اختلال در تردد کشتیهای تجاری از تنگه هرمز حالا وارد مرحلهای شده که فعالان بازار حملونقل جهانی آن را یکی از جدیترین ریسکهای لجستیکی سالهای اخیر توصیف میکنند.
تازهترین دادههای منتشرشده از سوی پلتفرمهای ردیابی دریایی نشان میدهد. بخش عمدهای از ناوگان کانتینری حاضر در خلیج فارس همچنان پشت گلوگاه استراتژیک هرمز متوقف ماندهاند؛ موضوعی که میتواند زنجیره تأمین جهانی را تحت فشار قرار دهد.
بر اساس دادههای مؤسسه کپلر، از مجموع ۵۳ فروند کشتی متعلق به ۱۰ شرکت بزرگ کشتیرانی جهان که در خلیج فارس حضور دارند، حدود ۷۹ درصد معادل ۴۲ کشتی هنوز موفق به عبور از تنگه هرمز نشدهاند. این آمار نشان میدهد بحران عبور دریایی اکنون از یک اختلال مقطعی فراتر رفته و به یک ریسک ساختاری برای تجارت منطقه تبدیل شده است.
قفل تجاری در شریان انرژی جهان
تنگه هرمز بار دیگر به یکی از مهمترین کانونهای ریسک در اقتصاد جهانی تبدیل شده است. گذرگاهی استراتژیک که بخش قابل توجهی از تجارت انرژی، کالا و حملونقل دریایی جهان به آن وابسته است.
هرگونه اختلال در این مسیر، فراتر از یک بحران منطقهای عمل میکند و میتواند بهسرعت بر بازار نفت، هزینههای لجستیکی و حتی نرخ تورم جهانی اثر بگذارد. به همین دلیل، تحولات اخیر در عبور کشتیهای تجاری از هرمز با حساسیت بالایی از سوی بازارهای بینالمللی دنبال میشود.
در هفتههای گذشته، افزایش محدودیتهای تردد دریایی و احتیاط شرکتهای بزرگ کشتیرانی نشان داده که ریسک ژئوپلیتیکی اکنون به یکی از متغیرهای تعیینکننده تجارت جهانی تبدیل شده است.
تجربه بحرانهای مشابه نیز ثابت کرده هر زمان جریان حملونقل در مسیرهای حیاتی جهان دچار اختلال شود، زنجیره تأمین جهانی، قیمت انرژی و هزینه مبادلات تجاری بهسرعت تحت فشار قرار میگیرد؛ مسئلهای که میتواند آثار آن را در رشد اقتصادی کشورها و رفتار بازارهای مالی مشاهده کرد.
۱- تنها یک اپراتور موفق به عبور شده است: طبق دادههای منتشرشده، تنها ۹ کشتی موفق به عبور از تنگه هرمز شدهاند که بخش مهمی از آنها متعلق به شرکت چینی COSCO بوده است. این شرکت تاکنون تنها اپراتور بزرگی محسوب میشود که توانسته مسیر عبور را حفظ کند؛ هرچند دو فروند از کشتیهای آن نیز پس از تلاش مجدد موفق به عبور شدند.
۲- هرمز همچنان حیاتیترین مسیر انرژی جهان است: تنگه هرمز روزانه مسیر عبور بخش قابل توجهی از تجارت نفت، گاز و کالاهای استراتژیک جهان محسوب میشود. هرگونه اختلال طولانیمدت در این مسیر، مستقیماً بر هزینه حملونقل، نرخ بیمه دریایی و قیمت جهانی انرژی اثر میگذارد.
۳- هزینه حمل دریایی در حال افزایش است: ادامه محدودیتهای عبور باعث شده هزینه بیمه جنگ، نرخ اجاره کشتی و هزینه حمل کانتینری در مسیرهای خاورمیانه افزایش پیدا کند. تحلیلگران هشدار میدهند در صورت ادامه این وضعیت، فشار تورمی جدیدی از مسیر لجستیک جهانی به اقتصادها منتقل خواهد شد.
۴- شرکتهای کشتیرانی وارد فاز احتیاط شدهاند: بسیاری از شرکتهای بزرگ حملونقل دریایی اکنون یا تردد خود را محدود کردهاند یا مسیرهای جایگزین را بررسی میکنند. این موضوع میتواند زمان تحویل کالا، ظرفیت حمل منطقه و حتی تجارت آسیایی ـ اروپایی را تحت تاثیر قرار دهد.
۵- چین در حال تثبیت نقش لجستیکی خود است: موفقیت نسبی شرکت COSCO در عبور از تنگه، بار دیگر نقش فزاینده چین در تجارت و حملونقل دریایی منطقه را برجسته کرده است. در شرایطی که بسیاری از اپراتورهای غربی با احتیاط عمل میکنند، شرکتهای چینی تلاش دارند سهم بیشتری از بازار حمل منطقه را در اختیار بگیرند.
آیا تجارت جهانی وارد فاز پرریسک جدیدی میشود؟
تداوم اختلال در تنگه هرمز میتواند فراتر از یک بحران منطقهای عمل کند و اثرات آن به بازار انرژی، زنجیره تأمین جهانی و حتی تورم بینالمللی سرایت کند. افزایش هزینه حملونقل و بیمه دریایی معمولاً با فاصله زمانی کوتاه وارد قیمت کالاها و مواد اولیه میشود؛ موضوعی که برای اقتصادهای واردکننده انرژی اهمیت بالایی دارد.
اگر وضعیت عبور کشتیها در هفتههای آینده بهبود پیدا نکند، احتمال افزایش فشار بر بازار نفت، رشد هزینه تجارت جهانی و تشدید نااطمینانی در بازارهای مالی بیشتر خواهد شد. در حال حاضر، تنگه هرمز دوباره به یکی از حساسترین نقاط اقتصاد جهانی تبدیل شده؛ نقطهای که هر تحول سیاسی یا امنیتی در آن، میتواند بر جریان تجارت بینالملل اثر فوری بگذارد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟