قیمت نفت برنت دقایقی پیش از مرز ۱۱۴ دلار عبور کرد و به بالاترین سطح خود در ماههای اخیر رسید. روند صعودی قیمت نفت که از روز گذشته در پی حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به بخشی از تأسیسات پارس جنوبی آغاز شده بود، پس از پاسخ موشکی ایران به تأسیسات گازی متخاصم، شتاب بیشتری گرفت. بر این اساس، نفت طی ۴۸ ساعت گذشته بیش از ۱۱ دلار افزایش قیمت داشته است.
در همین حال، سیتیبانک، سومین بانک بزرگ آمریکا، پیشبینی کرد که در صورت تداوم درگیریها و هدف قرار گرفتن سایر زیرساختهای انرژی منطقه، قیمت نفت میتواند تا سقف ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار نیز افزایش یابد.
ارزیابی ریسکهای ژئوپلیتیک و سناریوهای پیش روی بازار انرژی
جهش ۱۱ دلاری قیمت نفت برنت و عبور آن از مرز ۱۱۴ دلار در تاریخ ۱۹ مارس ۲۰۲۶ ، یکی از شدیدترین واکنشهای قیمتی بازار انرژی در سالهای اخیر را رقم زد. این رخداد که در پی تشدید حملات به زیرساختهای انرژی در منطقه خلیج فارس روی داد، از منظر اقتصاد انرژی و مدیریت ریسک، ابعاد چندلایهای دارد که تحلیل آن نیازمند بررسی همزمان متغیرهای بنیادین عرضه و تقاضا، محاسبه “حق بیمه ژئوپلیتیک” و ارزیابی سناریوهای محتمل در زنجیره تأمین جهانی نفت است.
بر اساس دادههای رویترز، قیمت نفت برنت با افزایش ۷ دلاری به ۱۱۴.۸۳ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین سطح قیمتی از ابتدای درگیریهای منطقهای محسوب میشود. این رشد قیمت در شرایطی رخ داده که بر اساس نظرسنجی فوریه ۲۰۲۶ از ۳۴ اقتصاددان و تحلیلگر، میانگین قیمت پیشبینی شده برای نفت برنت در سال ۲۰۲۶ تنها ۶۳.۸۵ دلار بوده است . شکاف ۵۰ دلاری میان قیمت بازار و پیشبینیهای بنیادین، نشاندهنده ورود یک “شوک عرضه” شدید به معادلات بازار است که ریشه در مختل شدن جریان نفت از تنگه هرمز دارد؛ گذرگاهی که روزانه یکپنجم نفت جهان (حدود ۲۰ میلیون بشکه) از آن عبور میکند .
از منظر محاسبه حق بیمه ریسک ژئوپلیتیک، تحلیلگران پیش از این برآورد میکردند که تنشهای مرتبط با ایران بین ۴ تا ۱۰ دلار به قیمت هر بشکه نفت اضافه کرده است . اما با هدف قرار گرفتن تأسیسات کلیدی از جمله میدان گازی پارس جنوبی (بزرگترین میدان گازی ایران)، مجموعه نفتی عسلویه، پالایشگاه مینا الاحمدی کویت با ظرفیت ۷۳۰ هزار بشکه در روز و تأسیسات گاز مایع قطر ، این حق بیمه به مراتب فراتر از برآوردهای قبلی رفته است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا پیشبینی کرده که قیمت نفت برنت در دو ماه آینده به دلیل اختلال در عرضه نفت ناشی از تنشهای خاورمیانه، بالای ۹۵ دلار باقی خواهد ماند که نشاندهنده انتظار تداوم ریسک سیستمی در کوتاهمدت است.
پیشبینی سیتیبانک مبنی بر احتمال افزایش قیمت نفت به ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار در صورت هدف قرار گرفتن زیرساختهای بیشتر انرژی ، یک سناریوی هشداردهنده اما مبتنی بر منطق اقتصادی است. این سناریو زمانی محقق میشود که حلقههای حیاتی زنجیره تأمین مانند تأسیسات ذخیرهسازی استراتژیک، پایانههای صادراتی یا پالایشگاههای بزرگ منطقه مورد اصابت قرار گیرند. برای درک مقیاس این ریسک، باید توجه داشت که صرفاً انسداد تنگه هرمز میتواند حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت را با اختلال مواجه کند که در تاریخ بازار نفت بیسابقه است.
در سوی دیگر معادله، عوامل بنیادین بلندمدت مانند مازاد عرضه پیشبینی شده (بین ۸۰۰ هزار تا ۳.۵ میلیون بشکه در روز) و رشد محدود تقاضا (۵۰۰ هزار تا ۱.۱ میلیون بشکه در روز) قرار دارند که میتوانند پس از فروکش کردن تنشها، قیمتها را به سطوح تعادلی پایینتر بازگردانند. اما نکته کلیدی آن است که در شرایط کنونی، بازار بیش از آنکه تحت تأثیر بنیادهای بلندمدت باشد، اسیر عدمقطعیتهای ژئوپلیتیک و “چرخه تلافیجویانه” در هدفگیری تأسیسات انرژی است.
در مجموع، جهش قیمت نفت به ۱۱۴ دلار و پیشبینی سقفهای بالاتر، هشداری جدی درباره آسیبپذیری بازار انرژی جهانی از شوکهای عرضه ناشی از درگیریهای منطقهای است. اقتصاد جهانی در حال تحمل هزینههای درگیریای است که به سرعت در حال تشدید است و چشماندازی برای پایان فوری آن دیده نمیشود. این وضعیت میتواند تبعات تورمی گستردهای برای کشورهای واردکننده نفت داشته باشد و رشد اقتصادی جهان را با چالش جدی مواجه کند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟