تحلیل بازار بورس هفته سوم مرداد

در بازار سهام رکوردشکنی به یک رویه روزمره تبدیل شده است. شاخص کل در پایان معاملات ۲۰ مرداد با رشد ۸۲ هزار و ۳۳۶ واحدی معادل 1.46% روی پنج میلیون و ۷۳۶ هزار واحد ایستاد و نخستین حضور خود را در کانال ۵.۷ میلیون واحد ثبت کرد. در آخرین روز معاملاتی هفته، 74 درصد نمادها مثبت بسته شدند، ۳۳ صنعت در محدوده مثبت قرار گرفتند و شاخص ۱۷ صنعت روی سقف تاریخی خود ایستاد.

کاهش نرخ دلار در بازار آزاد نشان می‌دهد پول تازه‌ای که به بورس آمده، به دلیل انتظار جهش‌های ارزی نبوده و پاسخ به کاهش ریسک سیاسی و جبران عقب‌ماندگی چندساله سهام از تورم است. همین تفاوت جنس محرک، پرسش اصلی هفته آینده را شکل می‌دهد که آیا شاخص می‌تواند ۴.۶ درصد باقی‌مانده تا مرز شش میلیون واحد را طی کند و بالای آن تثبیت شود.

شاخص کل، شاخص هم‌وزن و ارزش معاملات، سه عددی که فراگیری رشد را تایید کردند

در کنار شاخص کل، شاخص هم‌وزن نیز با رشد ۱۷ هزار و ۷۴۷ واحدی معادل 1.12% به سطح یک میلیون و ۶۰۴ هزار واحد رسید. اختلاف اندک این دو نماگر مهم است، چون در بسیاری از دوره‌های صعودی گذشته رشد شاخص کل بر دوش چند نماد بزرگ سوار می‌شد و نمادهای کوچک عقب می‌ماندند، اما این بار موج صعودی به بخش بزرگی از تابلو تسری پیدا کرده است.

در بخش سهام و حق تقدم و صندوق‌های سهامی ۷۴.۸ میلیارد سهم معامله شد و ارزش معاملات به ۳۳ هزار و ۷۹۶ میلیارد تومان رسید که گردش بالای نقدینگی را تایید می‌کند. جریان پول حقیقی هم مثبت بود و هزار و ۷۸۹ میلیارد تومان سرمایه اشخاص حقیقی به بازار سهام وارد شد. البته یک داده در دل همین آمار مثبت هشدار می‌دهد. سرانه خرید حقیقی‌ها ۸۸.۴ میلیون تومان بود در حالی که سرانه فروش به ۹۹.۱ میلیون تومان رسید و قدرت خرید حقیقی روی سطح منفی ۱.۱۲ قرار گرفت.

معنای عملی این عدد آن است که سفارش‌های فروش از نظر اندازه بزرگ‌تر از سفارش‌های خرید بوده‌اند و بخشی از سرمایه‌گذاران باتجربه‌تر در سقف قیمت‌ها مشغول شناسایی سود هستند، در حالی که جای آنها را تعداد بیشتری از خریداران با حجم کوچک‌تر پر می‌کند. رفتار میان‌روزی بازار هم همین را نشان داد. معاملات با برتری تقاضا آغاز شد، در میانه بازار موجی از عرضه شکل گرفت و فشار فروش نسبتا سریع جمع شد و تقاضا دوباره دست بالا را گرفت.

تصویر بزرگ‌تر آمارهای هفته گذشته نیز تاییدکننده رونق است. مجموع ارزش معاملات سهام و صندوق‌های سهامی در چهار ماه نخست امسال به ۱۰۳۹ همت رسید که در مقایسه با ۷۷۳ همت مدت مشابه سال گذشته رشدی 34% نشان می‌دهد. این رقم با توجه به توقف معاملات در فروردین و بخش عمده اردیبهشت اهمیت بیشتری دارد، چون تنها ۳۱ همت آن به دو روز پایانی اردیبهشت مربوط است و در خرداد به ۵۰۲ همت و در تیر به رکورد ماهانه ۵۰۵ همت رسیده است.

اندازه بازار هم بزرگ شده و مجموع ارزش بازار اوراق بهادار در چهار بورس فعال کشور از ۱۲ هزار و ۵۶۸ همت در پایان تیر پارسال به ۲۰ هزار و ۵۶۱ همت در پایان تیر امسال رسیده که رشدی 64% است. در این میان ارزش بازار بورس تهران با رشد 62% به ۱۴ هزار و ۹۵۶ همت و ارزش بازار فرابورس ایران با رشد 55% به چهار هزار و ۸۷۶ همت رسیده است. در سمت عرضه سهام جدید هم برنامه ورود حداقل ۱۲ تا ۱۳ شرکت به فرآیند عرضه اولیه اعلام شده و آکو باتری در نوبت نخست و تابان فردا در ماه آینده وارد بازار می‌شوند.

عوامل حامی صعود در برابر ریسک‌هایی که می‌توانند مسیر را بشکنند

در سمت مثبت، کاهش ریسک سیستماتیک ناشی از انتظار بهبود فضای سیاسی نقش اول را داشت. افت نرخ دلار آزاد از محدوده ۱۹۰ هزار تومان به کانال ۱۸۰ هزار تومان همراه با افزایش نرخ ارز در مرکز مبادله به بیش از ۱۵۰ هزار تومان ترکیبی است که برای شرکت‌های صادراتی به معنای بهبود نرخ فروش مبنای محاسبه درآمد است، بدون آنکه فشار انتظارات تورمی بر بازار سهام سنگین‌تر شود.

عامل دوم وضعیت ارزش‌گذاری است. نسبت قیمت به درآمد بازار در محدوده ۶.۵ مرتبه قرار دارد که در مقایسه با دوره‌های اوج تاریخی رونق بورس بالا محسوب نمی‌شود. عامل سوم عقب‌ماندگی چندساله سهام از تورم است. در سال‌های گذشته افزایش هزینه شرکت‌ها با قیمت‌گذاری دستوری و محدودیت افزایش نرخ فروش همراه شد و رشد تورم به رشد سود اسمی تبدیل نشد.

اگر اصلاح تدریجی نرخ محصولات ادامه پیدا کند، بخشی از این تورم انباشته می‌تواند در صورت‌های سود و زیان ظاهر شود و به رشد فعلی پشتوانه بنیادی بدهد. بالا ماندن ارزش معاملات در چند روز متوالی بالای ۳۰ همت هم به بازار عمق داده و از قفل شدن نمادها در صف‌های خرید و فروش جلوگیری کرده است.

در سمت منفی، نخستین نکته این است که رکورد ریالی ارزش معاملات را نباید بیش از اندازه بزرگ کرد. ارزش معاملات سهام و صندوق‌های سهامی در ۱۸ مرداد به حدود ۶۶ همت رسید و رکورد ریالی ثبت شد، اما همین رقم پس از تعدیل با نرخ ارز حدود ۳۵۳ تا ۳۵۷ میلیون دلار می‌شود، در حالی که ارزش معاملات ۱۸ تیر ۱۳۹۹ با نرخ ارز آن زمان نزدیک به ۱.۳۸ میلیارد دلار برآورد می‌شد.

ارزش دلاری کل بازار هم نسبت به آن سال کوچک‌تر شده است، پس نسبت گردش معاملات به اندازه بازار بالا رفته و این مورد به جای اینکه ورود نقدینگی را نشان بدهد نشانه تحرک بیشتر است. ریسک دوم حساسیت شدید بازار به خبر است. تجربه روزهای گذشته نشان داد صف‌های خرید سنگین ابتدای معاملات می‌تواند تا میانه روز به فشار فروش تبدیل شود.

ریسک سوم رقابت بازارهای موازی است. دلار در محدوده ۱۸۷ هزار تومان و طلای ۱۸ عیار بالای ۱۹ میلیون تومان همچنان گزینه‌های جدی برای نقدینگی هستند. ریسک چهارم احتمال رشد نرخ سود بانکی و بازگشت سیاست‌های سخت‌گیرانه قیمت‌گذاری است که هر دو می‌توانند جذابیت نسبی سهام را کم کنند. در نهایت خود سرعت رشد اخیر یک ریسک است، چون رکوردشکنی پی‌درپی انگیزه شناسایی سود را در بخشی از معامله‌گران تقویت می‌کند.

چشم‌انداز هفته سوم مرداد و راهی که برای سهامدار خرد کم‌ریسک‌تر است

برای هفته آینده محتمل‌ترین سناریو ادامه روند صعودی با نوسان بیشتر است، به شرطی که ریسک تازه‌ای از مسیر اخبار سیاسی یا تغییر سیاست پولی وارد بازار نشود. فاصله ۴.۶ درصدی شاخص کل تا مرز شش میلیون واحد از نظر فنی کوتاه است و لمس این عدد دشوار به نظر نمی‌رسد، اما عبور از آن و تثبیت بالای آن دو موضوع جداگانه هستند.

توصیه عملی به سرمایه‌گذاران خرد در چنین محیطی روشن است. جریان نقدینگی هوشمندتر از گذشته حرکت می‌کند و انتظار رشد یکسان همه سهام واقع‌بینانه نیست، بنابراین اولویت باید شرکت‌هایی باشد که وضعیت بنیادی مناسب و گزارش‌های ماهانه و فصلی قابل قبول دارند و رشد فروش آنها به سود واقعی تبدیل می‌شود.

ترس از جاماندن خطرناک‌ترین محرک این روزها است و می‌تواند سرمایه‌گذار را به سهمی وارد کند که بخش عمده رشد خود را پشت سر گذاشته است. تنوع‌بخشی سبد به جای تمرکز روی یک صنعت داغ، تعیین حد سود و حد زیان پیش از ورود به معامله و نه در میانه اصلاح، و استفاده از صندوق‌های سهامی و مختلط برای کسانی که فرصت تحلیل مستمر ندارند، سه ابزار ساده کاهش ریسک است.