در شرایطی که اقتصاد ایران با تحریمهای گسترده و محدودیتهای تأمین ارز مواجه است، دستیابی به خودکفایی در یکی از کالاهای اساسی و پرمصرف سبد غذایی خانوار، یک دستاورد راهبردی محسوب میشود. غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی، در نشست با رئیس سازمان بازرسی کل کشور اعلام کرد که تولید گوشت مرغ بهگونهای رونق یافته که امسال برای نخستینبار نیازی به واردات این محصول نداریم و حتی برای صادرات نیز آمادگی کامل وجود دارد.
این خبر در حالی منتشر میشود که در سالهای گذشته، صنعت مرغداری ایران همواره به واردات بخشی از نیاز خود (بهویژه در ایام پیک مصرف) وابسته بود. با این حال، دستیابی به خودکفایی، تنها بخشی از معادله است. در کنار این موفقیت، سازمان بازرسی کل کشور به چالشهای جدی در فرایند واردات نهادههای دامی، نحوهٔ توزیع و ثبتسفارشها و انحصار در سامانهها اشاره کرده و بر ضرورت اصلاح ساختارهای نظارتی برای تداوم این موفقیت تأکید دارد. تجربهٔ سالهای گذشته نشان داده که خودکفایی در تولید، بدون ایجاد زنجیرهٔ تأمین شفاف و پایدار نهادهها، میتواند آسیبپذیر باشد.
چند نکتهٔ کلیدی در مورد خودکفایی مرغ و چالشهای پیشرو
دستیابی به بینیازی از واردات گوشت مرغ، نقطهٔ عطفی در صنعت طیور کشور محسوب میشود، اما تداوم این موفقیت مستلزم توجه به حلقههای مفقود در زنجیرهٔ تأمین و نظارت است. در ادامه به ۵ عامل کلیدی در این زمینه میپردازیم:
- ۱. افزایش تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات
وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به رونق تولید، خودکفایی در گوشت مرغ را یکی از دستاوردهای مهم وزارتخانه در دو سال اخیر معرفی کرده است. این دستاورد در شرایطی حاصل شده که تأمین نهادههای دامی (ذرت و کنجاله سویا) همچنان با چالشهای ارزی و تأمینی مواجه است و افزایش بهرهوری در واحدهای مرغداری، نقش کلیدی در این موفقیت داشته است. - ۲. هشدار سازمان بازرسی دربارهٔ انحصار در ثبتسفارش نهادهها
رئیس سازمان بازرسی کل کشور با اشاره به طراحی نامناسب سامانهٔ ثبتسفارش در سالهای گذشته، اعلام کرد که این سامانه عملاً ثبتسفارش را برای گروه محدودی از واردکنندگان ممکن میساخت و زمینهساز انحصار شده بود. اصلاح این فرایند، یکی از پیششرطهای تداوم تولید پایدار و جلوگیری از شکلگیری بازار انحصاری نهادههاست. - ۳. خالیفروشی و عرضهٔ غیرواقعی نهادهها در سامانهٔ بازارگاه
یکی از چالشهای جدی مطرحشده در این نشست، پدیدهٔ «خالیفروشی» در سامانهٔ بازارگاه بود؛ به این معنا که نهاده در سامانه ثبت شده، اما کشتی مربوطه بارگیری و حرکت نکرده بود. این مسئله، زنجیرهٔ تأمین را با اختلال مواجه کرده و مرغداران را ناچار به پرداختهای پشتفاکتوری میکرده که هزینهٔ تولید را بهشدت افزایش میداده است. - ۴. حسابرسی از واردات با ارز ترجیحی و شناسایی سوءاستفادهها
رئیس سازمان بازرسی با تأکید بر ضرورت حسابرسی دقیق از واردکنندگانی که ارز ترجیحی دریافت کردهاند، اعلام کرد که برخی از آنها نهادهها را با ارز ترجیحی وارد کرده، اما پس از حذف ارز ترجیحی، کالا را با نرخ آزاد به فروش رساندهاند. مابهالتفاوت قیمت ارز ترجیحی و آزاد باید از این افراد اخذ شود تا از سوءاستفاده از منابع ارزی یارانهای جلوگیری گردد. - ۵. ضرورت تقویت ذخایر راهبردی و پرداخت بهموقع مطالبات گندمکاران
سازمان بازرسی کل کشور از تابستان سال گذشته بارها بر ضرورت حفظ و تقویت ذخایر راهبردی تأکید کرده و این هشدار را با توجه به شرایط جنگ و محاصرهٔ اقتصادی جدیتر دانسته است. همچنین، پرداخت سریع مطالبات گندمکاران بهعنوان یکی دیگر از اولویتهای وزارت جهاد کشاورزی مطرح شده که تأثیر مستقیمی بر معیشت کشاورزان و تولید پایدار دارد.
آیا خودکفایی مرغ، آغازگر تحولی بزرگ در امنیت غذایی ایران خواهد بود؟
دستیابی به خودکفایی در تولید گوشت مرغ، یک گام مهم در مسیر کاهش وابستگی به واردات کالاهای اساسی محسوب میشود؛ اما این موفقیت زمانی پایدار خواهد ماند که حلقههای پیشین و پسین زنجیرهٔ تأمین بهدرستی مدیریت شوند. اصلاح فرایندهای ثبتسفارش، شفافسازی توزیع نهادهها، حذف انحصار و نظارت دقیق بر نحوهٔ هزینهکرد ارزهای ترجیحی، پیششرطهای تداوم این مسیر هستند.
از سوی دیگر، تأکید سازمان بازرسی بر تقویت ذخایر راهبردی و حسابرسی از مطالبات واردکنندگان، نشان میدهد که خودکفایی مرغ نمیتواند بهصورت مجزا و بدون اصلاح ساختار کلی تأمین کالاهای اساسی ادامه یابد. سؤال اصلی این است که آیا وزارت جهاد کشاورزی با اصلاح سامانهها و افزایش نظارتهای برخط، میتواند این موفقیت را به صادرات پایدار و افزایش ضریب امنیت غذایی کشور تبدیل کند؟ پاسخ به این سؤال، آیندهٔ صنعت طیور و امنیت غذایی ایران را رقم خواهد زد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟