محمدباقر ذوالقدر، مشاور سیاسی رهبر انقلاب، اعلام کرد «رزمندگان ما» تا به زیر کشیدن دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو از قدرت، تنگه هرمز را نخواهند گشود و این وضعیت را «اولین مرحله انتقام ملت ایران» خواند. این موضع در شرایطی مطرح شده که تازهترین دادههای کشتیرانی نشان میدهد تردد تجاری در هرمز همچنان در سطوح بسیار پایینی قرار دارد و الجزیره نیز بازگشایی این آبراه را یکی از محورهای اصلی تلاشهای دیپلماتیک برای پایان جنگ ایران و آمریکا گزارش کرده است.
ذوالقدر درباره بازگشایی تنگه هرمز چه گفت؟
محمدباقر ذوالقدر، مشاور سیاسی رهبر انقلاب، پنجشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ در پیامی به مناسبت دویستمین شب حضور مردم در خیابانها، موضعی صریح درباره ادامه وضعیت تنگه هرمز مطرح کرد.
او در بخشی از پیام خود گفت: «رزمندگان ما تا به زیر کشیدن ترامپ جنایتکار و نتانیاهوی خونخوار از اریکه قدرت، تنگه هرمز را نخواهند گشود» و این وضعیت را «اولین مرحله انتقام ملت ایران» توصیف کرد.
اصل این موضع در خبرگزاری دانشجو، ایسنا و چند رسانه ایرانی دیگر منتشر شده است.
خبرگزاری دانشجو: متن پیام محمدباقر ذوالقدر درباره تنگه هرمز
ذوالقدر بستهماندن هرمز را «اولین مرحله انتقام» خواند
ذوالقدر در بخش دیگری از پیام خود به ۲۰۰ شبانهروز ایستادگی ایران اشاره کرد و نوشت دشمنان تصور میکردند میتوانند ایران را در سه روز شکست دهند.
او همچنین از کشتهشدگان جنگ، از جمله کودکان میناب، نوجوانان لامرد، سربازان بمپور و نیروهای ناو دنا نام برد و ادامه وضعیت هرمز را بخشی از پاسخ ایران توصیف کرد.
بنابراین پیام تازه ذوالقدر صرفاً درباره وضعیت فنی کشتیرانی در هرمز نیست؛ او ادامه محدودیت این آبراه را در یک چارچوب سیاسی و نظامی گستردهتر تعریف کرده است.
آیا این سخنان به معنی اعلام شرط رسمی جدید ایران برای بازگشایی هرمز است؟
نه لزوماً. ذوالقدر مشاور سیاسی رهبر انقلاب است و اظهارات او از نظر سیاسی اهمیت بالایی دارد، اما این پیام بهتنهایی نباید معادل ابلاغ یک مصوبه حقوقی یا اعلام رسمی یک سازوکار جدید برای مدیریت تنگه هرمز تلقی شود.
برای گزارش دقیق باید میان سه سطح تفاوت گذاشت: موضع شخص ذوالقدر، سیاست اعلامشده مقامهای رسمی ایران درباره مذاکرات و واقعیت عملی تردد کشتیها در تنگه.
| موضوع | آخرین وضعیت | سطح اعتبار |
|---|---|---|
| موضع ذوالقدر | هرمز تا به زیر کشیدن ترامپ و نتانیاهو گشوده نمیشود | نقلقول مستقیم و تأییدشده |
| تردد تجاری چهارشنبه | ۳ کشتی | داده رهگیری کشتیها / رویترز |
| متوسط ۱۰ روز اخیر | ۱۷ کشتی در روز | داده رهگیری کشتیها / رویترز |
| گفتوگو درباره بازگشایی هرمز | همچنان یکی از محورهای دیپلماسی ایران و آمریکا | گزارش الجزیره |
| قیمت نفت برنت در ۱۷ سپتامبر | حدود ۱۰۳.۱۳ دلار در هر بشکه | رویترز |
تردد کشتیها در تنگه هرمز اکنون چقدر است؟
تازهترین دادهها نشان میدهد محدودیت عبور از تنگه هرمز همچنان بسیار جدی است. رویترز بر اساس دادههای اولیه رهگیری کشتیها گزارش داده که روز چهارشنبه فقط سه کشتی تجاری از این آبراه عبور کردهاند.
این رقم در روز سهشنبه ۱۲ کشتی و متوسط ۱۰ روز گذشته ۱۷ کشتی در روز بوده است. البته دادههای رهگیری ممکن است تمام عبورها را ثبت نکنند، زیرا برخی شناورها با خاموشکردن سامانه AIS یا استفاده از مسیرهای موسوم به «عبور تاریک» حرکت میکنند.
برای مقایسه ساختاری با شرایط پیش از جنگ و سهم هرمز در تجارت جهانی انرژی، گزارش چارسو اقتصاد با عنوان تنگه هرمز چیست؟ گلوگاه انرژی جهان در ۱۴۰۵ جزئیات مسیر، نفت، LNG و اهمیت اقتصادی این آبراه را بررسی کرده است.
الجزیره درباره مذاکرات ایران و بازگشایی هرمز چه میگوید؟
الجزیره در گزارش ۱۷ سپتامبر خود نوشته است که دونالد ترامپ از حرکت احتمالی جنگ به سمت پایان و تماس مستقیم با مقامهای ایرانی سخن گفته، هرچند تهران ازسرگیری مذاکرات مستقیم را تأیید نکرده است.
بر اساس این گزارش، تفاهم قبلی با میانجیگری پاکستان شامل یک دوره ۶۰ روزه برای مذاکرات صلح و ترتیبات مربوط به بازگشایی تنگه هرمز بود، اما دو طرف یکدیگر را به نقض تعهدات متهم کردند و روند متوقف شد.
مسعود پزشکیان نیز پیشتر گفته بود ایران در صورتی به توافق بازمیگردد که واشینگتن به تعهدات خود بازگردد.
الجزیره: آخرین وضعیت مذاکرات ایران و آمریکا و مسئله بازگشایی تنگه هرمز
چرا موضع تازه ذوالقدر برای بازار نفت مهم است؟
اهمیت اقتصادی سخنان ذوالقدر از آنجا ناشی میشود که بازار نفت هنوز درباره زمان بازگشت جریان عادی کشتیرانی از هرمز اطمینان ندارد. هر سیگنالی که از طولانیشدن محدودیت حکایت کند میتواند بر انتظارات معاملهگران، هزینه بیمه و مسیرهای جایگزین صادرات نفت اثر بگذارد.
با این حال، رابطه میان یک اظهارنظر سیاسی و قیمت نفت مستقیم و مکانیکی نیست. قیمتها همزمان به حجم واقعی صادرات، ذخایر، مسیرهای جایگزین، تولید دیگر کشورها و چشمانداز مذاکرات واکنش نشان میدهند.
نمونه همین وضعیت در معاملات امروز دیده میشود. با وجود تردد بسیار محدود در هرمز، قیمت نفت حدود ۲ درصد کاهش یافت؛ زیرا افزایش عرضه عربستان از مسیر عمان و تلاش برای بازگرداندن ظرفیت خط لوله شرق به غرب بخشی از نگرانی بازار درباره عرضه را کاهش داد.
نفت برنت با وجود بحران هرمز چرا امروز کاهش یافت؟
رویترز گزارش داده است که نفت برنت در معاملات ۱۷ سپتامبر حدود ۲ درصد افت کرد و به ۱۰۳.۱۳ دلار در هر بشکه رسید. نفت WTI آمریکا نیز حدود ۱۰۰.۸۲ دلار معامله شد.
این کاهش به معنی پایان ریسک هرمز نیست. عربستان تلاش کرده است با انتقال بیشتر نفت از مسیر عمان و استفاده از زیرساختهای جایگزین، بخشی از اختلال صادراتی را جبران کند.
چارسو اقتصاد پیشتر در تحلیل چرا بازگشایی تنگه هرمز بحران را تمام نمیکند؟ توضیح داده است که حتی بازگشت تردد نیز لزوماً هزینه بیمه، حملونقل و ریسک منطقهای را بلافاصله به شرایط قبل بازنمیگرداند.
بستهماندن هرمز چه تغییری در کشتیرانی جهان ایجاد کرده است؟
اختلال طولانی در هرمز فقط قیمت نفت را تغییر نداده و در حال بازطراحی مسیرهای حمل نفت است. تازهترین بررسی رویترز نشان میدهد مالکان کشتی در سال ۲۰۲۶ سفارش ساخت بیش از ۲۱۷ نفتکش غولپیکر VLCC ثبت کردهاند؛ بیش از دو برابر سال گذشته و با ارزشی بیش از ۲۰ میلیارد دلار.
نرخ روزانه برخی VLCCها نیز در بازار نقدی از حدود ۱۳۲ هزار دلار در فوریه به بیش از ۵۰۰ هزار دلار در روز رسیده است. یکی از عوامل اصلی این جهش، طولانیترشدن مسیرهای انتقال نفت و حرکت خریداران به سمت عرضهکنندگان حوزه آتلانتیک است.
این یعنی اگر وضعیت هرمز طولانی شود، اثر اقتصادی آن فقط در قیمت لحظهای برنت دیده نمیشود؛ ساختار ناوگان، هزینه حمل و مسیر تجارت جهانی نفت نیز تغییر میکند.
آیا تنگه هرمز کاملاً بسته است؟
از نظر عملی، تردد تجاری در هرمز بهشدت محدود شده، اما واژه «بسته» نباید به معنی عبور صفر کشتی تفسیر شود. داده روز چهارشنبه سه عبور تجاری را ثبت کرده و برخی نفتکشها نیز از شیوههای عبور بدون AIS استفاده میکنند.
بنابراین تعبیر دقیقتر این است که هرمز در وضعیت محدودیت شدید یا محاصره عملی کشتیرانی قرار دارد، نه اینکه هیچ شناوری قادر به عبور نباشد.
پیام ذوالقدر چه تغییری در سناریوی بازگشایی هرمز ایجاد میکند؟
از نظر سیاسی، پیام ذوالقدر سطح مطالبه را بسیار بالاتر از یک توافق فنی برای کشتیرانی تعریف میکند. اما برای تحلیل آینده هرمز باید همزمان مواضع رسمی دولت، نیروهای نظامی، روند مذاکرات و وضعیت واقعی کشتیرانی را دنبال کرد.
سناریوی توافق سیاسی
اگر ایران و آمریکا به چارچوب دیپلماتیک بازگردند و درباره اجرای تعهدات به توافق برسند، امکان افزایش تدریجی عبور کشتیها وجود دارد.
سناریوی ادامه محدودیت
در صورت شکست مذاکرات، محدودیت عبور میتواند ادامه پیدا کند و صادرکنندگان خلیج فارس بیش از گذشته به خطوط لوله و بنادر جایگزین متکی شوند.
سناریوی تشدید منطقهای
گسترش جنگ در یمن، عربستان یا آبهای خلیج فارس میتواند علاوه بر هرمز، مسیرهای جایگزین صادرات نفت را نیز تحت فشار قرار دهد و دوباره ریسک قیمت انرژی را افزایش دهد.
تنگه هرمز چه سهمی در امنیت انرژی جهان دارد؟
اهمیت هرمز فقط به ایران محدود نیست. این مسیر یکی از مهمترین گلوگاههای انتقال نفت و LNG جهان است و اختلال در آن مستقیماً کشورهای صادرکننده خلیج فارس و مصرفکنندگان بزرگ آسیایی را تحت تأثیر قرار میدهد.
به همین دلیل چین نیز برای بازگشایی هرمز فشار دیپلماتیک وارد کرده است. وانگ یی، وزیر خارجه چین، در گفتوگوهای اخیر خواستار خویشتنداری ایران و آمریکا، بازگشت به مسیر توافق و بازگشایی این آبراه شده است.
پرسشهای پرتکرار درباره سخنان ذوالقدر و تنگه هرمز
محمدباقر ذوالقدر درباره تنگه هرمز چه گفت؟
ذوالقدر گفت رزمندگان ایران تا به زیر کشیدن ترامپ و نتانیاهو از قدرت، تنگه هرمز را نخواهند گشود و این وضعیت را «اولین مرحله انتقام ملت ایران» توصیف کرد.
محمدباقر ذوالقدر چه سمتی دارد؟
او مشاور سیاسی رهبر انقلاب است.
آیا تنگه هرمز اکنون کاملاً بسته است؟
تردد تجاری بهشدت محدود شده، اما صفر نیست. تازهترین داده برای چهارشنبه سه عبور تجاری را ثبت کرده و برخی شناورها نیز بدون ارسال عمومی سیگنال AIS عبور میکنند.
روزانه چند کشتی از تنگه هرمز عبور میکنند؟
طبق تازهترین داده منتشرشده، چهارشنبه فقط سه کشتی تجاری عبور کردند؛ در حالی که روز قبل ۱۲ کشتی و متوسط ۱۰ روز اخیر ۱۷ کشتی بوده است.
قیمت نفت بعد از ادامه محدودیت هرمز چقدر است؟
برنت در معاملات ۱۷ سپتامبر حدود ۱۰۳.۱۳ دلار و WTI حدود ۱۰۰.۸۲ دلار در هر بشکه معامله شده است. قیمتها روز پنجشنبه به دلیل افزایش مسیرهای جایگزین عرضه حدود ۲ درصد کاهش یافتند.
آیا ایران و آمریکا درباره بازگشایی هرمز مذاکره میکنند؟
الجزیره گزارش داده بازگشایی هرمز یکی از محورهای روند دیپلماتیک بوده است. ترامپ از تماس مستقیم سخن گفته، اما تهران تا زمان انتشار این گزارش ازسرگیری مذاکرات مستقیم را تأیید نکرده است.
جمعبندی؛ موضع سیاسی سخت در روزی که دیپلماسی دوباره مطرح شده است
پیام محمدباقر ذوالقدر یکی از صریحترین مواضع سیاسی منتشرشده درباره ادامه وضعیت تنگه هرمز است: او بازگشایی را به کناررفتن ترامپ و نتانیاهو از قدرت پیوند زده و محدودیت هرمز را «اولین مرحله انتقام» توصیف کرده است.
اما برای ارزیابی آینده این آبراه باید این موضع را در کنار تحولات میدانی و دیپلماتیک قرار داد. در همان روزی که این پیام منتشر شده، ترامپ از احتمال نزدیکشدن به پایان جنگ سخن گفته، چین خواستار بازگشایی هرمز شده و مسیرهای جایگزین صادرات نفت بخشی از فشار بازار را کاهش دادهاند.
در مقابل، عبور فقط سه کشتی تجاری در تازهترین روز آماری نشان میدهد وضعیت عملی هرمز هنوز فاصله بسیار زیادی با شرایط عادی دارد. بنابراین مهمترین متغیر بازار در روزهای آینده نه صرفاً یک اظهارنظر، بلکه نتیجه تقابل میان فشار سیاسی، مذاکرات و حجم واقعی نفت و کشتی عبوری از این آبراه خواهد بود.
منابع
خبرگزاری دانشجو
تابناک
الجزیره
رویترز
رویترز؛ بازار نفت
رویترز؛ بازار نفتکشها
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟