بازار جهانی حملونقل دریایی نفت، روزهای بیسابقهای را پشت سر میگذارد. هزینه اجاره روزانه نفتکشهای فوقسنگین (VLCC) که در شرایط عادی میان ۳۰ تا ۴۰ هزار دلار در نوسان بود، به یکباره به مرز ۵۱۰ هزار دلار پرتاب شده است؛ رقمی که نهتنها رکورد چندماهه را شکسته، بلکه زنگ هشدار را برای خریداران آسیایی نفت خلیجفارس به صدا درآورده است.
گزارش امروز بلومبرگ نشان میدهد این افزایش ناگهانی، معلول مستقیم تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی در تنگه هرمز و پایان مهلت آتشبس شصتروزه ایران و آمریکاست. در چنین فضایی، نرخ حمل هر بشکه نفت در این مسیر از مرز ۴.۵۰ دلار عبور کرده است؛ در حالی که این رقم در ماههای عادی به ندرت از ۲ دلار فراتر میرفت. این اتفاق در حالی رخ میدهد که عربستان و عراق با فوریت تمام در تلاش برای تخصیص کشتی به محمولههای صادراتی خود به آسیا هستند.
چهار تحول کلیدی در بازار کرایه نفتکشهای خلیجفارس:
پیش از پرداختن به جزئیات، باید اشاره کرد که افزایش اخیر هزینههای حمل، ترکیبی از عوامل عرضه، تقاضا و ریسک است. از یک سو، کاهش محسوس تعداد کشتیهای آماده به خدمت در خلیجفارس (تنها ۲۵ فروند از ۴۸۶ نفتکش موجود جهان) و از سوی دیگر، افزایش تقاضای فصلی از سوی پالایشگاههای چینی، بازار را به نقطه جوش رسانده است. در ادامه، پنج مؤلفه کلیدی این بحران را بررسی میکنیم:
شکاف قیمتی اقیانوس اطلس و خلیجفارس: در حالی که نرخ کرایه در مسیرهای آتلانتیک همچنان بر اساس مکانیزم عرضه و تقاضا تعیین میشود، بازار خلیجفارس به معیاری برای «قیمتگذاری ریسک» بدل شده است. مالکان کشتیها با توجه به ریسک عبور از منطقه، نرخهای خود را تا چندین برابر افزایش میدهند.
انحصار در ارائه خدمات: اغلب نفتکشهایی که حاضر به فعالیت در آبهای هرمز هستند، یا متعلق به شرکتهای دولتی صادرکننده نفت هستند یا در اختیار مالکان ریسکپذیری قرار دارند که تجربه حضور در مناطق جنگی را دارند. این انحصار مضاعف، قدرت چانهزنی آنها را به اوج رسانده است.
نقش محوری توافقهای سیاسی: پایان آتشبس موقت ایران و آمریکا، بدون ارائه چارچوب جایگزین، خلا امنیتی را تشدید کرده است. تحلیلگران معتقدند هرگونه تنش جدید در تنگه، ظرفیت حمل را بیش از پیش محدود خواهد کرد و اثر آن مستقیماً روی هزینه نهایی ورودی پالایشگاههای کره جنوبی، ژاپن و چین منعکس میشود.
افزایش نرخ حمل بهازای هر بشکه: هزینه حمل ۴.۵۰ دلار بهازای هر بشکه نفت، که در معامله اخیر نفتکش «مغولستان پراسپریتی» ثبت شده، در حالی رقم خورده که نرخ معمول در همین بازه زمانی کمتر از ۲ دلار بوده است. این افزایش، مستقیماً حاشیه سود پالایشگران آسیایی را تحت تأثیر قرار میدهد.
کمبود شدید نفتکشهای قابل رقابت: دادههای بازار نشان میدهد از میان ۴۸۶ نفتکش فعال در جهان، تنها ۲۵ فروند توانایی رقابت برای حمل محمولههای خلیجفارس را در هفتههای آینده دارند. این تنگنای تاریخی، نقش کلیدی در ثبت رکورد جدید داشته است.
آیا تابآوری بازار نفت در برابر شوک هرمز شکسته خواهد شد؟
با توجه به تداوم فقدان توافق راهبردی بر سر تنگه هرمز و افزایش فاصله میان نرخهای پیشنهادی مالکان ریسکپذیر و سایر فعالان بازار، به نظر میرسد روند صعودی کرایهها در کوتاهمدت قابلکنترل نباشد. پالایشگاههای آسیایی که هماکنون مجبور به پرداخت حقبیمه جنگی چنددرصدی بر ارزش بدنه کشتیها هستند، ممکن است سیاست تأمین نفت خود را به سمت منابع جایگزین در غرب آفریقا یا آمریکای شمالی تغییر دهند. با این حال، تا زمانی که امنیت عبور از هرمز تضمین نشود، این نوسان به یک مؤلفه ثابت در صورتهای مالی پالایشگران تبدیل خواهد شد و احتمالاً شاهد دوگانگی عمیقتر در بازار جهانی نفتکشها خواهیم بود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟