تحلیل بازار خودرو در هفته چهارم اردیبهشت

با وجود تشدید رکود در معاملات و افت توان خرید، بازار خودرو شاهد رشد ۳۰ درصدی قیمت‌ها و ثبت تورم ۱۱۰ درصدی نقطه‌به‌نقطه بوده است؛ در حالی که آمارها از ارزبری سنگین و افزایش ۸ تا ۱۰ برابری هزینه‌های حمل‌ونقل کانتینری حکایت دارند.

در این میان، حذف سپر حمایتی قیمت قطعی در پیش‌فروش‌ها توسط شورای رقابت و خودروسازان داخلی، تمامی ریسک‌های ناشی از تورم و نوسانات ارزی را مستقیماً به خریداران منتقل کرده و تضاد عمیقی میان ادعاهای کنترلی سیاست‌گذاران و واقعیت‌های ملتهب کف بازار رقم زده است.

جدول تغییرات هفتگی قیمت خودرو را مشاهده کنید:

دلیل اصلی نوسانات و افزایش قیمت‌های اخیر بازار خودرو

با وجود کاهش حجم معاملات و عرضه کالا با حداقل سود یا حتی قیمت تمام‌شده توسط فعالان شبکه توزیع، افزایش قیمت‌ها ناشی از رشد شدید هزینه‌های بالاسری و متغیرهای کلان است.

عواملی نظیر جهش نرخ ارز مبنای گمرکی،تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۱۰ درصدی، افزایش ۲ برابری تعرفه‌های گمرکی و انبارداری، رشد ۶۰ درصدی دستمزدها و جهش ۸ تا ۱۰ برابری هزینه حمل‌ونقل، موتور محرک این گرانی‌ها بوده‌اند، نه تقاضای واقعی یا گران‌فروشی اصناف.

تحلیل اثر دلار و جنگ بر بازار خودرو

افزایش نرخ ارز و تنش‌های منطقه‌ای ریسک‌های اقتصادی را به‌شدت بالا برده‌اند. از یک سو، همسویی کشور امارات با کشورهای متخاصم باعث اختلال در تبادلات حمل‌ونقلی قطعات و مواد اولیه شده است.

از سوی دیگر، به دلیل چسبندگی قیمت‌ها و رفتار دلالان، بازار خودرو نسبت به افزایش نرخ ارز سریعاً صعودی می‌شود، اما در برابر کاهش آن مقاومت نشان می‌دهد و تنها اندکی نزولی می‌گردد.

این متغیرها در کنار انتظارات تورمی، اثرات شوک‌های قیمتی را تشدید کرده‌اند.

 تضادهایی اظهارات مقامات دولتی با واقعیت‌های کف بازار

در حالی که نهادهای دولتی ادعا می‌کنند در روند تولید، مونتاژ و واردات خودرو مشکلی وجود ندارد و قیمت‌های بازار را حباب یا ساخته‌ی پلتفرم‌های آگهی و دلالان می‌دانند، واقعیت میدانی نشان‌دهنده کمبود عرضه، نبود واردات موثر و افزایش شدید هزینه‌های تولید است.

همچنین برخلاف ادعای برخورد با متخلفان که در حد خبردرمانی باقی مانده است، فقدان حکمرانی هوشمند و سامانه‌های برخط رصد معاملات باعث شده بازار رها شود و فاصله‌ای عمیق میان شعارهای مدیران درباره ترخیص کالا با هزینه‌های واقعی تحمیلی به زنجیره تامین ایجاد گردد.

بررسی آمارهای دقیق ارزبری تولیدات داخلی

آمارها وابستگی شدید صنعت خودرو به واردات را با وجود شعارهای داخلی‌سازی اثبات می‌کنند؛ به‌طوری‌که میانگین ارزبری هر خودرو در ایران‌خودرو ۳ هزار دلار و در سایپا ۲۵۰۰ دلار است.

این ارقام از زیر ۲ هزار دلار برای ساینا تا ۶ هزار دلار برای ری‌را و ۱۴ تا ۱۶ هزار دلار برای خودروهای مونتاژی متغیر است. در آمار فروش نیمه اول سال ۱۴۰۴ نیز، خانواده پژو و سورن پرفروش‌ترین‌ها بوده‌اند، در حالی که مدل‌هایی نظیر رانا و سهند با وجود قیمت پایین‌تر، با عدم استقبال مصرف‌کنندگان مواجه شده‌اند.

توصیه‌ای به خریداران در شرایط فعلی

با توجه به لغو مصوبه ۴۷۳ و ابلاغ مصوبه ۸۳۶ که منجر به حذف حمایت قیمتی از خریداران در قراردادهای پیش‌فروش شده است، به خریداران توصیه می‌شود با آگاهی کامل از انتقال ریسک تورم به سمت خود، وارد معاملات شوند.

از آنجا که در طرح‌های اخیر ایران‌خودرو و سایپا، خریدار نیمی از مبلغ را امروز می‌پردازد اما قیمت نهایی بر اساس روز تحویل محاسبه می‌شود، سرمایه‌گذاران و مصرف‌کنندگان باید بدانند مفهوم فروش قطعی از بین رفته است و پرداخت پیش‌قسط، هیچ‌گونه مصونیتی در برابر جهش‌های احتمالی نرخ ارز و تورم ماه‌های آینده ایجاد نخواهد کرد.