فرانسه در حال کار با آمریکا و دیگر شرکای خود روی قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز است. این ابتکار پس از گفتوگوی امانوئل مکرون و دونالد ترامپ در نیویورک مطرح شده و هدف آن افزایش عبور نفتکشها و کشتیهای تجاری از هرمز، بدون انتظار برای دستیابی به یک توافق جامع میان ایران و آمریکا عنوان شده است. هنوز متن نهایی قطعنامه، زمان رأیگیری و سازوکار اجرایی آن اعلام نشده است.
به گزارش چارسو اقتصاد، یک منبع دیپلماتیک فرانسوی به خبرگزاری فرانسه گفته است پاریس میخواهد با آمریکا و شرکای خود روی قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل کار کند که آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را تضمین کند.
این ابتکار در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک و پس از دیدار امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مطرح شده است. مکرون پس از این دیدار از وجود اراده برای بازگشایی مسیر هرمز و افزایش حجم عبور محمولهها سخن گفت.
قطعنامه فرانسه برای هرمز دقیقاً چه هدفی دارد؟
بر اساس اطلاعاتی که تاکنون منتشر شده، محور اصلی طرح فرانسه ایجاد یک چارچوب در شورای امنیت برای تضمین آزادی کشتیرانی و افزایش امنیت تردد تجاری در تنگه هرمز است. جزئیات حقوقی پیشنویس هنوز منتشر نشده و مشخص نیست متن نهایی چه تعهداتی را برای کشورهای عضو در نظر خواهد گرفت.
افزایش عبور کشتیهای تجاری
مکرون گفته است راهحلهایی بررسی شده که بدون انتظار برای یک توافق جامع سیاسی، امکان عبور تعداد بیشتری نفتکش و کشتی کانتینری از تنگه هرمز را فراهم کند.
تضمین آزادی کشتیرانی
منبع دیپلماتیک فرانسوی هدف قطعنامه موردنظر پاریس را تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز اعلام کرده است.
همکاری فرانسه با آمریکا و دیگر شرکا
پاریس قصد ندارد متن را بهتنهایی پیش ببرد و گفته است برای تدوین آن با آمریکا و دیگر شرکای خود همکاری خواهد کرد.
جدا کردن پرونده کشتیرانی از دیگر اختلافات
بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه، یکی از ایدههای مورد بحث این است که امنیت تردد دریایی تا حد امکان از دیگر اختلافات تهران و واشنگتن، از جمله پرونده هستهای، جدا شود.
برای شناخت اهمیت این آبراه در بازار جهانی انرژی، گزارش چارسو اقتصاد درباره تنگه هرمز و نقش آن بهعنوان گلوگاه انرژی جهان نیز جزئیات سهم نفت، گاز و تجارت دریایی این مسیر را بررسی کرده است.
طرح فرانسه پس از دیدار مکرون و ترامپ مطرح شد
ابتکار جدید پاریس بخشی از مجموعه پیشنهادهایی است که مکرون در دیدار با ترامپ درباره بازار انرژی و بحرانهای منطقهای مطرح کرده است. رئیسجمهور فرانسه پس از این دیدار گفت چند راهحل برای افزایش عبور نفتکشها و کشتیهای کانتینری از هرمز مورد بحث قرار گرفته است.
خبرگزاری فرانسه گزارش داده است که حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی هیدروکربنها از تنگه هرمز عبور میکند. به همین دلیل، اختلال در این مسیر فقط یک مسئله امنیتی نیست و میتواند مستقیماً بر عرضه انرژی، هزینه حملونقل، بیمه دریایی و قیمت نفت اثر بگذارد.
ترافیک کشتیها در تنگه هرمز همچنان پایین است
دادههای تازه منتشرشده نشان میدهد مسئله عبور کشتیها از هرمز همچنان برای بازار انرژی جدی است. رویترز در ۲۱ سپتامبر گزارش داد که در آخر هفته تنها ۱۷ کشتی حامل کالا از تنگه عبور کردهاند؛ این رقم در آخر هفته قبل ۳۷ کشتی بود، در حالی که میانگین پیش از جنگ حدود ۱۲۵ کشتی در روز گزارش شده است.
با وجود کاهش شدید تردد، جریان صادرات انرژی بهطور کامل متوقف نشده است و برخی نفتکشها همچنان از این مسیر عبور میکنند. همین وضعیت باعث شده بازگشایی پایدار مسیر کشتیرانی به یکی از موضوعات مهم دیپلماسی انرژی در نشستهای نیویورک تبدیل شود.
قطعنامه قبلی هرمز چرا در شورای امنیت تصویب نشد؟
این نخستین تلاش شورای امنیت برای تصویب قطعنامه درباره امنیت تردد در تنگه هرمز در سال ۲۰۲۶ نیست. شورای امنیت در ۷ آوریل پیشنویس قطعنامه S/2026/273 را که بحرین ارائه کرده بود، بررسی کرد.
| موضوع | نتیجه |
|---|---|
| کشور ارائهکننده | بحرین |
| تاریخ رأیگیری | ۷ آوریل ۲۰۲۶ |
| آرای موافق | ۱۱ رأی |
| آرای مخالف | ۲ رأی؛ چین و روسیه |
| آرای ممتنع | ۲ رأی؛ کلمبیا و پاکستان |
| نتیجه نهایی | عدم تصویب به دلیل وتوی چین و روسیه |
بر اساس سوابق رسمی شورای امنیت سازمان ملل، چین و روسیه بهعنوان دو عضو دائم شورا به پیشنویس رأی منفی دادند و در نتیجه قطعنامه تصویب نشد.
آیا قطعنامه قبلی اجازه استفاده از نیروی نظامی میداد؟
در این بخش باید میان نسخههای اولیه و متن نهایی قطعنامه بحرین تفاوت گذاشت. نسخه اولیه پیشنویس به فصل هفتم منشور سازمان ملل اشاره داشت و شامل مجوز استفاده از ابزارهای لازم برای تأمین عبور کشتیها بود؛ اما این بخش در جریان مذاکرات با مخالفتهایی روبهرو شد.
بر اساس گزارش Security Council Report، در نسخه نهایی که ۷ آوریل به رأی گذاشته شد، مجوز صریح استفاده از زور حذف شده بود. متن نهایی کشورها را به هماهنگی اقدامات دفاعی برای کمک به ایمنی کشتیرانی، از جمله اسکورت کشتیهای تجاری، تشویق میکرد.
بنابراین، وتوی روسیه و چین به متنی تعلق داشت که نسبت به نسخههای اولیه تعدیل شده بود. مسکو و پکن با این حال معتقد بودند متن همچنان میتواند زمینه تفسیر گسترده از اقدامات نظامی و تشدید تنش را فراهم کند.
آیا طرح جدید فرانسه میتواند با وتوی روسیه و چین روبهرو شود؟
در حال حاضر نمیتوان نتیجه رأیگیری احتمالی را مشخص کرد. فرانسه هنوز متن نهایی قطعنامه را منتشر نکرده و موضع رسمی روسیه و چین درباره نسخه جدید نیز اعلام نشده است.
نکته مهم این است که فرانسه خود در مذاکرات آوریل خواستار محدود شدن دامنه اقدامات به اهداف دفاعی شده بود. اکنون نیز جزئیات منتشرشده از ابتکار تازه پاریس بر «آزادی کشتیرانی» و تأمین امنیت ترافیک دریایی تمرکز دارد، اما تا انتشار متن پیشنویس نمیتوان درباره اختیارات اجرایی آن نتیجهگیری کرد.
قطعنامه فرانسه چه اثری بر بازار نفت دارد؟
اثر اقتصادی این ابتکار بیش از آنکه به اعلام یک قطعنامه وابسته باشد، به نتیجه مذاکرات و تغییر واقعی حجم عبور نفتکشها بستگی دارد. تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و کاهش ظرفیت عبور آن میتواند ریسک ژئوپلیتیکی را در قیمت نفت، نرخ کرایه نفتکشها و هزینه بیمه دریایی افزایش دهد.
در معاملات ۲۲ سپتامبر، رویترز گزارش داد قیمت نفت برنت به حدود ۱۰۲ دلار در هر بشکه رسید؛ بازار همزمان تحولات مربوط به احتمال مذاکرات آمریکا و ایران و وضعیت عرضه نفت در منطقه را دنبال میکند. بنابراین هر تحول قابلاتکا درباره افزایش عبور کشتیها از هرمز میتواند برای معاملهگران انرژی اهمیت داشته باشد، هرچند صرف تدوین یک پیشنویس قطعنامه به معنای بازگشت فوری ترافیک به شرایط عادی نیست.
قطعنامه فرانسه هرمز اکنون در چه مرحلهای است؟
تا زمان انتشار این گزارش، فرانسه از تصمیم خود برای همکاری با آمریکا و شرکای دیگر بر سر یک قطعنامه در شورای امنیت خبر داده است، اما متن نهایی، شماره سند، تاریخ ارائه رسمی و زمان رأیگیری اعلام نشده است.
به همین دلیل، دقیقترین توصیف وضعیت فعلی این است که طرح در مرحله تدوین و رایزنی دیپلماتیک قرار دارد؛ نه اینکه قطعنامه در شورای امنیت تصویب شده یا حتی زمان مشخصی برای رأیگیری آن تعیین شده باشد.
پرسشهای پرتکرار درباره قطعنامه فرانسه و تنگه هرمز
قطعنامه فرانسه درباره تنگه هرمز چیست؟
فرانسه اعلام کرده است قصد دارد با آمریکا و دیگر شرکای خود روی قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل کار کند که هدف آن تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز است.
آیا قطعنامه فرانسه برای هرمز تصویب شده است؟
خیر. تا زمان انتشار این گزارش، متن در مرحله رایزنی و تدوین قرار دارد و زمان رأیگیری یا متن نهایی آن اعلام نشده است.
آیا قطعنامه فرانسه اجازه اقدام نظامی در هرمز میدهد؟
هنوز نمیتوان چنین نتیجهای گرفت. متن پیشنویس منتشر نشده و گزارشهای فعلی فقط از تضمین آزادی کشتیرانی و تأمین امنیت ترافیک دریایی سخن میگویند.
چرا روسیه و چین قطعنامه قبلی هرمز را وتو کردند؟
روسیه و چین در رأیگیری ۷ آوریل با پیشنویس بحرین مخالفت کردند. آنها استدلال میکردند که متن میتواند زمینه مشروعیتبخشی به اقدامات نظامی را فراهم کند و به عوامل اصلی تنش منطقهای به اندازه کافی نمیپردازد.
قطعنامه هرمز چه اهمیتی برای قیمت نفت دارد؟
اهمیت اقتصادی آن به توانایی طرح برای افزایش واقعی و پایدار عبور نفتکشها بستگی دارد. کاهش اختلال در هرمز میتواند بخشی از ریسک حملونقل و عرضه را کاهش دهد، اما تدوین یا حتی تصویب یک قطعنامه بهتنهایی تضمینکننده کاهش قیمت نفت نیست.
جمعبندی
ابتکار تازه فرانسه، پرونده تنگه هرمز را بار دیگر به دستور کار دیپلماسی شورای امنیت بازمیگرداند. تفاوت مهم این مرحله آن است که پاریس میخواهد طرح را با همکاری آمریکا و دیگر شرکا و با تمرکز بر آزادی کشتیرانی پیش ببرد. با این حال، تا انتشار متن رسمی مشخص نیست قطعنامه چه سازوکار اجرایی خواهد داشت و آیا میتواند از مانع احتمالی مخالفت اعضای دائم شورای امنیت عبور کند.
برای بازار انرژی نیز نقطه تعیینکننده نه صرفاً تصویب یک متن سیاسی، بلکه افزایش واقعی و پایدار عبور نفتکشها و کشتیهای تجاری از تنگه هرمز خواهد بود.
منابع
خبرگزاری فرانسه (AFP)
Macron propose plusieurs initiatives à Trump face à l’envolée des prix du pétrole
سازمان ملل متحد
جلسه ۷ آوریل ۲۰۲۶ شورای امنیت و رأیگیری درباره پیشنویس S/2026/273
Security Council Report
رویترز
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟