در ادامهی اجرای سیاست حمایت معیشتی از دهکهای کمدرآمد، امروز ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ مرحلۀ دوم شارژ اعتبار کالابرگ الکترونیکی انجام شد. بر اساس زمانبندی اعلامشده از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سرپرستان خانواری که رقم آخر کد ملی آنها ۳، ۴، ۵ و ۶ باشد، مشمول دریافت اعتبار یک میلیون تومانی به ازای هر نفر شدهاند. این پرداختها که از نیمۀ مرداد با گروه اول آغاز شد، با برنامهریزی پلکانی تا پنجم شهریور برای گروه سوم ادامه خواهد یافت.
طراحی پلکانی واریز کالابرگ در حالی اجرا میشود که تورم مواد غذایی در اقتصاد ایران همچنان یکی از مهمترین چالشهای معیشتی خانوارها محسوب میشود. بر اساس گزارشهای مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مواد خوراکی در دوازدهماه منتهی به تیر ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه قبل، حدود ۲۸ درصد رشد داشته است. در چنین شرایطی، اعتبار یک میلیون تومانی به ازای هر نفر، هرچند گامی در جهت جبران فشار تورمی است، اما کارشناسان معتقدند که برای تأمین کامل سبد غذایی یک خانوار، همچنان با کسری قابلتوجهی مواجه است.
چند نکتهی کلیدی دربارهی مرحلۀ دوم شارژ کالابرگ
طرح کالابرگ الکترونیکی که از سال ۱۴۰۱ با هدف حمایت هدفمند از دهکهای پایین درآمدی اجرا شده است، در سال ۱۴۰۵ با مبلغ جدید و زمانبندی پلکانی ادامه یافته. مرحلۀ دوم این پرداختها امروز انجام شده و جزئیات آن برای گروههای مختلف مشمول، اهمیت بالایی دارد. در ادامه، مهمترین نکات این مرحله را مرور میکنیم:
۱. امروز ۲۵ مرداد؛ نوبت گروه دوم (کدهای ۳ تا ۶)
طبق برنامهریزی انجامشده، امروز ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ اعتبار کالابرگ گروه دوم واریز شده است. این گروه شامل سرپرستان خانواری است که رقم آخر کد ملی آنها ۳، ۴، ۵ یا ۶ باشد. با انجام این مرحله، فرآیند شارژ اعتبار خانوارهایی که در بازۀ زمانی ۱۵ تا ۲۵ مرداد در برنامه پرداخت قرار داشتند، تکمیل شده است.
۲. مبلغ کالابرگ؛ یک میلیون تومان به ازای هر نفر
مبلغ اعتبار کالابرگ برای هر فرد مشمول، یک میلیون تومان تعیین شده است. بر این اساس، میزان اعتبار هر خانوار بر اساس تعداد اعضای مشمول محاسبه میشود؛ بهطوری که بهازای هر فرد، یک میلیون تومان اعتبار کالابرگی اختصاص پیدا میکند. برای نمونه، یک خانوار ۴ نفره مشمول، مبلغ ۴ میلیون تومان اعتبار دریافت خواهد کرد.
۳. زمانبندی پلکانی؛ گروه سوم ۵ شهریور
با پایان شارژ گروه دوم، نوبت به گروه سوم میرسد. بر اساس زمانبندی اعلامشده، خانوارهایی که رقم آخر کد ملی سرپرست آنها ۷، ۸ یا ۹ باشد، در تاریخ ۵ شهریور ۱۴۰۵ مشمول شارژ اعتبار خواهند شد. همچنین گروه اول که شامل کدهای ۰ تا ۲ و نیروهای مسلح بود، پیشتر در ۱۵ مرداد اعتبار خود را دریافت کردهاند.
۴. روشهای رسمی استعلام مانده اعتبار
مشمولان برای اطلاع از مانده اعتبار کالابرگ میتوانند از دو روش رسمی استفاده کنند: پیامرسان «بله» و برنامهی کاربردی «شمیم». این ابزارها علاوه بر نمایش میزان موجودی، اطلاعات مربوط به فروشگاههای مجاز برای خرید کالاهای مشمول را نیز در اختیار کاربران قرار میدهند. سازمان هدفمندی یارانهها تأکید کرده است که هیچ پیامکی با لینک برای استعلام ارسال نمیشود و شهروندان نباید اطلاعات بانکی خود را در اختیار سایتهای غیررسمی قرار دهند.
۵. چالش پوشش کافی در برابر تورم مواد غذایی
با وجود افزایش مبلغ کالابرگ نسبت به سالهای قبل، کارشناسان اقتصادی معتقدند که این مبلغ در برابر تورم انباشتۀ مواد غذایی، پاسخگوی نیاز واقعی خانوارهای کمدرآمد نیست. بر اساس محاسبات مرکز پژوهشهای مجلس، سبد غذایی یک خانوار ۴ نفره در مناطق شهری، در سال ۱۴۰۵ حدود ۶ تا ۷ میلیون تومان در ماه برآورد شده است. بنابراین، اعتبار یک میلیون تومانی به ازای هر نفر (۴ میلیون تومان برای خانوار ۴ نفره) تنها حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد از هزینههای خوراکی این خانوار را پوشش میدهد و باقیماندهی آن باید از طریق درآمدهای دیگر تأمین شود.
آیا کالابرگ یک میلیون تومانی، پاسخگوی تورم خوراکی خانوارهاست؟
پاسخ به این پرسش، مستلزم نگاه به سه سطح تحلیل است. در سطح نخست، کالابرگ یک میلیون تومانی نسبت به نسخههای پیشین خود (که در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ مبلغی حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان بود)، افزایش قابلتوجهی داشته و این گامی مثبت در جهت تعدیل حمایتهای معیشتی محسوب میشود. این افزایش حدود ۱۰۰ درصدی، تا حدی توانسته است همگام با تورم انباشتهشده حرکت کند.
با این حال، در سطح دوم، واقعیت میدانی حاکی از آن است که تورم مواد غذایی در سالهای اخیر بسیار فراتر از تورم عمومی بوده است. بر اساس دادههای مرکز آمار ایران، گروه خوراکیها در سالهای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۵ بهطور میانگین سالانه ۳۰ تا ۳۵ درصد رشد قیمت داشته است. بهعبارتدیگر، اگر مبلغ کالابرگ در ابتدای سال ۱۴۰۲ حدود ۴۰۰ هزار تومان بود و امروز به یک میلیون تومان رسیده، این افزایش تقریباً هماهنگ با رشد قیمتها بوده، اما نه فراتر از آن. بنابراین، کالابرگ نتوانسته است خانوارها را نسبت به وضعیت سالهای پیش، در موقعیت بهتری قرار دهد؛ بلکه صرفاً افت قدرت خرید آنها را تا حدی جبران کرده است.
در سطح سوم و کلانتر، باید به منابع پایدار تأمین مالی این طرح توجه کرد. بر اساس اعلام سازمان برنامه و بودجه، اعتبار در نظر گرفتهشده برای کالابرگ در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان است که از محل حذف ارز ترجیحی برخی کالاها و همچنین صرفهجویی در یارانههای پنهان انرژی تأمین میشود. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که در صورت تداوم رشد قیمت مواد غذایی و افزایش نرخ ارز، بودجۀ کنونی برای حفظ قدرت خرید واقعی کالابرگ در ماههای آینده کافی نخواهد بود. سازمان برنامه و بودجه اعلام کرده که در صورت لزوم، بازنگری در مبلغ کالابرگ در نیمۀ دوم سال انجام خواهد شد، اما تحقق این امر، منوط به تأمین منابع جدید و نیز مدیریت بهینۀ هزینههای جاری دولت است.
چشمانداز پیشرو نشان میدهد که کالابرگ بهعنوان یک ابزار حمایت معیشتی، میتواند بخشی از فشار تورم بر دهکهای پایین را کاهش دهد، اما برای دستیابی به تأمین کامل سبد غذایی و جلوگیری از فقر غذایی، نیاز به ترکیبی از ابزارها شامل افزایش مستمر مبلغ کالابرگ، تثبیت قیمتهای اقلام اساسی و نیز توسعۀ شبکههای تأمین و توزیع کالاهای اساسی وجود دارد. در غیر این صورت، کالابرگ هرچند مفید، اما بهتنهایی پاسخگوی عمق بحران معیشتی در جامعۀ ایران نخواهد بود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟