یک سبد مشخص از کالاهای اساسی در شبکه توزیع شهرداری اشاره دارد.
آخرین به‌روزرسانی: ۸ مهر ۱۴۰۵
طرح تورم صفر چیست و از چه زمانی اجرا شده است؟
طرح «تورم صفر» بخشی از برنامه معیشتی شهرداری تهران است که از سه‌شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ وارد مرحله اجرا شد. در مرحله نخست، ۱۲ قلم کالای اساسی با قیمت ثابت برای یک دوره شش‌ماهه در شبکه مشخصی از مراکز عرضه شهرداری تهران ارائه می‌شود.
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، هنگام تشریح این برنامه اعلام کرد عرضه کالاهای مشمول طرح از ۱۰۸ میدان میوه و تره‌بار آغاز شده و شبکه توزیع آن در مراحل بعدی توسعه پیدا می‌کند.
نکته مهم این است که عنوان «تورم صفر» نباید با صفرشدن تورم عمومی اشتباه گرفته شود. این برنامه نرخ تورم شهر تهران یا اقتصاد ایران را صفر نمی‌کند؛ بلکه قرار است قیمت تعداد مشخصی از کالاها در شبکه توزیع تعیین‌شده برای مدت شش ماه ثابت بماند.
کدام کالاها در طرح تورم صفر ۶ ماه با قیمت ثابت عرضه می‌شوند؟
براساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی شهرداری تهران، مرحله نخست طرح با ۱۲ قلم کالا آغاز شده است. در فهرست اعلام‌شده از اقلامی مانند برنج، گوشت، حبوبات، ماکارونی، سویا، خرما، شکر و روغن نام برده شده است.
شهردار تهران اعلام کرده قیمت روغن و شکر با نرخ مصوب فعلی برای شش ماه ثابت خواهد ماند و قیمت سایر اقلام نیز در شروع طرح بین ۵ تا ۵۰ درصد پایین‌تر از قیمت بازار عرضه می‌شود و برای دوره تعیین‌شده ثابت خواهد بود.
قرار است در آبان ۱۴۰۵ سه کالای دیگر نیز به این سبد اضافه شوند:
مرغ
قرار است از آبان‌ماه به فهرست کالاهای مشمول طرح اضافه شود.
رب گوجه‌فرنگی
دومین کالایی است که برای مرحله توسعه سبد اعلام شده است.
پنیر
با اضافه‌شدن پنیر، تعداد اقلام طرح از ۱۲ به ۱۵ قلم افزایش خواهد یافت.
سهم هر نفر در طرح تورم صفر چقدر است؟
برای بخشی از کالاهای طرح، میزان خرید براساس تعداد اعضای خانوار تعیین شده است. اطلاعات خانوار از طریق کد ملی کنترل می‌شود.
| کالا | سهم اعلام‌شده برای هر نفر | دوره |
|---|---|---|
| برنج | ۲ کیلوگرم | ماهانه |
| گوشت | ۵۰۰ گرم | ماهانه |
| روغن | ۴۰۰ گرم | ماهانه |
در بخش برنج، خانوار امکان انتخاب از میان سه نوع برنج را خواهد داشت. برای گوشت نیز امکان انتخاب میان گوشت گوسفندی و گوساله اعلام شده است.
این ارقام نمونه‌های سهمیه‌ای هستند که شهردار تهران به‌طور مشخص اعلام کرده است؛ بنابراین نباید همین مقادیر را بدون اعلام رسمی به تمام ۱۲ قلم تعمیم داد.
طرح تورم صفر را از کجا می‌توان خرید؟
در مرحله نخست، کالاهای طرح در ۱۰۸ میدان میوه و تره‌بار تهران عرضه می‌شوند.
براساس برنامه اعلام‌شده، شبکه توزیع در چند مرحله توسعه پیدا می‌کند:
۱۰۸ میدان میوه و تره‌بار
عرضه حضوری کالاهای مشمول طرح از ۷ مهر در این مراکز آغاز شده است.
۱۸ فروشگاه شهروند
براساس اعلام شهرداری، از شنبه ۱۸ شعبه فروشگاه شهروند نیز به شبکه عرضه کالاهای مشمول اضافه می‌شوند.
سامانه شهرزاد
امکان خرید غیرحضوری کالاها و تحویل درب منزل از طریق سامانه شهرزاد نیز برای شهروندان تهران پیش‌بینی شده است.
بیش از ۲۰۰ مرکز در آبان
شهرداری اعلام کرده در آبان‌ماه تعداد مراکز عرضه از ۱۰۸ میدان فعلی به بیش از ۲۰۰ مرکز افزایش خواهد یافت.
۴ بخش اصلی طرح معیشتی شهرداری تهران چیست؟
«تورم صفر» فقط بخش نخست برنامه معیشتی اعلام‌شده از سوی مدیریت شهری است. این برنامه چهار محور دارد:
| محور | نحوه اجرا | هدف اعلام‌شده |
|---|---|---|
| تورم صفر | تثبیت قیمت ۱۲ قلم کالا برای شش ماه و افزایش تعداد آنها به ۱۵ قلم در آبان | کاهش اثر افزایش قیمت کالاهای اساسی بر هزینه خانوار |
| تخفیف فروشگاه شهروند | کاهش ۵۰ درصدی سود بازرگانی بیش از ۱۸ هزار قلم و بازگشت مبلغ به کیف پول خریدار | کاهش هزینه خرید کالاها |
| خرید مستقیم از تولیدکننده | خرید قراردادی، سلف‌خری و کاهش نقش واسطه‌ها | کاهش فاصله قیمت تولید تا مصرف |
| عرضه مستقیم | ایجاد مراکز عرضه تولیدکنندگان در مناطق ۲، ۴، ۵، ۱۵، ۱۷، ۲۰ و ۲۲ | اتصال مستقیم‌تر تولیدکننده و مصرف‌کننده |
تخفیف ۱۸ هزار کالا در فروشگاه شهروند چگونه محاسبه می‌شود؟
بخش دوم برنامه معیشتی با طرح «تورم صفر» تفاوت دارد. طبق اعلام شهردار تهران، قرار است ۵۰ درصد سود بازرگانی بیش از ۱۸ هزار قلم کالای فروشگاه شهروند به خریدار بازگردانده شود.
بنابراین عبارت «۱۸ هزار کالا ۵۰ درصد ارزان می‌شوند» دقیق نیست. میزان سود بازرگانی کالاها متفاوت است و آنچه نصف می‌شود سود بازرگانی است، نه الزاماً قیمت نهایی کالا.
طبق اعلام شهرداری، مبلغ مربوط به این کاهش در خرید آنلاین به کیف پول خریدار بازمی‌گردد و این بخش برخلاف سهمیه ۱۲ قلم کالای اساسی، محدودیت کد ملی و تعداد اعضای خانوار ندارد.
قیمت کالاهای طرح تورم صفر واقعاً ۶ ماه تغییر نمی‌کند؟
تعهد اعلام‌شده مدیریت شهری این است که قیمت اقلام مشمول طرح در شبکه تعیین‌شده برای شش ماه ثابت بماند.
در مورد روغن و شکر، شهردار تهران صراحتاً گفته نرخ مصوب فعلی برای شش ماه ثابت خواهد ماند؛ حتی اگر قیمت این کالاها در بازار تغییر کند. درباره سایر اقلام نیز قیمت آغاز طرح بین ۵ تا ۵۰ درصد کمتر از بازار اعلام شده و قرار است همان قیمت برای دوره تعیین‌شده حفظ شود.
با این حال، تحقق این وعده در تمام دوره شش‌ماهه به توان تأمین مستمر کالا و منابع مالی طرح وابسته است و باید در ماه‌های آینده براساس قیمت واقعی عرضه‌شده در مراکز ارزیابی شود.
پول اجرای طرح تورم صفر از کجا تأمین می‌شود؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های اقتصادی درباره این برنامه، منبع تأمین مالی تثبیت شش‌ماهه قیمت‌هاست.
زاکانی اعلام کرده تأمین مالی از ظرفیت مدیریت شهری و همکاری شبکه بانکی انجام می‌شود و در مرحله فعلی بانک شهر و بانک ملت در تأمین مالی مشارکت دارند. به گفته او، مذاکرات برای استفاده از ظرفیت سایر بانک‌ها نیز ادامه دارد.
این بخش برای ارزیابی اقتصادی طرح مهم است؛ زیرا اگر قیمت عمومی کالاها طی شش ماه افزایش پیدا کند، حفظ قیمت ثابت نیازمند خرید پیشاپیش، قرارداد بلندمدت با تولیدکنندگان، تأمین مالی یا ترکیبی از این سازوکارها خواهد بود.
آیا طرح تورم صفر واقعاً تورم را صفر می‌کند؟
خیر؛ دست‌کم نه به معنای اقتصادی نرخ تورم.
تورم شاخصی گسترده از تغییر سطح عمومی قیمت کالاها و خدمات است. شهرداری تهران نیز اختیار تعیین قیمت همه کالاها، خدمات، مسکن، انرژی، حمل‌ونقل و سایر اجزای سبد تورم را ندارد.
آنچه در این طرح «صفر» می‌شود، براساس تعریف اعلام‌شده مدیریت شهری، تغییر قیمت یک سبد محدود از کالاهای مشخص در شبکه عرضه طرح طی یک دوره شش‌ماهه است.
به همین دلیل، موفقیت طرح باید با شاخص‌هایی مانند میزان اختلاف قیمت کالاهای مشمول با بازار، دسترسی خانوارها، استمرار موجودی و هزینه واقعی اجرای برنامه سنجیده شود؛ نه با نرخ تورم عمومی تهران.
آیا طرح تورم صفر می‌تواند هزینه زندگی خانوار را کاهش دهد؟
برای خانواری که بخش قابل توجهی از سبد خوراکی خود را از کالاهای مشمول تهیه می‌کند، ثابت ماندن قیمت این اقلام می‌تواند بخشی از افزایش هزینه معیشت را محدود کند. اما میزان واقعی این اثر به سهم این کالاها در مخارج خانوار و اختلاف قیمت آنها با بازار آزاد بستگی دارد.
از سوی دیگر، طرح هم‌زمان با بحث افزایش حمایت‌های معیشتی در سطح ملی اجرا شده است. چارسو اقتصاد در گزارش افزایش اعتبار کالابرگ و ترمیم قدرت خرید خانوارها آخرین تحولات این سیاست را بررسی کرده است.
ریسک‌های اصلی طرح تورم صفر چیست؟
مزیت بالقوه طرح برای مصرف‌کننده روشن است: اگر کالا واقعاً موجود باشد و قیمت آن ثابت بماند، خانوار در برابر افزایش قیمت همان کالاها تا حدی محافظت می‌شود. اما برای ارزیابی نتیجه نهایی باید چند ریسک را نیز دنبال کرد:
تأمین مستمر کالا
قیمت ثابت زمانی برای خانوار ارزش دارد که کالا در تمام دوره شش‌ماهه با حجم کافی در دسترس باشد. کمبود موجودی می‌تواند اثر عملی طرح را کاهش دهد.
فاصله قیمت طرح با بازار
هرچه اختلاف قیمت بیشتر شود، تقاضا برای کالاهای مشمول افزایش پیدا می‌کند و کنترل توزیع اهمیت بیشتری خواهد یافت.
تأمین مالی شش‌ماهه
در شرایط افزایش هزینه تولید، حفظ قیمت ثابت نیازمند سازوکار مالی پایدار است. مشارکت بانک‌ها بخشی از پاسخ اعلام‌شده شهرداری به این مسئله است.
اثر افزایش هزینه تولید
اگر هزینه مواد اولیه، حمل‌ونقل یا تولید افزایش پیدا کند، قراردادهای تأمین باید بتوانند فاصله ایجادشده را مدیریت کنند.
کنترل سهمیه و جلوگیری از خرید غیرمصرفی
استفاده از کد ملی و ثبت خرید در سامانه شهرزاد برای کالاهای سهمیه‌ای قرار است امکان رصد توزیع و کاهش انحراف کالا از مصرف خانوار را فراهم کند.
طرح تورم صفر چه زمانی موفق محسوب می‌شود؟
برای ارزیابی واقعی طرح، صرف ثابت‌ماندن عدد درج‌شده روی تابلو قیمت کافی نیست. طی شش ماه آینده چهار شاخص باید بررسی شود:
موجودی مستمر
آیا هر ۱۲ و سپس ۱۵ قلم کالا در مراکز اعلام‌شده به‌طور مستمر موجود هستند؟
اختلاف واقعی با قیمت بازار
آیا ادعای عرضه ارزان‌تر در طول اجرای طرح حفظ می‌شود یا فاصله قیمت کاهش پیدا می‌کند؟
پوشش خانوارها
چه تعداد از خانوارهای تهران عملاً از طرح استفاده می‌کنند و شبکه بیش از ۲۰۰ مرکز تا چه اندازه دسترسی جغرافیایی را بهبود می‌دهد؟
هزینه اجرای طرح
حفظ قیمت ثابت چه میزان منابع مالی نیاز دارد و این منابع از چه مسیری تأمین می‌شوند؟ پاسخ به این سؤال برای سنجش امکان ادامه یا توسعه طرح ضروری است.
جمع‌بندی؛ طرح تورم صفر چه چیزی را تغییر می‌دهد؟
طرح تورم صفر یک برنامه محلی برای تثبیت قیمت سبد مشخصی از کالاهای اساسی است، نه برنامه‌ای برای صفرکردن نرخ تورم تهران.
در مرحله نخست، ۱۲ قلم کالا برای شش ماه با قیمت ثابت در شبکه شهرداری عرضه می‌شوند، تعداد کالاها در آبان به ۱۵ قلم می‌رسد و شبکه عرضه نیز قرار است از ۱۰۸ میدان فعلی به بیش از ۲۰۰ مرکز توسعه پیدا کند.
برای خانوارها، مهم‌ترین مسئله میزان واقعی تخفیف، استمرار موجودی و امکان دسترسی به کالاهاست. از منظر اقتصادی نیز آزمون اصلی طرح طی ماه‌های آینده مشخص می‌شود: آیا مدیریت شهری می‌تواند هم‌زمان با تغییر هزینه‌های تولید و قیمت بازار، عرضه کافی کالا را با همان قیمت ثابت ادامه دهد؟
سؤالات پرتکرار درباره طرح تورم صفر
طرح تورم صفر چیست؟
طرح شهرداری تهران برای تثبیت شش‌ماهه قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی در شبکه مشخصی از میادین میوه و تره‌بار، فروشگاه‌های شهروند و سامانه شهرزاد است.
طرح تورم صفر شامل چه کالاهایی است؟
در فهرست اولیه از برنج، گوشت، حبوبات، ماکارونی، سویا، خرما، شکر و روغن و سایر اقلام بسته معیشتی نام برده شده است. مرغ، رب و پنیر نیز قرار است در آبان اضافه شوند.
سهم هر نفر در طرح تورم صفر چقدر است؟
برای اقلامی که مقدار آنها اعلام شده، سهم ماهانه هر نفر ۲ کیلوگرم برنج، ۵۰۰ گرم گوشت و ۴۰۰ گرم روغن است. میزان خرید خانوار براساس تعداد اعضا محاسبه می‌شود.
طرح تورم صفر را از کجا بخریم؟
عرضه از ۱۰۸ میدان میوه و تره‌بار آغاز شده است. ۱۸ فروشگاه شهروند نیز به شبکه اضافه می‌شوند و خرید غیرحضوری از طریق سامانه شهرزاد پیش‌بینی شده است.
آیا همه شهروندان تهران می‌توانند از طرح استفاده کنند؟
براساس اعلام شهرداری، خانوارهای تهرانی متناسب با تعداد اعضای خانوار امکان استفاده از اقلام سهمیه‌ای را دارند. بخش کاهش سود بازرگانی فروشگاه شهروند نیز بدون محدودیت کد ملی اعلام شده است.
آیا تورم تهران با اجرای این طرح صفر می‌شود؟
خیر. «تورم صفر» نام طرح تثبیت قیمت کالاهای مشخص است و به معنای صفرشدن نرخ تورم عمومی تهران نیست.
قیمت کالاهای طرح تا چه زمانی ثابت می‌ماند؟
براساس اعلام شهردار تهران، قیمت کالاهای مشمول مرحله نخست برای شش ماه ثابت خواهد ماند.
منابع
خبرگزاری مهر؛ جزئیات کامل طرح تورم صفر تهران
جزئیات ۱۲ قلم کالا، مدت تثبیت قیمت، سهم خانوار، مراکز توزیع، تأمین مالی و چهار محور برنامه معیشتی شهرداری تهران.
ایسنا؛ آغاز توزیع کالاهای اساسی در طرح تورم صفر
گزارش آغاز اجرای طرح و جزئیات اعلام‌شده درباره نحوه توزیع کالاهای اساسی.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟